atomning elektron va yadro nazariyasi

PPTX 159.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1706516435.pptx /docprops/thumbnail.jpeg atomning elektron va yadro nazariyasi mavzu : atomning elektron va yadro nazariyasi reja: 1. atom xususida. 2. atom yadrosi. 3.xulosa atom (qadimgi yunoncha: ἄτομος — atomos — boʻlinmas) — kimyoviy elementning barcha xossalarini oʻzida mujassamlashtirgan eng kichik zarrasi. dastlabki „boʻlinmas“ nomini olgan bu zarraning ichki tuzilishi anchagina murakkab. atom musbat zaryadlangan negiz (yadro) va yadro atrofida harakatlanuvchi elektronlardan tashkil topgan. atom markazida barcha massasi jamlangan musbat zaryadlangan negiz (yadro) joylashgan; atrofida oʻlchovlari (~ 10~8 sm) atom oʻlchovlarini ifodalaydigan elektron qobiklarini hosil qiluvchi elektronlar harakat qiladi. atom yadrosi protonlar va neytronlardan tashkil topgan. atomdagi elektronlar soni yadrodagi protonlar soniga teng (atomdagi barcha elektronlar zaryadi yadro zaryadiga teng), protonlar soni elementning davriy tizimidagi tartib raqamiga teng. atom elektronlarni tutib olib yoki berib, manfiy yoki musbat zaryadlangan ionlarga aylanadi. atomning kimyoviy xossalari asosan tashqi qobikdagi elektronlar soni bilan aniqlanadi. atom markazida atom yadrosi joylashgan, atomning qolgan hamma hajmini elektronlar egallaydi. yardo …

ining nazariyasi edi. nils bor rezerford tajribalarining natijalaridan va oʻsha vaqtlarda maʼlum boʻlgan atomlar vodorodning spektri haqidagi maʼlumotlardan foydalandi. u vodorod atomini quyidagi koʻrinishda tasavvur qildi: proton (atom yadrosi) atrofida aylanma orbita boʻlib elektron harakatlanadi. atom yadrosi – nuklonlardan – protonlar (r) va neytronlar (i)dan tash-kil topgan atom o‘zagi. atom yadrosining xususi-yatlarini o‘rganishda yadro kuchlari katta ahamiyatga ega bo‘ladi. atom yadrosida gravita-sion va elektromagnit kuchlar ta’siri kam bo‘lsa ham atom yadrosi xossalariga ta’siri bo‘ladi. yadro kuchlarining ta’sir radiusi juda kichik, 10~13 sm. yadro kuchlari yadroning spiniga va izotop spiniga bog‘liq. atom yadrosining butun xususi-yatlarini o‘z ichiga oladigan yagona nazariya yaratilgan emas, chunki yadro strukturasi va kuchlari to‘liqo‘rganilmagan. undan tashqari yadrodagi nuklonlar harakatini aniqlovchi tenglamalarni matematika nuqtai nazaridan yechish mumkin emas. elektron kashf etilgandan bir oz vaqt oʻtgandan keyin, 1903-yilda ingliz fizigi jozef jon tomson diametri tahminan 10 −10 m, ichiga elektronlar „sochilgan“, hajmi boʻyicha musbat zaryadlangan sfera shaklidagi atom modelini …

hil burchaklarda joylashtirildi va folgadan u yoki bu burchakka sochilgan zarralar soni sanaldi. koʻpchilik zarralar folgadan bir oz ogʻib oʻtib ketishi aniqlandi, biroq ayrim hollarda (tahminan 10 000 lan bittasida) α-zarraning 90˚ dan katta burchakka ogʻgani kuzatildi. rezerford tajribasi sxemasi. atom tuzilishining bor nazariyasi klassik fizika qonunlari o‘z mohiyatiga ko‘ra, uzluksiz jarayonlarni ifodalashga qodirdir. kimyoviy elementlar atomlari nurlanish spektridagi spektral chiziqlarning xarakteri atom ichidagi jarayonlar uzlukli ekanligini ko‘rsatadi. buni birinchi bo‘lib nils bor tushundi va klassik fizika qonunlarini atom ichkarisidagi jarayonlarga tatbiq qilib bo‘lmasligini ko‘rsatdi.rezerfordning atom tuzilishi planetar modeli to‘g‘ri hisoblansada, lekin atomning energiya nurlashi jarayonini, atomlarning turg‘unligini tushuntirishda qiyinchiliklarga duch keldi. 1913 yilda rezerfordning atom tuzilishi modeli daniyalik fizik nils bor tomonidan mukammallashtirildi va bu qiyinchiliklar bartaraf qilindi.bor rezerford tajribalarida kuzatilgan, lekin klassik fizika tushuntira olmaydigan natijalarni, qonuniyatlarni tushuntirishda o‘zining vodorod atomi tuzilishi modelini taklif qildi. bor modeli vodorod atomi tuzilishining birinchi muvaffaqiyatli modeli bo‘lib, atom tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning …

