qadimiy hindiston adabiyoti

DOC 113.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662586344.doc αζαρ qadimiy hindiston adabiyoti reja: 1 veda – ilk adabiy yodgorlik 2. «ved» 3. «vedant» 4. «mahakavya» 5. «ramayan» tayanch so`zlar va iboralar: veda, gimn, samxita, rishi, shruti, smriti, rigveda, yajurveda, rig, yagya, atxarvaveda, samaveda, atxarvana, angiras, punarjanam, vedik sanskrit, epik sanskrit, agni,vayu, surya, ushas, soma, rudra, indra qadimgi hind adabiyoti o`z mazmunida hind xalqining bitmas tuganmas ma`naviy, axloqiy, diniy va falsafiy bilimlarini o`zida aks ettirgan boy bir merosni tashkil etadi. undagi janrlar, syujetlar, obrazlar va g`oyalar xilma-xilligi keyingi to`rt davr adabiyotiga asos bo`lib xizmat qilib kelmoqda. vedalar mana shu merosning eng dastlabkisidir. qadimda borliq haqidagi ilk qarashlar turli miflar mazmunida o`z aksini topganidek qadimgi hind jamiyatining dunyoqarashi ham vedalarda o`z aksini topgan va bu qarashlar she`riy misralarda bayon etilgan. bu she`riy misralar gimnlar, ya`ni diniy ko`shiqlar, madhiyalar bo`lib ularning tarkibida lirikadan tortib falsafiy dialoglar, ibodat va sehr-jodu mavzusidagi, qurbonlik va tabiat go`zalligiga bag`ishlangan qo`shiqlar mavjuddir. bu qo`shiqlar shunchaki …

ir qismi bilan tutashgan hududlarda yaratilgan. vedalar asrlar davomida yaratilgan bo`lganligi sababli bizga yetib kelguniga qadar mazmun va shakl jihatdan ko`p o`zgarishlarga uchragan. chunki vaqt o`tishi bilan bu qo`shiќlarni keyingi davr jamoalari yangi-yangi bilimlar, qarashlar bilan to`ldirib, boyitib borgan. shu bois ularning mazmuni ham, ba`zan hajmi ham o`zgarib borgan, ba`zilari bir necha sahifadan iborat bo`lsa, ayrimlari to`rt misra yoki bir sahifadan iborat. biz vedalarni aniq bir adabiy turga kirita olmaymiz, chunki ularning tarkibida mif ham, drama ham, epos ham shakllangan. «veda» so`zi aslida sanskrit tilidan olingan so`z bo`lib «bilim, ilm» degan ma`nolarni anglatadi. veda qo`shiqlari asrlar davomida xalq og`zaki ijodida yashab, avloddan avlodga o`tib kelgan. yozma adabiyotga ancha keyin hind jamiyatining yuqori, ilmli tabaqalari tomonidan kiritilgan. veda qo`shiqlari, asosan, murojaat tarzida bayon etilgan. chunki tabiat hodisalarining mavjudlik sababini tushunib yeta olmagan, o`zini ularning oldida ojiz his qilgan o`sha davr jamoalari ularga g`ayri tabiiy, insonga bo`ysunmaydigan, ma`lum bir kuch-qudratga ega bo`lgan …

ni o`zlashtirish maqsadida hindistonning shimolidagi quruќlik chegaralaridan kirib kelib mahalliy xalq bilan chatishishi natijasida shakllangan xalqlardir. «oriylar»ga ko`pgina qadimiy yozma yodgorliklarda kuchli va zehni o`tkir irq sifatida ta`rif beriladi. «oriy» so`zining leksik ma`nosi ham «muqaddas, pok» degan ma`noni anglatadi. vedalarning yaratilishida ularning ahamiyati juda katta bo`lganligini ko`pchilik hind mutaxassislari tan oladilar. vedalar asrlar davomida yaratilganligi sabab ularning muallifi bir yoki bir necha shaxs bo`lishi mumkin emas. bu ќo`shiqlar insoniyatning asrlar osha borliqni o`rganish va ma`lum bir xulosaga kelinish jarayonining natijasidir. vedalarning yaratilish davri masalasiga kelsak, bu masala borasida ham hind mutaxassislari orasida turli taxminlar mavjud. ayrim mutaxassislar ularning yaratilishini eramizdan avvalgi ikkinchi ming yilliklarga taqasalar, boshqalari undan ham ilgariga, to`rtinchi ming yilliklarda yaratilgan deb taxmin qiladilar. vedalarning yaratilish davrining ikkinchi taxmini ko`proq to`g`ri hisoblanadi. chunki ikki hind eposi «ramayana» va «maxabharata»larning voqealari meloddan avvalgi ikkinchi ming yilliklarga to`g`ri keladi. bu davrda esa vedalar allaqachon yaratilgan bo`lib ularning yozma adabiyotga kirib …

