shaharni shaharsozlik ob’ekti sifatida loyihalash

DOCX 20 pages 1.5 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

2-mavzu. shaharni shaharsozlik ob’ekti sifatida loyihalash. shahar urbanizatsiyasi va megapolis haqida umumiy tushuncha. megapolislarning asosiy muammolari. o‘zbekiston hududida bosh aholi joylashuvi tuzilmasi. tumanni rejalashtirish hududiy loyihalash turi 2.1.shahar urbanizatsiyasi va megapolis haqida umumiy tushuncha shaharlarning rivojlanish jarayoni murakkab va ko’p qirralidir. uning barcha mayda tafsilotlarigacha hisobga olish mumkin emas. lekin bu jarayonning asosiy yo’nalishini loyihalashning dastlabki bosqichida hisobga olish lozim. ko’pgina shaharlar bosh tarxlarining hayotiy emasligini ularda kelajakni ko’ra olinmaganligi bilan tushuntirsa bo’ladi. shuning uchun ham ular tez eskiradi. bugun biz xxi asr arxitekturasi haqida o’ylashimiz mumkin. bu faqat kelajak uchungina emas, balki bizning hozirgi kun amaliyotimiz uchun ham muhimdir. hozirgi zamon arxitekturasi bu faqatgina san’at emas, balki fan va texnika birligi hamdir. bilimning ko’p sohalari yutuqlarini arxitekturachalik yuqori darajada birlashtiradigan san’at yo’qdir. bu yerda hozirgi zamon shaharsozligi muammolari majmualarini hal etishda kuchli kompyuterlardan foydalanish talab etiladi. shaharlar muammolarini biror-bir bilim doirasida qolgan holda tushunish, baholash va hal qilish mumkin …

2 / 20

fiziologik oqibatlari (hali oxirigacha o’rganilmagan) va boshqalar. bundan tashqari katta shaharlar o’rta va kichik shaharlardan ishlab chiqarish kuchlarini «so’rib» oladilar. frantsuz shaharsozligida va geografik adabiyotlarda «frantsuz sahrosi» degan tushuncha mavjud. bu butun mamlakat hayotiy kuchining parij aglomeratsiyasiga jalb etilishini bildiradi. shunga qaramasdan ulkan iqtisodiy, ilmiy va intellektual potentsial yaratuvchi aholi katta qismining birgalikda bir joyda to’planishining samarasi juda ulkandir va shaharlarning o’sishini rag’batlantiradi. katta shaharlar ishlab chiqarish kuchlarining tezda harakatga jalb qilinuvchi o’sish resurslariga egadirlar. bu yerda sanoat, fan va oliy ta’limni kooperatsiya qilishga, ma’muriy, tashkiliy va taqsimlash funktsiyalarini amalga oshirishga katta imkoniyatlar mavjud. bu yerda turmush madaniyati darajasi yuqori aholiga xizmat ko’rsatadigan turlari keng. shunday qilib, katta shaharlar va shahar aglomeratsiyalarining rivojlanishida ularning ustunliklaridan foydalanish, hamda kamchiliklarini kamaytirish mumkin. bu masalalarni hal qilishdan oldin haqiqatda ham xxi asr katta shaharlari o’tmish shaharlariga nisbatan yashash uchun noqulayroqmi, degan savolni tahlil qilib ko’raylik. tarixiy manbalar transport, shovqin, atrof-muhit ifloslanishi kabi muammolar …

3 / 20

pishiga shubha yo’qdir. birlashgan millatlar tashkilotining ekologiya va ijtimoiy kengashi o’zining bir qarorida shaharlarning rivojlanishi muammosini yer yuzida tinchlikni saqlashdan keyingi insoniyat oldida turgan eng muhim muammo deb atadi. mashhur grek urbanisti k.doksiadis «odam shaharlarda mag’lubiyatga uchradi, agarda shahar muammosiga yangicha yondashish topilmasa, unda bizni halokat kutmoqda. arxitektorlar, jo’g’rofiyachilar, iqtisodchilar, demograflar va boshqa ko’p fanlar namoyondalari katta shaharlar va urbanizm muammolari bilan shug’ullanmoqdalar, hamma bitta oqimga tashlanmoqdalar faqat qirg’oqning turli qismlaridan», - degan edi. hozirgi zamon urbanizmining mohiyati, asosiy tushunchalari va eng keskin muammolari nimalardan iborat? urbanizatsiya – (lotincha urbs – shahar) bu ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va to’planishi, ijtimoiy aloqalar shakllari, shahar turmush tarzining aholi yashash joylarining barcha tomonlariga yoyilishi bilan bog’liq bo’lgan ko’p qirrali butun dunyoni qamrab olgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayon. bu so’zning birorta tor tushunchalari, ya’ni shaharlarning va shahar aholisining o’sishi, umumiy aholi sonida shahar aholisi salmog’ining ortishi va hokazo, uni tavsiflash uchun yetarli emasdir. shahar sonining va …

4 / 20

arlarga oqib kelishi, yirik shaharlarga uning atrofdagi qishloqlardan va kichik shaharlardan aholining mayatniksimon harakatining kuchayishi. «soxta urbanizatsiya» - shahar orbitasiga qishloq migrantlarining sekin-asta tortilishi, ko’pgina rivojlanayotgan mamlakatlar shaharlari atroflarida shakllangan keng «qashshoqlik maydonlarida» oldingi turmush tarzining uzoq saqlanishi. «tislanuvchi urbanizatsiya» - birinchi qarashda kutilmagan jarayon. aqsh bo’yicha so’nggi tadqiqotlarning ko’rsatishicha shahar aholisi salmog’ining biroz kamayishi. shaharning moliyaviy jihatdan ta’minlangan guruhi shahar atrofi hududlariga tabiatga yaqinroq bo’lish, shahar shovqinidan uzoqroqda bo’lish uchun ko’chib ketishmoqda va shu bilan xizmat ko’rsatuvchi guruhlar ham shahar atrofiga tarqalib, shahar sistemasi tarqoq holga tushmoqda. urbanizatsiya muammolari.o'zbekistonda urbanizatsiya jarayonlarining rivojlanishi natijasida qishloq aholisining o'sishini ortda qoldirgan shahar aholisining doimiy o'sishi yuz berdi. lekin shahar va qishloq aholisining respublika aholisi umumiy sonidagi nisbati tez o'zgarmoqda va hozirgi vaqtda shahar aholisi miqdori 52 % atrofida turibdi. o'zbekistonda urbanizatsiya va shahar tarmog'i tarkibi rivojlanishining xarakterli xususiyati shahar aholisining katta va yirik shaharlarda va ularning aglomeratsiyalarida to'planishining doimiy o'sib borishidir. faqatgina …

5 / 20

i hududlarda joylashgan. «shahar aglomeratsiyasi» lotincha aglomerate - qo’shmoq, qo’shilib ketmoq ma’nosini bildiradi. ishlab chiqarish texnologiyasida aglomeratsiya «mayda ruda va changsimon materiallardan eritish yo’li bilan yirik bo’laklar yaratish» ma’nosini bildiradi. ekologik adabiyotlarda «aglomeratsiya» so’zi sanoat korxonalarining bir joyda to’planishi hududiy qo’shilib ketishini bildiradi. ma’lum ma’noda bu so’z aholi yashash joylarining to’planishi va qo’shilib ketishi orqali shaklan va tuzilishi jihatdan turlicha bo’lgan birlashmalarni tashkil etishiga ham taaluqlidir. ishlab chiqarishning rivojlanishi va to’planishi ta’siri ostida aglomeratsiyalarning bir-birlariga yaqinlashuvi va qo’shilib ketishi «megapolis» larning shakllanishiga olib keladi. megapolis keng hududlarni qamrab oluvchi urbanizatsiyalashgan zonalardir. (aqsh da atlantika okeani sohili bo’ylab boston va vashington oralig’ida megapolis vujudga kelgan). toshkent aglomeratsiyasi (toshkent, chirchiq, yangiyo’l) ning aholisi 2,8 mln. kishini tashkil etadi. farg’ona aglomeratsiyasi (farg’ona, marg’ilon, kegeyli) ning aholisi 350 ming kishini tashkil etadi. bmtning 1950 yildagi tahliliga ko’ra dunyo bo’yicha ikkita megapolis mavjud bo’lgan: 12.3 mln. aholili nyu-york va 11.3 mln. aholili tokio. 1975 yilda …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaharni shaharsozlik ob’ekti sifatida loyihalash"

2-mavzu. shaharni shaharsozlik ob’ekti sifatida loyihalash. shahar urbanizatsiyasi va megapolis haqida umumiy tushuncha. megapolislarning asosiy muammolari. o‘zbekiston hududida bosh aholi joylashuvi tuzilmasi. tumanni rejalashtirish hududiy loyihalash turi 2.1.shahar urbanizatsiyasi va megapolis haqida umumiy tushuncha shaharlarning rivojlanish jarayoni murakkab va ko’p qirralidir. uning barcha mayda tafsilotlarigacha hisobga olish mumkin emas. lekin bu jarayonning asosiy yo’nalishini loyihalashning dastlabki bosqichida hisobga olish lozim. ko’pgina shaharlar bosh tarxlarining hayotiy emasligini ularda kelajakni ko’ra olinmaganligi bilan tushuntirsa bo’ladi. shuning uchun ham ular tez eskiradi. bugun biz xxi asr arxitekturasi haqida o’ylashimiz mumkin. bu faqat kelajak uchungina emas, bal...

This file contains 20 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "shaharni shaharsozlik ob’ekti sifatida loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: shaharni shaharsozlik ob’ekti s… DOCX 20 pages Free download Telegram