yorugʻlikning kombinatsion sochilishi

PPTX 873,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1707584802.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yorugʻlikning kombinatsion sochilishi mavzu: yorugʻlikning kombinatsion sochilishi molekulalar spektrini o'rganishda 1929 yilda rus olimlari t.s. landsberg (1890-1957) va l.i. mandelshtam va ular bilan bir vaqtda hind olimlari ch.raman (1888-1970) va k.krishnan (1911 yilda tug’ilgan) kashf etgan yorug’likning kombinatsion sochilish hodisasi muhim ahamiyatga ega. bu effekt shundan iboratki, biror moddaga (gaz, suyuqlik, shaffof kristall) chastotali monoxromatik yorug’lik tushsa, bu moddada sochilgan yorug’lik spektrida chastotali chiziqdan tashqari uning ikki yonida simmetrik joylashgan qo'shimcha spektral chiziqlar ham hosil bo'ladi kombinatsion sochilish spektridagi chastotasi moddaga tushayotgan yorug’likning chastotasidan kichik bo'lgan chiziqlar qizil yo'ldosh spektrlar, chastotasi kattalari esa binafsha yo'ldosh spektrlar deb ataladi. hosil bo'lgan bu yo'ldosh spektr chastotasi, joylashishi va soni tushayotgan yorug’lik chastotasiga bog’liq bo'lmay, faqat yorug’lik sochilayotgan modda tabiatiga bog’liq bo'lib, uning tarkibini va tuzilishini ifodalaydi. 4 yorug’likning kombinatsion sochilishidagi qonuniyatlarni kvant nazariya bilan tushuntirish mumkin. bu nazariyaga ko'ra yorug’likni sochilish jarayoni molekula tomonidan fotonni yutib yana qayta chiqarishdan iborat. …

inafsha yo'ldosh chiziqlarning intensivligi, qizil yo'ldosh chiziqlarnikidan kichik bo'ladi. temperatura ortishi bilan uyg’ongan molekulalarning soni ortadi, natijada binafsha yo'ldosh chiziqlar intensivligi ham kuchayadi. kombinatsion sochilish hodisasi ko'p atomli murakkab molekulalardagi tebranma va aylanma energetik sathlarni, molekulalarning tuzilishini o'rganishda keng qo'llaniladi. masalan, neft mahsulotlarining (benzin, yog’lar) tarkibi ana shunday aniqlanadi. reley sochilishida sochilgan yorug�lik chastotasi tushuvchi yorug�lik chastotasiga mos keladi. sochilishning bunday turini birinchi bo�lib reley aniqlagani uchun bunday sochilish reley sochilishi deb yuritiladi. bu sochilish kogerent tarzda yuz beradi. shu sababli ham reley sochilishi - yorug�likning kogerent sochilishidir. biroq sinchiklab o�tkazilgan tekshirishlarning ko�rsatishicha, sochilgan yorug�lik spektrida tushayotgan yorug�likni xarakterlaydigan chiziqlardan tashqari qo�shimcha chiziqlar (yo�ldoshlar) borligi, bular tushayotgan yorug�likning har bir chizig�i yonida turishi ma�lum bo�ldi. yo�ldoshlar tushayotgan yorug�likning har qanday spektral chizig�i yonida kelgani uchun, bu yo�ldoshlarni qanday sharoitda payqash mumkin, degan savol tug�iladi. yo�ldoshlar ko�rinadigan bo�lishi uchun tushayotgan yorug�lik spektri tutash spektr bo�lmay, balki alohida chiziqlar (monoxromatik chiziqlar) to�plamidan …

