falsafaning asosiy qonunlari

PPTX 16 pages 1019.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1019.3 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar reja 1.falsafada usul va uslub muammosi. 2. falsafiy qonunlar. 3. falsafiy kategoriyalar olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o‘zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o‘tib turishi, rivojlanishi, ular o‘rtasidagi aloqadorlik va o‘zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o‘rtasida turli bahs, munozara, tortishuvlarga sabab bo‘lgan. chunki ular to‘g‘risida aniq bilimga ega bo‘lmasdan turib, olam va uning taraqqiyoti, rivojlanish manbai, harakatlantiruvchi kuchlari to‘g‘risida hamda, eng asosiysi, kelajak haqida ilmiy tasavvurga ega bo‘lish qiyin. atrofimizdagi jamiki narsa-hodisalar, ya’ni eng mayda zarrachalardan tortib to yer, quyosh, koinotgacha barchasi, shu jumladan, kishilik jamiyati ham, doimo harakat, o‘zgarish va rivojlanishdadir. ular o‘rtasida abadiy o‘zaro bog‘liqlik, o‘zaro ta’sir va aloqadorlik mavjud. o‘rta asrlarda, ayniqsa tasavvuf falsafasida bu ikki tushunchaga alohida e’tibor berilgan. «harakat» tushunchasi «borliq falsafasi» mavzuida yoritilganligi sababli, bu yerda uning quyidagi qisqa ta’rifi bilan cheklanamiz: harakat deb olamdagi har qanday o‘zgarishga aytiladi. rivojlanish tushunchasi esa …

2 / 16

ashayotgan zaminni yoritadi. odamlar ham, ish va tashvishlar ham hamon o‘sha-o‘shadek. xo‘sh, qonun o‘zi nima? u kishi va umuman, jamiyat hayotida qanday ahamiyatga ega? qonunni bilmasdan, o‘rganmasdan turib yashash mumkinmig? qonun tushunchasi kundalik hayotimizda nisbatan tez-tez ishlatib turiladigan tushunchadir. xususan, fizika yoki kimyo qonunlari deymiz, tabiat qonuni yoki bo‘lmasa, iqtisodiy qonunlar, yuridik qonunlar va h. k. bozor iqtisodiyotiga o‘tish tamoyillarining uchinchisi ham qonun to‘g‘risida bo‘lib, unda barcha sohada qonunning ustuvorligi ta’minlanishi ta’kidlanadi. yuqoridagilarni birlashtirib turadigan, barchasi uchun ham umumiy bo‘lgan xossa, xususiyatlar bormig‘ eng avvalo, shuni aytish kerakki, olamdagi barcha narsa — tabiat, jamiyat va inson taraqqiyoti ma’lum qonunlar asosida amalga oshadi. fanlarning (ijtimoiy, gumanitar, tabiiy va h. k.) asosiy vazifasi har bir soha bo‘yicha tadqiqot o‘tkazib, qonunlarni kashf qilish yoki ularning amal qilish xususiyatlarini o‘rganish va ochib berishdan iborat. qancha ko‘p qonun kashf qilinsa, taraqqiyot shuncha tez bo‘ladi. endi qonunning belgilariga to‘xtalamiz: 5 – qonun turli-tuman aloqadorliklar, bog‘lanishlardan faqat …

3 / 16

muhim xususiyati — u ob’ektiv xarakterga ega, ya’ni u insonga ham, insoniyatga ham bog‘liq emas. biror kishi, hatto millatning irodasi bilan ham, tabiat qonuniga tub o‘zgartirish kiritish yoki uni butunlay yo‘q qilish mumkin emas chunki bu qonunlarning asosini tashkil qilgan bog‘lanishlar, munosabatlar ob’ektiv xususiyatga ega. olamdagi har bir narsa va hodisa bir-birini taqozo qiladigan va shu bilan birga, bir-birini istisno qiladigan qarama-qarshi tomonlar birligidan iborat. demak, voqyelik va o‘zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyatning bo‘lishi ham odatiy hol. masalan, issiq va sovuq, oq va qora, kecha va kunduz, elektrning musbat va manfiy zaryadlari, yaxshilik va yomonlik, adolat va jaholat va h. k. qarama-qarshi tomonlar bir-birini inkor etadi va shu bilan birga biri ikkinchisini taqozo etadi, biri ikkinchisisiz mavjud bo‘la olmaydi. faraz qilaylik, magnitning manfiy zaryadi bo‘lmasa, u holda ushbu narsa magnit bo‘lolmaydi. ayniyat tushunchasi narsa va hodisalar o‘rtasidagi o‘xshash tomonlarni ifodalaydi. shu bilan birga narsa-hodisalar bir-biridan farq qiladigan tomonlar, xususiyatlar, belgilarga …

4 / 16

yniyat va tafovutning zidligi va ularning bir maxrajga kelishi, me’yoriy o‘zgarishlar tufayli rivojlanish, taraqqiyot, yangilanish jarayonlari amalga oshadi. inkorni inkor qonuni dialektikaning asosiy qonunlaridan biri. tabiat, jamiyat va tafakkur taraqqiyoti jarayonining yoʻnalishini, shaklini va natijasini ifodalaydi. birinchi boʻlib gegel rivojlanish qonuni sifatida taʼriflab bergan. inkor har qanday taraqqiyotda muqarrar va qonuniyatli ravishda sodir boʻladigan jarayon (moment)dir. hech bir sohada oʻzining ilgarigi mavjudlik shakllarini inkor qilmaydigan taraqqiyot boʻlmaydi. gegel fikricha, “ichki inkor” taraqqiyotning harakatlantiruvchi kuchidir. dialektik inkorning obyektiv harakteri shundaki, u har bir narsa va hodisaning oʻz ichida, ularning ichki zaruriyatidan kelib chiqadi va har qanday yemirilish va yoʻq boʻlish (inkor)ni ifodalamay, balki taraqqiyot uchun zamin boʻlib xizmat qiladigan inkorni ifodalaydi. bu qonunning ikki marta takrorlanuvchi inkorda (inkorni inkor) ifodalanishi narsa va hodisalarning doimiy ravishda oʻzgarib, bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi va oqibatda rivojlanishi uzluksiz ekanligidan kelib chiqadi taraqqiyot shu ma’noda ayniyat, tafovut va ziddiyatlarning paydo bo‘lishi, rivojlanishi va hal qilinishidan …

5 / 16

iya» (konflikt — ziddiyat, logos- ta’limot) deb ataladigan falsafiy yo‘nalish paydo bo‘lishiga olib kelgan. bu soha bilan shug‘ullanadigan olim va mutaxassislar konfliktologlar deb ataladi. ular konfliktlarni keltirib chiqarish emas, balki ularning oldini olish va jamiyat uchun foydali tarzda hal qilish yo‘llari va usullari ustida bosh qotirishadi.har bir ziddiyatning aniqlanishi, hal qilinishi o‘zgarishga, yangilanishga, bir sifatdan ikkinchi sifatga, eskidan yangiga o‘tishga sabab bo‘ladi miqdor va sifat o’zgarishlarining bir-biriga o’tish qonuni. miqdor va sifat birlikda, bo’lib, bir-biriga o’tib turadi. miqdor sifatga va aksincha, ma’lum sharoitda sifat mikdorga o’tadi. narsa va xodisalarning sifati ob’ektiv bo’lsa-da, nisbiydir, chunki ular o’rtasidagi chegara o’zgaruvchan bo’lib, ularni mutloqlashtirish mumkin emas. xuddi shuningdek, narsalarni miqdoriy muayyanligi xam o’zgaruvchandir. modomiki, ob’ektiv olam doimiy xarakatda, o’zgarish va rivojlanishda ekan, narsalarning miqdoriy va sifatiy muayyanligi, ularning xossalari xam o’zgarish va rivojlanishdadir. miqdor va sifat o’zgarishlarining aniq xolatini bilish fan va ijtimoiy amaliyot uchun muxim axamiyatga ega. bunda vorislik – eskining inkori …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning asosiy qonunlari"

falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar reja 1.falsafada usul va uslub muammosi. 2. falsafiy qonunlar. 3. falsafiy kategoriyalar olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o‘zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o‘tib turishi, rivojlanishi, ular o‘rtasidagi aloqadorlik va o‘zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o‘rtasida turli bahs, munozara, tortishuvlarga sabab bo‘lgan. chunki ular to‘g‘risida aniq bilimga ega bo‘lmasdan turib, olam va uning taraqqiyoti, rivojlanish manbai, harakatlantiruvchi kuchlari to‘g‘risida hamda, eng asosiysi, kelajak haqida ilmiy tasavvurga ega bo‘lish qiyin. atrofimizdagi jamiki narsa-hodisalar, ya’ni eng mayda zarrachalardan tortib to yer, quyosh, koinotgacha ba...

This file contains 16 pages in PPTX format (1019.3 KB). To download "falsafaning asosiy qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning asosiy qonunlari PPTX 16 pages Free download Telegram