tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari

PPTX 17 стр. 8,3 МБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

1- §. tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari 1- §. tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari sayyoramizdagi tirik mavjudotlar juda xilma-xildir. bunga ishonch hosil qilish uchun vatanimizning cho‘l, adir, tog‘ va yaylovlari yoki o‘tloqzor, to‘qayzorlari, dala va bog‘larini sayr qilish kifoya. qolaversa, afrika, janubiy amerikadagi tropik o‘rmonlarni ko‘z oldimizga keltiraylik. ular juda xilma-xil o‘lchamga, rangga, hulq-atvorga va boshqa ko‘pgina xususiyatlarga ega. ularning barchasi birgalikda tirik organizmlar deb ataladi. organizm — mustaqil hayot kechiradigan mavjudotdir. nima uchun biz zamburug‘, lola, quyon, baliq va bo‘rilarni tirik orga nizmlar deb qaraymiz, aksincha, qum zarrachasi, kometa, muzlagan suv kabi larni esa jonsiz tabiatning tarkibiy qismlari deb hisoblaymiz? jonsiz tabiat dagi jism tashqi muhit ta’sirida o‘zining sifat ko‘rsatkichlarini asta yo‘qotib boradi .u o‘zgarishlarga uchrab, yangi sifat belgilarni hosil qiladi . masalan, qoya yemiriladi, metall oksidlanishi natijasida zanglaydi. jonsiz jismlarda tashqi muhit bilan o‘zaro ta’sir ularning yemirilishiga olib kelsa, aksincha, tirik organizmlardagi oqsil tiklanadi, ya’ni u tiriklikning asosiy …

2 / 17

yati uchun zarur bo‘lgan energiya ajralib chiqadi. moddalar almashinuvi organizmdagi hujayralarning tiklanishi, o‘sishi va ishlashini ta’minlaydi. barcha tirik mavjudotlar oziqlanadi. oziqlanish tashqi muhitdan ozuqa moddalarni o‘zlashtirishdir. ozuqa barcha tirik organizmlar uchun zarur, chunki u organizmdagi hujayralarning tiklanishi, o‘sishi va boshqa ko‘pgina jarayonlar omili bo‘lib, moddalar va energiya manbayi hisoblanadi. tirik organizmlar o‘z hayot faoliyatini saqlab turishlari uchun doimiy ravishda energiya kerak bo‘ladi. energiya nafas olish jarayonida ozuqa moddalardan ajralib chiqadi. moddalar almashinuvi natijasida organizmlarda keraksiz moddalar ham to‘planishi mumkin. bunday moddalar odatda zaharli moddalar hisoblanib, ularni organizmdan chiqarib yuborish ajratish jarayoni deb ataladi. tirik organizmlar o‘sadi va rivojlanadi. o‘sish organizmlar tomonidan ozuqa moddalarni o‘zlashtirish hisobiga amalga oshadi. organizmlar tashqi muhitdagi va o‘zida kuzatiladigan barcha o‘zgarish larga ham sezgir bo‘ladi. buning uchun yashil o‘simliklarning quyosh nuri ta’siriga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatib o‘tish kifoya. demak, tirik organizmlar qo‘zg‘aluvchanlik xususiyati bilan tavsiflanadi. shuningdek, tirik organizmlar o‘zini o‘zi idora etish xususiyatiga ham ega bo‘lib, u …

3 / 17

o‘ladi. hayvonlar o‘ziga ozuqa topish va xavf-xatardan saqlanishi uchun faol harakatda bo‘lishi zarur. harakatla nish — tirik organizmlar uchun xos bo‘lgan muhim xususiyatlardan biridir. o‘simliklar ham harakatlanish xususiyatiga ega, chunki barglar ham quyosh nurlarini «tutishi» kerak. ammo ularning harakati juda sekin ro‘y bergani uchun deyarli bilinmaydi. tirik organizmlarning muhim xususiyatlaridan yana biri ko‘payishdir. ushbu xususiyat tiriklikning eng zaruriy omili hisoblanadi va shuning uchun ham sayyoramizda hayot davom etib kelmoqda. ko‘payish orqali tirik organizmlar o‘zi uchun xos bo‘lgan yana bir muhim xususiyat —irsiyat va o‘zgaruvchanlikni amalga oshiradi. organizmlarning o‘zini o‘zi tiklashi jinsiy va jinssiz ko‘payish jarayonlarida namoyon bo‘ladi. ma’lumki, tirik organizmlar ko‘payganida odatda avlodlar ota-onalarga o‘xshash bo‘ladi. bug‘doy donidan bug‘doy o‘sib chiqadi. itlardan kuchukchalar tug‘iladi. bir hujayrali amyoba hujayrasi bo‘linishidan ona hujayraga to‘liq o‘xshash bo‘lgan ikkita yosh amyoba hosil bo‘ladi. shunday qilib ko‘payish organizmlarning o‘ziga o‘xshashlarni qayta tiklash xossasidir. qayta tiklash tufayli nafaqat organizmlar, balki hujayralar ham ularning organellalari (mitoxondriyalar, plastidalar …

4 / 17

tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari - Page 4

5 / 17

tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari"

1- §. tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari 1- §. tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari sayyoramizdagi tirik mavjudotlar juda xilma-xildir. bunga ishonch hosil qilish uchun vatanimizning cho‘l, adir, tog‘ va yaylovlari yoki o‘tloqzor, to‘qayzorlari, dala va bog‘larini sayr qilish kifoya. qolaversa, afrika, janubiy amerikadagi tropik o‘rmonlarni ko‘z oldimizga keltiraylik. ular juda xilma-xil o‘lchamga, rangga, hulq-atvorga va boshqa ko‘pgina xususiyatlarga ega. ularning barchasi birgalikda tirik organizmlar deb ataladi. organizm — mustaqil hayot kechiradigan mavjudotdir. nima uchun biz zamburug‘, lola, quyon, baliq va bo‘rilarni tirik orga nizmlar deb qaraymiz, aksincha, qum zarrachasi, kometa, muzlagan suv kabi larni esa jonsiz tabiatning tarkibiy qismlari deb hisoblaymi...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (8,3 МБ). Чтобы скачать "tirik organizmlarning o‘ziga xos xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tirik organizmlarning o‘ziga xo… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram