shaharlarni joylashtirish

PPTX 51 pages 3.5 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPTX

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

презентация powerpoint urgent davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti geografiya yo'nalishi 2-kurs 212-guruh talabasi rajabova shahodat mavzu: shaharlarni joylashtirish reja shahar haqida tushuncha. shahar hosil qiluvchi omillar shahar planirovkasi shaharlar murakkab tushuncha bomgani bois, ulami turli fan vakillari har xil talqin qiladilar. masalan, iqtisod uchun shahar asosan ishlab chiqarish, eng awalo, sanoat markazi, sotsiologiya uchun o‘ziga xos yashash muhiti, tarixchi uchun o‘tmishdan guvohlik beruvchi joydir va h.k. iqtisodiy geografiyada esa shahar - bu qishloq xo‘jaligi bo‘lmagan sohalar va ular bilan shug‘ullanuvchi aholini hududiy tashkil etish shaklidir; u dinamik ijtimoiy-iqtisodiy tizim (sistema) hisoblanadi. shuni alohida ta’kidlash joizki, «shahar» tushunchasi; barcha el va yurtlarda, mamlakat va muzofotlarda aynan bir ma’noda talqin qilinmaydi, ular bunday maqomda turli davlatlarda turlicha belgilanadi. chunonchi, islom dini mamlakatlarida shaharlar (qubbalar) avvalambor bozor va masjidlaming soni bilan belgilangan. g‘arb mamlakatlarida shaharlar aholi soni va zichligi, joylaming arxitekturasi va qurilish shakli, manzilgohning bajaradigan vazifasiga o‘xshash mezonlar orqali ajratilgan. «shahar» forscha …

2 / 51

bir davlat o‘zining shaharlar to‘ri va ayniqsa, poytaxti (dorulsaltanati) bilan kuchlidir. bejiz emaski, har qanday urush - yurishlar muvaffaqiyati va zafari dushmanning shahar va qal’alarini zabt etishda, bo‘ysundirishda o‘z isbotini topgan. demak, qadimda shaharlarga, butun yurtga, mamlakatga, boylikka nisbat berilgan. har qanday mamlakat milliy iqtisodiyotining tarkibi, rivojlanganlik darajasi va xalqaro mehnat taqsimotidagi o‘mi, undagi mavjud shaharlar tizimi, urbanizatsiya jarayoni bilan tavsiflanadi. ayni vaqtda shaharlaming ilmiy-texnikaviy, madaniy salohiyatlari ham salmoqlidir. shaharlar bozor iqtisodiyotiga o‘tishda asosiy omil boiib xizmat qiladi. ularda mavjud bo‘lgan bank - moliya tizimlarini bozor infrastrukturasi ma’nosida ta’riflash mumkin. binobarin, mustaqil mamlakatimizning siyosiy hayoti va uning bozor munosabatlariga o‘tish davrida shaharlaming ahamiyati beqiyosdir. shaharlarda zamonaviy tarmoqlar, ilg‘or texnologiya joriy etish imkoniyati katta; xorijiy sarmoyadorlar ham asosan shaharlar va, ayniqsa, infrastruktura tizimi mukammal shakllangan markazlami tanlashadi. shaharlarda tovar ayirboshlash, pul aylanmasi faol bo‘ladi. bulaming barchasi shaharlarga yangicha qarashni taqozo etadi. shahaming madaniy-ma’naviy, diniy, tarixiy jihatlarini ham unutmaslik lozim. qadimda, xususan, …

3 / 51

udga kelavermaydi, ular qulay geografik o‘rinda, aholi ehtiyojiga ko‘ra, turli omillar ta’sirida shakllanadi. dastlabki shaharlaming shakllanishida tabiiy sharoit muhim rol o‘ynagan, shaharlar asosan issiq mintaqalarda, sug‘orma dehqonchilik rivojlangan yerlarda paydo bo‘lgan insoniyat hayoti tarixida uch asosiy o‘zgarishlar yuz bergan: 1 - m.aw. 7000-yillikda qishloq xo‘jaligining rivojlanishi natijasida yuzaga kelgan inqilob va iroqdagi jarmo, isroildagi jericho kabi neolit davri manzilgohlari rivojlanishi bo‘lgan. 2 - sanoatdan oldingi inqilob bo‘lib, u shaharlami yuzaga keltirgan. 3 - xviii-xix asrlardagi sanoat inqilob bo‘lib, bizning hozirgi shaharlarimiz ilk ko‘rinishini yaratib bergan. bu shaharlar hozirgi postindustrial shaharlargacha bo‘lgan davmi o‘z ichiga oladi. atrof-muhit, topografiya, iqlim, ijtimoiy ahvol va tabiiy resurslar ilk shaharlar o‘sishiga asosiy ta’sir ko‘rsatuvchi omillar bo‘lganligini, biz, yaqin sharq shaharlarining tigr va evfrat daryolari oralig‘ida joylashganligi, daryolar shaharlami nafaqat suv, balki unumdor tuproq bilan ham ta’minlanganligidako‘rishimiz mumkin agar xaritaga qarasak, tabiiy sharoiti noqulay bo‘lgan oikalarda, cho‘l, tog‘ yoki sovuq mintaqalarda ulaming nihoyatda siyrak joylashganini ko‘ramiz. …

4 / 51

oniyatlarini hisobga olgan holda hududiy tashkil etishning nazariy va amaliy masalalari bilan shug’ullanadi. rayon planirovkasi iqtisodiy-ijtimoiy geografiyaning amaliyot bilan bog’liq bo’lgan muhim yo’nalishidir. aynan shu ma‘noda u konstruktiv geografiya (d.i.bogorad), rayonning amaliy geografiyasi sifatida tan olingan. rayon planirovkasi ilk marta 1919 yilda angliyada vujudga keldi. ingliz olimi piter selfning ―shaharlar o’z doirasidan chiqib ketmoqda degan fikri asosida davlat tomonidan hududdan unumli foydalanish maqsadida ayrim hududlarning (london, liverpul, plimut) rayon planirovkasini tuzishga kirishildi va shaharlarini rivojlantirish uchun planlar ishlab chiqildi. rossiyada 1933 yildan qurilish ishlari rayonlarning sxemalari asosida amalga oshirila boshlandi (qrim, poltava, xarkov va b.) va yaxshi natijalar berdi. o’rta osiyoda janubiy tojikiston hichm si, chirchiq,angren-olmaliq sanoat rayoni uchun shunday loyihalar ishlab chiqildi. hozirgi kunda respublikamizda toshboshloyiha, uzshaharsozlik liti tomonidan barcha shahar va shaharchalarning bosh rejalari ishlab chiqilmoqda. rayon planirovkasi - muayyan hududda ishlab chiqarish korxonalari, aholi joylashuvi, xizmat ko’rsatish, transport va boshqa infratuzilma elementlarini hududning geografik, iqtisodiy, qurilish-arxitektura, muhandislik-texnik …

5 / 51

h uchun planlar ishlab chiqildi. rossiyada 1933 yildan qurilish ishlari rayonlarning sxemalari asosida amalga oshirila boshlandi (qrim, poltava, xarkov va b.) va yaxshi natijalar berdi. o’rta osiyoda janubiy tojikiston hichm si, chirchiq,angren-olmaliq sanoat rayoni uchun shunday loyihalar ishlab chiqildi. hozirgi kunda respublikamizda toshboshloyiha, uzshaharsozlik liti tomonidan barcha shahar va shaharchalarning bosh rejalari ishlab chiqilmoqda. rayon planirovkasida hudud ishlab chiqarishni joylashtirish nuqtai nazardan tashkil etiladi va baholanadi. demak, iqtisodiy geografiyada xudud bu oddiy makon, ishlab chiqarishni joylashtirishdagi sharoit hisoblansa, rayon planirovkasida u maxsus omil, resursdir. rayon planirovkasi bu avvalgi xalq xo’jaligini planlashtirish emas; u ma’lum bir xududni loyihalashtirish, sxemalarini tuzish, aholi manzilgohlarining bosh planini yaratish bilan shug’ullanadi, shu ma‘noda u planlashtirish bilan prognozlash o’rtasida turadi. mazkur muammolar bilan maxsus ilmiy — tekshirish va loyihalashtirish institutlari mashg’ul. rayonni rejalashtirishning vazifasi - loyihalanayotgan rayonning hududiy-xo'jalik tuzilishini ratsional hal etish, ishlab chiqarish, shaharsozlik, atrof-muhitni muhofaza qilish, madaniy yodgorliklarni saqlashni ta'minlovchi me'moriy-tarixiy tarkibni va uni …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaharlarni joylashtirish"

презентация powerpoint urgent davlat universiteti tabiy fanlar fakulteti geografiya yo'nalishi 2-kurs 212-guruh talabasi rajabova shahodat mavzu: shaharlarni joylashtirish reja shahar haqida tushuncha. shahar hosil qiluvchi omillar shahar planirovkasi shaharlar murakkab tushuncha bomgani bois, ulami turli fan vakillari har xil talqin qiladilar. masalan, iqtisod uchun shahar asosan ishlab chiqarish, eng awalo, sanoat markazi, sotsiologiya uchun o‘ziga xos yashash muhiti, tarixchi uchun o‘tmishdan guvohlik beruvchi joydir va h.k. iqtisodiy geografiyada esa shahar - bu qishloq xo‘jaligi bo‘lmagan sohalar va ular bilan shug‘ullanuvchi aholini hududiy tashkil etish shaklidir; u dinamik ijtimoiy-iqtisodiy tizim (sistema) hisoblanadi. shuni alohida ta’kidlash joizki, «shahar» tushunchasi; barcha ...

This file contains 51 pages in PPTX format (3.5 MB). To download "shaharlarni joylashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: shaharlarni joylashtirish PPTX 51 pages Free download Telegram