so'zlarning shakl munosabatiga ko'ra turlari

PPTX 11 pages 1.2 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

sm 17 bt 22 guruhi talabasi quvvatova diloromning “ona tili praktikumi” fanidan tayyorlagan taqdimoti kim kimovaning “ona tili praktikumi” fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:so’zlarning shakl munosabatiga ko’ra turlari 1 so`zlar shakl va ma’no munosabatiga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi: 1.omonimlar – shakldosh so`zlar. 2. sinonimlar – ma’nodosh so`zlar. 3. antonimlar – zid ma’noli so`zlar. 4. paronimlar – talaffuzdosh so`zlar. 2 omonimlar omonim grekcha “bir xil nom” demakdir. aytilishi va yozilishi bir xil bo`lib,turli atash ma’nolarini bildirgan so`zlarga shakldosh so`zlar deyiladi. masalan: dalada ot kishnadi. chaqaloqqa ot qo`yildi. to`pni menga ot. har uchala gapda qo`llangan ot so`zi shaklan bir xil bo`lsa-da,aslida mutlaqo boshqa-boshqa so`z. shakldosh so`zlar bir qarashda ko`p ma’noli so`zlarga o`xshab ketadi.ularni bir-biridan farqlash kerak. ko`p ma’noli so`zlar bir so`zni o`z va ko`chma ma’nolarida qo`llashdan hosil bo`ladi. shakldosh so`zlar esa shakli o`xshash ikki va undan ortiq so`zlardir. omonimning ham, ko`p ma’noli so`zning ham qaysi ma’noda kelayotganligi matn orqali aniqlanadi. 3 ko`p ma’noli …

2 / 11

rtasidagi shakldoshlikni ham kuzatish mumkin: oting nima? olmani oting.bunda–ing egalik va shaxs-son qo`shimchasi sifatida omonimlik hosil qilgan. demak,omonimlar lug'aviy (leksik) va affiks omonimlarga bo'linadi. 4 sinonimlar sinonimlar (qadimgi yunoncha: σύν va ὄνυμα — bir nomli) — bir umumiy maʼnoga ega boʻlgan (denotativ maʼnosi bir xil), qoʻshimcha (konnotativ) maʼnosi (ekspressiv,) uslubiy va boshqa munosabat kabilarni ifodalovchi xususiyatlari) bilan oʻzaro farqlanadigan til birliklari — soʻz, ibora, sintaktik birlik va boshqa, boshqatdan, qayta, qaytadan, yangidan, yana, takror kabi soʻzlari sinonim soʻzlar hisoblanadi. til birliklari bir xil maʼnoga ega boʻlish hodisasi sinonimiya deyiladi. bu hodisa qanday til birliklariga xosligiga qarab, lugaviy (leksik) sinonimiya, frazeologik sinonimiya, sintaktik sinonimiya kabilarga boʻlinadi. oʻzaro sinonim boʻlgan soʻzlar guruhi sinonimik qator deyiladi. sinonimik qator 2 va undan ortiq soʻzlardan tashkil topadi. mas, buloq — chashma sinonimik qator 2 soʻzdan, yuz, aft, bashara, bet sinonimik qator esa koʻp soʻzlardan tuzilgan. koʻp maʼnoli soʻzlar muayyan maʼnosi yoki maʼnolari bilan bir yoki …

3 / 11

aja bilan ifodalaydi; barno, zebo soʻzlari koʻproq kitobiy uslubga ega, suluv soʻzi esa nisbatan kam qoʻllanadi va hokazo. nutqda sinonimlarning har biridan ularga xos belgi, xususiyatlarni hisobga olgan holda foydalanish muhim ahamiyatga ega. 6 antonimlar antonimlar (anti … va yun. onoma — ism, nom) — zid maʼnoli til birliklari. 3 turi mavjud: 1) leksik a. (baland — past, uzun — qisqa); 2) affik-a. (suvli — suvsiz); 3) sintaktik a. (yuz - bashara). antonimlar (zid maʼnoli soʻzlar) — grekcha anti — „zid“, „qarama-qarshi“ onoma yoki onyma — „nom“ degani boʻlib, qarama-qarshi tushunchalarni ifodalaydigan soʻzlar, yaʼni maʼnosi bir-biriga zid boʻlgan soʻzlar antonim deyiladi. antonimik juft hosil boʻlishi uchun ikkita mustaqil tushuncha maʼno jihatdan oʻzaro qarama-qarshi boʻlishi kerak. feʼllardagi boʻlishli-boʻlishsizlik xususiyati antonimlikni vujudga keltirmaydi. antonimlar baʼzan juft holda qoʻllanib maʼno kengaytiradi yoki maʼno ifodalaydi: tunu kun (har doim). koʻp maʼnoli soʻz oʻzining har bir maʼnosi bilan ayrim soʻzlarga sinonim boʻlishi mumkin: xafa soʻzi …

