yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri

PPTX 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1707584793.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri mavzu: yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri { yorug‘lik manbayidan, masalan, elektr lampadan yorug‘lik hamma tomonga tarqaladi va atrofdagi narsalarga tushib, ularni isitadi. yorug‘lik ko‘zimizga tushib, ko‘rish tuyg‘usi hosil qiladi. yorug‘lik tarqalishida ta’sir bir jismdan (manbadan) boshqa jismga (qabul qilgichga) uzatiladi deyish mumkin. umuman olganda, bir jism boshqa jismga ikki xil usulda: yo manbadan qabul qilgichga moddaning ko‘chirilishi vositasida yoki jismlar orasidagi muhit holatining o‘zgarishi vositasida (modda ko‘chirilmasdan) ta’sir qilishi mumkin. masalan, bizdan biror masofada turgan qo‘ng‘iroq mo‘ljalga olinib, unga shar otilsa-yu, bu shar qo‘ng‘iroqqa borib tegsa, qo‘ng‘iroq jiringlaydi bunda moddani ko‘chiramiz. nyuton yorug‘likning korpuskular1 nazariyasi nazariyasi ijodchisi edi. bu nazariyaga ko‘ra, yorug‘lik — manbadan har tarafga tarqaluvchi zarrachalar oqimidan zarrachalar oqimidan (moddaning ko‘chishidan) iborat. gyuygensning tasavvurlariga ko‘ra, yorug‘lik yorug‘likyorug‘lik alohida, faraziy muhitda — butun fazoni to‘ldiruvchi va barcha jismlarning ichiga singuvchi efirda tarqaladigan to‘lqindan iborat. ikkala nazariya ham alohida-alohida holda uzoq vaqt mavjud …

ylab tarqalishi inersiya qonunining natijasi deb qaralar edi. yorug‘likning tabiati to‘g‘risidagi bunday nomuqim ahvol xix asrning boshigacha, yorug‘lik difraksiyasi (yorug‘likning to‘siqlarni aylanib o‘tishi) va yorug‘lik interferensiyasi (yorug‘lik dastalari bir-biri ustiga tushganda yoritilganlikning kuchayuvi yoki zaiflashuvi) hodisalari kashf etilgan vaqtgacha davom etib keldi. bu 1 lotincha „korpuskula“ „ korpuskula zarracha“ zarrachazarracha demakdir. kutubxonasi 6 hodisalar faqat to‘lqin harakatlar uchun xos. ularning sababini korpuskular nazariya asosida izohlab bo‘lmaydi. shu sababli to‘lqin nazariya uzil-kesil va to‘la g‘alaba qilgandek bo‘ldi. bunday ishonch xix asrning ikkinchi yarmida maksvell yorug‘lik elektromagnit to‘lqinlarning xususiy holi ekanligini ko‘rsatgandan keyin ayniqsa mustahkamlandi. maksvellning ishlari yorug‘likning elektromagnit nazariyasiga asos bo‘ldi. gers elektromagnit to‘lqinlarni tajribada aniqlagandan keyin yorug‘likning to‘lqin kabi tarqalishiga hech qanday shubha qolmadi. bunga hozir ham shubha yo‘q. ammo xx asr boshida yorug‘likning tabiati to‘g‘risidagi tasavvurlar tubdan o‘zgardi. rad etilgan korpuskular nazariya har holda haqiqatga yaqin ekanligi to‘satdan ma’lum bo‘lib qoldi. yorug‘lik xuddi zarrachalar oqimi kabi sochiladi va yutiladi. …

fotonlar nazariyasi yorug‘likning fotonlar nazariyasi yaratildi. yorug‘lik ma’lum diapazondagi elektromagnit to‘lqinlardan iboratdir. inson ko‘zi butun nurlanish tarkibidan faqat to‘lqin uzunligi 3,8•10–7 m dan 7,7•10–7 m gacha bo‘lgan nurlarnigina ko‘ra oladi. òo‘lqin uzunligi 3,8•10–7 m dan qisqa bo‘lgan nurlar ultrabinafsha nurlar, to‘lqin uzunligi 7,7•10–7 m dan katta bo‘lgan nurlar esa infraqizil infraqizilinfraqizil nurlar deb ataladi. ultrabinafsha va infraqizil nurlar ko‘zga ko‘rinmaydi. jismlardan yorug‘lik qaytib ko‘zimizga tushgandagina biz ularni ko‘ramiz. ba’zi jismlar o‘zidan yorug‘lik sochganligi uchun yorug‘lik manbalaridan iborat bo‘lib, ular to‘g‘ridan to‘g‘ri ko‘rinadi. yorug‘likning sun’iy manbalari jumlasiga cho‘g‘langan jismlar, tok o‘tganda nurlanuvchi gazlar, luminessensiyalanuvchi (energiya yutish hisobiga shu’lalanuvchi) qattiq jismlar va suyuqliklar kiradi. odatda yorug‘lik manbalari ma’lum o‘lchamli jismlar bo‘ladi, lekin ular ko‘pincha nuqtaviy yorug‘lik manbayi deb qabul qilinadi. agar yorug‘lik manbayining chiziqli o‘lchami shu manbadan uning ta’siri o‘rganilayotgan joygacha bo‘lgan masofaga nisbatan juda kichik bo‘lsa, bunday yorug‘lik manbayi nuqtaviy yorug‘lik manbayi nuqtaviy yorug‘lik manbayi deb ataladi. yorug‘lik vakuumda c = …