ning o`rganilib yozma adabiyotga kirib kelishi o`n beshta afsonaviy «rishilar», ya`ni avliyolar nomi bilan bog`liqdir. gimnlarga «veda» degan nom keyinchalik, ko`p asrlar o`tganidan keyin, ularning mazmuni olam va inson haqidagi qadimiy hind xalqining qarashlaridan iborat ekanligi aniqlanganidan keyin berilgan. veda «samxitalar»i tarkibiga kirgan gimnlarni keyinchalik o`sha davr ziyolilari yana qayta yaqindan o`rganib ularni mazmuniga ko`ra guruhlarga ajratganlar va to`rt vedani yaratganlar. bular: 1) rigveda ( birinchi veda. tarkibida 1028 ta qo`shiq mavjud. «rig» sanskritcha so`z bo`lib «ibodat» degan ma`noni anglatadi. demak, rigvedada ibodat haqidagi qo`shiqlar to`plangan. 2) yajurveda ( ikkinchi veda to`plami. bu sanskrit tilidagi «yagya», ya`ni «qurbonlik» so`zidan olingan bo`lib, unda asosan qurbonlik haqidagi qo`shiqlar to`plangan. bu qo`shiqlar kitobxonga qanday hollarda qaysi ma`budga nimani qurbonlikka keltirish mumkinligi va bu jarayonda qaysi qo`shiq ijro etilishi lozimligini o`rgatuvchi vedadir. yajurvedada tarkibiga 2000(ga yaqin qo`shiq kiritilgan. 3) samaveda ( uchinchi veda kitobi bo`lib, unda qo`shiqlarni musiqaga solish ilmi o`rgatiladi. samaveda qaysi qo`shiqni …

chlarni haydash yoki chaqirish, yaxshi yoki yomon niyatda ma`budlarga murojaat qilish jarayonlarini amalga oshirish uchun ijro etiladigan qo`shiqlar to`plangan. o`z navbatida bu ishlarni amalga oshiruvchi maxsus shaxslar bo`lib odamlar ulardan turli ruhiy yordam so`rab murojaat qilganlar. to`rttala veda kitobi bir-biridan faqat mazmuni va qo`ygan maqsadiga ko`ra farqlanadi. ularda ayrim qo`shiqlarning takrorlanishi veda qo`shiqlarining son jihatdan farqlanishiga olib kelgan. jumladan, rigvedadagi qo`shiqlarning ayrimlari yajurvedada, va ayniqsa, samavedada ko`p uchraydi. samaveda qo`shiqlarni kuyga solib ijro etishni o`rgatuvchi veda bo`lganligi sababli uning tarkibiga rigveda va yajurvedalardagi qo`shiqlarning ko`pi kiritilgan. shu sabab samavedani to`la takrorlanishdan iborat desak xato bo`lmaydi. vedalarning tili. veda qadimiy sanskritda yaratilgan. ma`lumki, sanskrit bugungi kunda o`lik til hisoblanib faqat qadimiy yodgorliklar majmuasidagina saqlanib qolgan. sanskrit murakkab tillardan bo`lib, u o`zining murakkablik darajasiga qarab davrlarga ajratiladi. eng murakkab sanskrit vedalar yozilgan sanskritdir. bu davr sanskrit tilining mumtoz davri hisoblanib tarixda «vedik sanskrit» nomi bilan yuritiladi. keyingi davr eposlar yaratilgan sanskrit bo`lib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimiy hindiston adabiyoti"

1662586344.doc αζαρ qadimiy hindiston adabiyoti reja: 1 veda – ilk adabiy yodgorlik 2. «ved» 3. «vedant» 4. «mahakavya» 5. «ramayan» tayanch so`zlar va iboralar: veda, gimn, samxita, rishi, shruti, smriti, rigveda, yajurveda, rig, yagya, atxarvaveda, samaveda, atxarvana, angiras, punarjanam, vedik sanskrit, epik sanskrit, agni,vayu, surya, ushas, soma, rudra, indra qadimgi hind adabiyoti o`z mazmunida hind xalqining bitmas tuganmas ma`naviy, axloqiy, diniy va falsafiy bilimlarini o`zida aks ettirgan boy bir merosni tashkil etadi. undagi janrlar, syujetlar, obrazlar va g`oyalar xilma-xilligi keyingi to`rt davr adabiyotiga asos bo`lib xizmat qilib kelmoqda. vedalar mana shu merosning eng dastlabkisidir. qadimda borliq haqidagi ilk qarashlar turli miflar mazmunida o`z aksini topganidek qadimg...

DOC format, 113.5 KB. To download "qadimiy hindiston adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimiy hindiston adabiyoti DOC Free download Telegram