4 / 11

rdan foydalanish fikrimizni taʼsirli ifodalashda katta ahamiyatga ega. ayniqsa, badiiy adabiyotda zid maʼnoli soʻzlarni bir-biriga zidlash asosida badiiy sanʼat hosil qilinadi. bunday sanʼatga tazod sanʼati deyiladi. 8 paronimlar paronimlar (para... va yun. oyma — nom, ism) — talaffuzi, eshitilishi va morfem tarkibi oʻxshash, leksik maʼnolari boshqa-boshqa yoki qisman yaqin boʻlgan soʻzlar. tilda ana shunday soʻzlarning mavjud boʻlish hodisasi paronamiya deyiladi. paronimiya muammosi nutqda paronimlarni ataylab yaqinlashtirish yoki ularning maʼnosini bilmay, farqlamay adashtirib qoʻllash (nutqiy xato) natijasida kelib chiqadi. paronimlarning qoʻllanishi bilan borlik, bunday masalalar tegishli ravishda nutq madaniyati va uslubshunoslik tomonidan oʻrganiladi. "paronimlar" terminini dastlab aristotel yasama soʻz maʼnosida taklif etgan. rus tilshunosligida koʻpincha paronimlar deganda bir soʻz turkumiga mansub, bir xil oʻzakli soʻzlar tushuniladi [mas, adresat — adresant (oluvchi — yuboruvchi), predstavitsya — prestavitsya (oʻzini tanitmoq — oʻlmoq)]. oʻzbek tilshunosligida esa nafaqat bir xil oʻzakli soʻzlar, balki eshitilishi bir-biriga oʻxshash har xil oʻzakli soʻzlar ham paronimlar deb tushuniladi (masalan, …

5 / 11

chun tildagi paronimlarni farqlay bilish, maʼnolarini toʻgʻri anglay olish zarur. shunda "sharaf" oʻrniga "sharob", "kompaniya" oʻrniga "kampaniya", "tovlanmoq" oʻrniga "toblanmoq", "enlik" oʻrniga "ellik" tarzida qoʻllashlarga oʻrin qolmaydi. badiiy adabiyotda, publitsistikada, ommaviy soʻzlashuvda matnning, nutqning ifodaviyligi va taʼsirchanligini oshirish maqsadida paronimlardan keng foydalaniladi. paronimlarni ataylab adashtirib qoʻllash kulgili holatni keltirib chiqaradi; bunday qoʻllanishlar soʻz oʻyi-nida, askiyada, shuningdek, personajlarning nutqiy xususiyatlarini ochib berishda zarur boʻladi. e’tiboringiz uchun raxmat image3.jpeg image4.jpeg image6.png image7.png image2.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so'zlarning shakl munosabatiga ko'ra turlari"

sm 17 bt 22 guruhi talabasi quvvatova diloromning “ona tili praktikumi” fanidan tayyorlagan taqdimoti kim kimovaning “ona tili praktikumi” fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:so’zlarning shakl munosabatiga ko’ra turlari 1 so`zlar shakl va ma’no munosabatiga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi: 1.omonimlar – shakldosh so`zlar. 2. sinonimlar – ma’nodosh so`zlar. 3. antonimlar – zid ma’noli so`zlar. 4. paronimlar – talaffuzdosh so`zlar. 2 omonimlar omonim grekcha “bir xil nom” demakdir. aytilishi va yozilishi bir xil bo`lib,turli atash ma’nolarini bildirgan so`zlarga shakldosh so`zlar deyiladi. masalan: dalada ot kishnadi. chaqaloqqa ot qo`yildi. to`pni menga ot. har uchala gapda qo`llangan ot so`zi shaklan bir xil bo`lsa-da,aslida mutlaqo boshqa-boshqa so`z. shakldosh so`zlar bir qarashda ko`p...

This file contains 11 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "so'zlarning shakl munosabatiga ko'ra turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: so'zlarning shakl munosabatiga … PPTX 11 pages Free download Telegram