r yordamida aniqlanadi: nurlar to‘lqin energiyasining tarqalish yo‘nalishini ko‘rsatadi. yorug‘- likning tarqalishi yorug‘lik to‘lqinlari energiyasining ko‘chishidan iboratdir. agar quyosh nurini darchadagi kichik dumaloq teshik orqali o‘tkazib, chetdan turib qarasak, havoda ingichka yorug‘lik dastasini ko‘ramiz — bu yorug‘lik shu’lasidir. yorug‘lik nuri geometrik tushunchadir. shunday qilib, yo‘nalishlari fazoning ixtiyoriy nuqtasida yorug‘lik energiyasining ko‘chish yo‘nalishi bilan ustma-ust tushgan geometrik chiziq yorug‘lik nuri yorug‘lik nuri deyiladi. kuzatishlar, bir jinsli muhitda yorug‘likning to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalishini ko‘rsatadi. yorug‘likning to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalishiga nuqtaviy manbadan kelayotgan yorug‘lik yo‘liga qo‘yilgan buyumlar soyasining hosil bo‘lishi yoki nuqtaviy bo‘lmagan manbadan kelayotgan yorug‘lik yo‘liga qo‘yilgan buyumlarning soya va yarim soyalarining hosil bo‘lishi dalil bo‘la www.ziyouz.com kutubxonasi 8 oladi. masalan, s nuqtaviy manbadan kelayotgan yorug‘lik nuri yo‘liga b jismni qo‘yaylik. yorug‘lik to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalgani uchun b jism yorug‘lik nurini to‘sib qoladi. natijada bu jism orqasida kesik konus shaklida soya hosil bo‘ladi bu konus ichidagi biror nuqtaga ham s manbadan kelayotgan …

kesishganda bir-biriga hech qanday ta’sir ko‘rsatmaydi, ya’ni nurlarning kesishishi har bir nurning mustaqil ravishda tarqalishiga xalaqit bermaydi. elektromagnit to‘lqinlarning tarqalish tezligi juda katta bo‘lganligi tufayli uni bevosita kuzatish orqali baholash mumkin emas. masalan, kechasi projektorni yoqib, undan chiqayotgan yorug‘lik nurini uzoqda turgan biror buyumga yo‘naltirsak, yorug‘lik bir onda tarqalganga o‘xshab tuyuladi. shu sababli yorug‘likning tarqalishi uchun vaqt talab qilinmaydi, ya’ni uning tarqalish tezligi juda katta degan fikr saqlanib kelgan edi. lekin fanning rivojlanishi natijasida yorug‘lik tezligining chekli ekanligi ayon bo‘ldi va nihoyat yorug‘lik tezligi aniqlandi. yorug‘lik tezligini birinchi marta 1676- yilda daniyalik astronom ryomer yupiter planetasi yo‘ldoshlarining tutilishi kutubxonasi 9 bir necha kilometr masofada turgan ko‘zguga tushirildi. yorug‘lik ko‘zgudan qaytib, yana g‘ildirak tishlari orasidan o‘tishi kerak edi. g‘ildirak sekin aylanganda ko‘zgudan qaytgan yorug‘lik ko‘rinar edi. g‘ildirakning aylanish tezligi oshirilganda yorug‘lik sekin-asta ko‘rinmaydigan bo‘lib qoldi. o‘zi nima gap? g‘ildirakning ikki tishi orasidan o‘tgan yorug‘lik ko‘zguga borib, undan qaytib kelguncha g‘ildirak aylanib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri"

1707584793.pptx /docprops/thumbnail.jpeg yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri mavzu: yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri { yorug‘lik manbayidan, masalan, elektr lampadan yorug‘lik hamma tomonga tarqaladi va atrofdagi narsalarga tushib, ularni isitadi. yorug‘lik ko‘zimizga tushib, ko‘rish tuyg‘usi hosil qiladi. yorug‘lik tarqalishida ta’sir bir jismdan (manbadan) boshqa jismga (qabul qilgichga) uzatiladi deyish mumkin. umuman olganda, bir jism boshqa jismga ikki xil usulda: yo manbadan qabul qilgichga moddaning ko‘chirilishi vositasida yoki jismlar orasidagi muhit holatining o‘zgarishi vositasida (modda ko‘chirilmasdan) ta’sir qilishi mumkin. masalan, bizdan biror masofada turgan qo‘ng‘iroq mo‘ljalga olinib, unga shar otilsa-yu, bu shar qo‘ng‘iroqqa borib tegsa, qo‘ng‘iroq jiri...

Формат PPTX, 2,1 МБ. Чтобы скачать "yorugʻlikning issiqlik va kimyoviy taʼsiri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yorugʻlikning issiqlik va kimyo… PPTX Бесплатная загрузка Telegram