r modeli o‘rniga hozirgi vaqtda geyzenberg, shredinger, diraklar tomonidan yaratilgan atom tuzilishining kvant mexanik modeli kelgan bo‘lsada, bor modeli stasionar holatlar tushunchalarining kiritilishida ko‘rgazmali model sifatida foydalanildi. bor modelini keyingi o‘n yilda zommerfeld, vilson va boshqalar to‘ldirdilar, aniqliklar kiritdilar. atomda diskret energetik sathlarning mavjudligi 1914 yilda frank va gers tomonidan simob atomlari bilan o‘tkazilgan tajribada tasdiqlandi. xulosa atom yadrosining xossalarini oʻrganishda turli modellar tatbiq qilinadi. har qaysi model atom yadrosining ma’lum xossalarini aks ettirgan holda ba’zi xossalarini tushuntirishda qarama-qarshiliklarga olib keladi. masalan atom yadrosining yemirilish xususiyatini gidro-dinamik model bilan yaxshi tushuntiril-sa, magik yadrolar holatlarining xususiyatlarini tushuntirish mumkin emas, aksincha, krbiklar modeli bilan magik yadrolar holatlarini yaxshi tushuntirilsa, yemirilish hodisasini tushuntirish mumkin emas va hokazo (qarang yadro modellari). atom yadrosi tuzilishi va xossalarini tajriba yerdamida oʻrganish uchun xilma-xil yadro hodisalari: zarralarning atom yadrosidan ela-stik va elastikmas sochilishlari, yadro reaksiyalari, tabiiy va sun’iy radio-aktiv nurlanish, yadro yemirilishi va hokazolardan foydalaniladi. oʻzbekistonda ham …

h vaqtlari va parsial kengli-klari oʻlchandi, spin, juftlik, magnit va elektr momentlari, deformatsiya pa-rametrlari aniqlandi. oqibatda atom yadrolarining tuzilishiga tegishli ma’lumotlar olindi. foydalanilgan adabiyotlar : 1.abdurazzoqov atom atom, nazirov e. n., rasulova m. y.. yosh fizik ensikloperik lugʻati, 1989-yil. 2.o’zme. birinchi jild. toshkent, 2000-yil image2.png image3.png

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "atomning elektron va yadro nazariyasi"

1706516435.pptx /docprops/thumbnail.jpeg atomning elektron va yadro nazariyasi mavzu : atomning elektron va yadro nazariyasi reja: 1. atom xususida. 2. atom yadrosi. 3.xulosa atom (qadimgi yunoncha: ἄτομος — atomos — boʻlinmas) — kimyoviy elementning barcha xossalarini oʻzida mujassamlashtirgan eng kichik zarrasi. dastlabki „boʻlinmas“ nomini olgan bu zarraning ichki tuzilishi anchagina murakkab. atom musbat zaryadlangan negiz (yadro) va yadro atrofida harakatlanuvchi elektronlardan tashkil topgan. atom markazida barcha massasi jamlangan musbat zaryadlangan negiz (yadro) joylashgan; atrofida oʻlchovlari (~ 10~8 sm) atom oʻlchovlarini ifodalaydigan elektron qobiklarini hosil qiluvchi elektronlar harakat qiladi. atom yadrosi protonlar va neytronlardan tashkil topgan. atomdagi elektronlar son...

PPTX format, 159.7 KB. To download "atomning elektron va yadro nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atomning elektron va yadro naza… PPTX Free download Telegram