arini, o�ngda esa uyg�otuvchi chastotalardan ikkinchi tomonda yotgan yo�ldoshlarning chastotalarini bildiradi. spektrning qizil qismiga yaqin joylashgan va shuning uchun «qizil» yo�ldoshlar deb ataladigan birinchi yo�ldoshlar «binafsha» yo�ldoshlardan ancha intensivdir temperatura ko�tarilganda «binafsha» yo�ldoshlarning intensivligi tez ortadi. kombinatsion sochilishni birinchi bo�lib g.s.landsberg va l.i.mandelshtamlar hamda hind olimlari raman va krishnanlar kashf etishgan (1928 yil). hind olimlari nobel mukofotiga sazovor bo�lishgan. chet el adabiyotlarida raman effekti deb ham yuritiladi. bu sochilish odatda kombinatsion sochilish deyiladi. quyida kombinatsion sochilish bilan batafsilroq tanishamiz. kombinsion sochilish hodisasi klassik nazariya nuqtai nazaridan quyidagicha tushuntiriladi. ushbu hodisada yo�ldoshlarning paydo bo�lish sabablari yorug�lik to�lqinini sochuvchi muhit molekulasi atomlarining past chastotali tebranishlari bilan modulyatsiyalanishi orqali tushuntirish mumkin. molekulaning qutblanishi, umuman qaraganda uni tashkil qilgan atomlarning joylashishiga bog�liq. atomlar tebranganda qutblanish 0- o�rtacha qiymat atrofida tebranadi. ushbu tebranishlarning chastotasi 1012 -1013 gs bo�lib, elektromagnit to�lqinlar shkalasining infraqizil spektri sohasiga to�g�ri keladi. boshqacha aytganda, (t) kattalikni o�zgarishi tushayotgan yorug�likning elektr maydonining …

an kombinatsion tebranishlar hosil bo�ladi. boshqa so�z bilan aytganda sochilgan yorug�likning spektri shu molekula haqida axborot beradi. bu spektrni o�rganish va tahlil etish orqali molekula strukturasi va tuzilishini bilishga muvoffaq bo�lamiz. klassik elektrodinamika qonuniga binoan, chastotada tebranayotgan dipol intensivligi ga teng bo�lgan monoxromatik nur chiqaradi. ya�ni sochuvchi muhit molekulasining qutblanuvchanligi o�zgaruvchan bo�lsa u holda molekulaning dipol momenti ham vaqt bo�yicha o�zgaradi. umuman, molekula qutblanuvchanligi yadro tebranishini dipol tebranishlarida ishtirok etishi sababi bilan ham o�zgarib turishi kerak. elektronlar bilan yadroni o�zaro bog�langanligi sababli majburiy _chastotada tebranayotgan elektronlar yadroning ham tebranishini yuzaga keltiradi. biroq yadroning massasi elektronning massasiga nisbatan nihoyatda katta bo�lgani uchun yadroning tebranishi juda ham kuchsiz bo�ladi. bu esa molekulaning qutblanishini o�zgarishiga olib keladi. natijada sochilgan yorug�likni chastotasi o�zgaradi va siljish nokogerent bo�lib qoladi. image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png

yorugʻlikning kombinatsion sochilishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yorugʻlikning kombinatsion sochilishi"

1707584802.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yorugʻlikning kombinatsion sochilishi mavzu: yorugʻlikning kombinatsion sochilishi molekulalar spektrini o'rganishda 1929 yilda rus olimlari t.s. landsberg (1890-1957) va l.i. mandelshtam va ular bilan bir vaqtda hind olimlari ch.raman (1888-1970) va k.krishnan (1911 yilda tug’ilgan) kashf etgan yorug’likning kombinatsion sochilish hodisasi muhim ahamiyatga ega. bu effekt shundan iboratki, biror moddaga (gaz, suyuqlik, shaffof kristall) chastotali monoxromatik yorug’lik tushsa, bu moddada sochilgan yorug’lik spektrida chastotali chiziqdan tashqari uning ikki yonida simmetrik joylashgan qo'shimcha spektral chiziqlar ham hosil bo'ladi kombinatsion sochilish spektridagi chastotasi moddaga tushayotgan yorug’likning chastotasidan kichik bo'lgan chiziqlar...

Формат PPTX, 873,9 КБ. Чтобы скачать "yorugʻlikning kombinatsion sochilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yorugʻlikning kombinatsion soch… PPTX Бесплатная загрузка Telegram