bilish nazariyasi va yonalishlari

PPTX 14 стр. 378,8 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 378,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

bilish nazariyasi va yo‘nalishlari mavzu: bilish nazariyasi va yo‘nalishlari reja bilish nazariyasining predmeti. insonning bilish qobiliyati. bilishning asosiy shakllari. bilish nazariyasining predmeti. gnoseologiyaning mohiyati va mazmuni. «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta’limot, fan so‘zlaridan kelib chiqqan. so‘zma-so‘z ma’nosi - «bilish haqidagi ta’limot (fan)», «ong haqidagi ta’limot (fan)» falsafiy adabiyotlarda, shu jumladan falsafiy qomuslar va lug‘atlarda «gnoseologiya» atamasi «bilish nazariyasi» deb tarjima qilingan. shu bilan bir qatorda, ayni shu mazmunni ifodalash uchun falsafiy adabiyotlarda «epistemologiya» so‘zi ham qo‘llaniladi. shuni ta’kidlash lozimki, gnoseologiyaga tatbiqan bilish nazariyasi va epistemologiya nomlarining qo‘llanilishini o‘rinli deb bo‘lmaydi. zotan, «episteme» so‘zi «pistis» - e’tiqod so‘zi bilan uzviy bog‘liq. biroq, biz biladigan (gnosio) va biz ishonadigan (pistio), mavjudligiga e’tiroz bildirmaydigan narsalar – falsafiy va ilmiy bilimlarning hozirgi darajasida mazmunan har xil tushunchalardir. shuni ta’kidlash lozimki, gnoseologiyaga tatbiqan bilish nazariyasi va epistemologiya nomlarining qo‘llanilishini o‘rinli deb bo‘lmaydi. zotan, «episteme» …

2 / 14

dir. tom ma’nodagi epistemologiya hozirgi kunda ilmiy, haqiqiy bilimning mazmunini, shuningdek diniy e’tiqodlarning gnoseologik mohiyatini o‘rganish bilan shug‘ullanadi. bunda esa bilish (ong)ning mohiyati to‘g‘risida bahs yurituvchi falsafiy ta’limot ma’nosidagi «gnoseologiya» atamasidan foydalaniladi. shu bilan biz avval gnoseologiya muammolari doirasini aniqlab olishga harakat qilamiz. shaxsiy va ijtimoiy tajribada biz ongning mavjudligini aniq sezamiz, ongning o‘z-o‘ziga, boshqa odamlarga va umuman jamiyatga ta’siri natijalarini fiziologik darajada his qilamiz va ko‘ramiz. biroq bu jarayonda ongning o‘zi ko‘rinmaydi. moddiy dunyo hodisalaridan farqli o‘laroq, ongni kuzatish mumkin emas. u go‘yo vaqt va makon chegaralaridan tashqarida turadi. gnoseologiyaning vazifasi bu ko‘rinmas ongni idrok etish, uning moddiy narsa va hodisalar dunyosi bilan o‘zaro aloqalarini aniqlash, uni o‘z muhokama va tadqiqot predmetiga aylantirishdan iborat. ratsionalizm (ratsionalistlar) insonda tug‘ma g‘oyalar, adolat, insoniylik, uyg‘unlik g‘oyalari va tajribadan olinishi mumkin bo‘lmagan boshqa g‘oyalar mavjudligidan kelib chiqadi. zotan, tajriba to‘la adolat, yalpi insoniylik mavjud emasligini, bizni qurshagan dunyoda uyg‘unlik ustidan xaos hukm surishini …

3 / 14

yyan, konkret narsalarni ham bilishi mumkin emas, degan fikrga qo‘shiladilar. ayrim narsalar, hodisalar va konsepsiyalar borki, ular persepsiyamizning chegaralariga ham, tafakkurimiz, refleksiyamiz (lotincha «reflexes» - orqaga qaytish) doirasiga ham sig‘maydi. masalan, kant koinot ibtidosi yoki ibtidosizligi, xudoning borligi yoki yo‘qligi, jonning boqiyligi yoki foniyligi, axloqning sababiyligi yoki sababsizligi aqlning bilish chegaralariga sig‘maydigan, oqilona o‘rganib bo‘lmaydigan transsendental (lotincha «transcendentalism» - chegaraga sig‘maydigan) masalalardir, deb hisoblagan gnoseologiya inson bilimi va bilishga doir juda ko‘p muammolar bilan shug‘ullanadi. u bizning bilimlarimiz qay darajada e’tiqod, qay darajada ko‘r-ko‘rona ishonch va qay darajada real borliqning haqiqiy in’ikosi ekanligini aniqlashga harakat qiladi. so‘nggi o‘n yilliklarda gnoseologiyada bilimlar o‘rtasidagi farq, «nimani bilaman», «qanday bilaman», «shaxsiy tajribamdan bilaman», «dalilga ko‘ra bilaman» kabi iboralar mazmunining o‘zaro nisbati masalalari muhokama qilinmoqda. bir so‘z bilan aytganda, gnoseologiya borliqni to‘liq qamrab olib, unda biron-bir tafsilotni nazardan qochirmaslikka harakat qiladi. demak gnoseologiya falsafaning eng muhim omilidir. ilmiy bilim. bilishning eng oliy shakli fandir. …

4 / 14

lar – tabiat predmetlari, inson (va uning ongi holatlari), jamiyatning kichik tizimlari, madaniyat hodisalari sifatida amal qiluvchi belgilar ko‘rinishidagi ob’ektlar va hokazolar o‘zgarishi mumkin ekan, ularning hammasi ilmiy tadqiqot predmetlari bo‘lishi mumkin. image2.jpg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 14

bilish nazariyasi va yonalishlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilish nazariyasi va yonalishlari"

bilish nazariyasi va yo‘nalishlari mavzu: bilish nazariyasi va yo‘nalishlari reja bilish nazariyasining predmeti. insonning bilish qobiliyati. bilishning asosiy shakllari. bilish nazariyasining predmeti. gnoseologiyaning mohiyati va mazmuni. «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta’limot, fan so‘zlaridan kelib chiqqan. so‘zma-so‘z ma’nosi - «bilish haqidagi ta’limot (fan)», «ong haqidagi ta’limot (fan)» falsafiy adabiyotlarda, shu jumladan falsafiy qomuslar va lug‘atlarda «gnoseologiya» atamasi «bilish nazariyasi» deb tarjima qilingan. shu bilan bir qatorda, ayni shu mazmunni ifodalash uchun falsafiy adabiyotlarda «epistemologiya» so‘zi ham qo‘llaniladi. shuni ta’kidlash lozimki, gnoseologiyaga tatbiqan bilish nazariyasi va epistemolog...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (378,8 КБ). Чтобы скачать "bilish nazariyasi va yonalishlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilish nazariyasi va yonalishla… PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram