tabiiy tanlanish va uning turlari

PPTX 19 стр. 663,4 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 663,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

tabiiy tanlanish va uning turlari tabiiy tanlanish va uning turlari yashash uchun kurash ko‘pchilik organizmlarning halok bo‘lishi, ba’zilarining esa yashab qolishi bilan bog‘liq holda ro‘y beradi. individual o‘zgaruvchanlik organizmda uch ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. ularning bir xillari organizm uchun foydali, ikkinchi xillari organizmlar uchun befarq, uchinchilari esa zararli bo‘ladi. yashash uchun kurashda foydali belgi, xossalarga ega organizmlarning yashab qolishi, shunday belgi, xossalarga ega bo‘lmaganlarining nobud bo‘lishi tabiiy tanlanish deb ataladi. tabiiy tanlanish – organizmlar evolutsiyasining asosiy harakatlantiruvchi omili. ch. darvin fi kricha, tabiiy tanlanish – yashash uchun kurashning natijasi boʻlib, foydali individual oʻzgarishlarga ega boʻlgan organizmlarning yashab, nasl qoldirishi, yaʼni moslashgan formalarning yashab qolishi, foydasiz oʻzgarishlarga ega boʻlgan organizmlarning qirilib ketishi, ya’ni moslashmagan formalarning nobud boʻlishidan iborat biologik jarayon. irsiy oʻzgaruvchanlik tabiiy tanlanish uchun asos hisoblanadi. tabiiy tanlanish tufayli organizmlar xilma-xilligi ortadi, evolutsiya jarayonida organizmlar tuzilishi murakkablashadi, muhit sharoitlariga yetarli darajada moslasha olmagan turlar nobud boʻladi. ch. darvin tabiiy tanlanish jarayonini …

2 / 19

gi vaqtda tabiiy tanlanishning 3 turi farqlanadi: 1 harakatlantiruvchi 2 stabillashtiruvchi 3 dizruptiv stabillashtiruvchi tanlanish. bu tanlanish populatsiyaning o‘zgaruvchanligini kamaytiradi, turg‘unligini oshiradi. har bir populatsiyaning hayoti muhitga bog‘liq. u yashab qolish uchun doim muhit sharoitiga moslanishi kerak. agar bir necha bo‘g‘in mobaynida yashash sharoiti o‘zgarmasa, u holda populatsiya – yuqori moslanish darajasiga ega bo‘ladi va tabiiy tanlanish o‘zgaruv chanlikni stabillashtirish tomonga yo‘naltiradi. muhitga yaxshi mos lashgan, o‘rtacha normaga ega formalar saqlanadi, normadan o‘zgargan organizmlar esa nobud bo‘ladi. stabillashtiruvchi tanlanish: a – latimeriya; b – gatteriya. stabillashtiruvchi tanlanishga misollar fenotipi keskin o‘zgar gan formalarning halokatga uchrashi tabiiy populatsiyalarda bir necha bor kuzatilgan. masalan, g. bempes tomo nidan chumchuqlar ustida o‘t kazilgan kuzatishni olish mumkin. u qattiq qor bo‘ronidan so‘ng chalajon chumchuqlarning 132 tasini daladan laboratoriyaga olib kelgan. ularning 72 tasi tirilgan. bempes o‘lik va tirik qolgan chumchuqlarning qanotini o‘lchab ko‘rgan. tirik qolgan chumchuqlar qanotining uzunligi o‘rtacha, nobud o‘lgan chumchuqlarniki esa normadan …

3 / 19

a sabab bo‘ladi. stabillashtiruvchi tanlanish ta’siri odamlarda ham uchraydi. normal odamlar hujayrasida 44 ta autosoma va 2 ta jinsiy xromosoma borligini bilasizlar. agar ayolning urug‘langan tuxum hujayrasida 44 ta autosoma va bitta y xromosoma bo‘lsa, boshqacha aytganda x xromosoma yetishmasa, u holda homila ona qornida 2–3 oydan so‘ng rivojlanmay qoladi va tabiiy abort ro‘y beradi. belgilari o‘rtacha darajada yoki unga yaqin darajada bo‘lgan individlarning saqlanishiga qaratilgan tanlanish stabillashtiruvchi tanlanish deyiladi harakatlantiruvchi tanlanish. tabiiy tanlanishning bu turi populatsiyadagi irsiy o‘zgaruvchanlik chegarasini kengay tiradi. bu tanlanish o‘zgargan muhit sharoitida eski reaksiya normasi o‘rniga yangi reaksiya normasini vujudga keltiradi hamda uni mustahkamlaydi. buning oqibatida kelgusi bo‘g‘inlarda oldingi bo‘g‘inlarning normadagi fenotipidan keskin farq qilgan yangi fenotipga ega organizmlar saqlana boradi. tanlanishning bu formasi belgi-xossalar eski individlar o‘rniga yangi muhit sharoitiga moslashgan individlar vujudga kelishi bilan xarakterlanadi. darvin besh yillik safar chog‘ida kuchli shamol tez-tez bo‘ladigan okean orollarida uzun qanotli hasharotlar kam, rudiment qanotli va …

4 / 19

– harakatlantiruvchi tanlanish natijasidir. ba’zi hollarda muayyan joyda tarqalgan bir turga mansub organizmlar orasida bir-biridan farq qiluvchi ikki va undan ortiq individlar guruhi uchrashi mumkin. bu tabiiy tanlanishning yana bir alohi da shakli bo‘lgan dizruptiv tanlanish natijasidir dizruptiv tanlanish. dizruptiv tanlanish masalan, ikki nuqtali tugmacha qo‘ng‘izida mavsumiy polimorfizm hodisasini ko‘rish mumkin. bu qo‘ng‘izning qoramtir va qizg‘ish, qattiq qanotli formalari uchraydi. qizg‘ish qanotlilar qishda haroratning pasayishi tufayli kam nobud bo‘lib, yoz oylarida kam nasl beradi. aksincha, qoramtir qanotli formalilar qishda past haroratga bardosh berolmay ko‘proq nobud bo‘ladi va yoz oylarida esa ko‘p nasl beradi. demak, yilning turli fasliga moslashish orqali bu ikki xil tugmacha qo‘ng‘iz guruhlari o‘z naslini saqlab kelmoqda. tayanch so‘zlar: tabiiy tanlanish, harakatlantiruvchi, stabillashtiruvchi, dizruptiv. mustahkamlash 1. yashash uchun kurashni qanday izohlaysiz? 2. tabiiy tanlanishni evolutsiyadagi rolini tushuntirib bering. 3. harakatlantiruvchi tanlanishni evolutsiyadagi rolini tushuntirib bering. 4. stabillashtiruvchi tanlanishni evolutsiyadagi rolini tushuntirib bering. 5. dizruptiv tanlanishni evolutsiyadagi rolini tushuntirib …

5 / 19

tabiiy tanlanish va uning turlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tabiiy tanlanish va uning turlari"

tabiiy tanlanish va uning turlari tabiiy tanlanish va uning turlari yashash uchun kurash ko‘pchilik organizmlarning halok bo‘lishi, ba’zilarining esa yashab qolishi bilan bog‘liq holda ro‘y beradi. individual o‘zgaruvchanlik organizmda uch ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. ularning bir xillari organizm uchun foydali, ikkinchi xillari organizmlar uchun befarq, uchinchilari esa zararli bo‘ladi. yashash uchun kurashda foydali belgi, xossalarga ega organizmlarning yashab qolishi, shunday belgi, xossalarga ega bo‘lmaganlarining nobud bo‘lishi tabiiy tanlanish deb ataladi. tabiiy tanlanish – organizmlar evolutsiyasining asosiy harakatlantiruvchi omili. ch. darvin fi kricha, tabiiy tanlanish – yashash uchun kurashning natijasi boʻlib, foydali individual oʻzgarishlarga ega boʻlgan organizmlarning yasha...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (663,4 КБ). Чтобы скачать "tabiiy tanlanish va uning turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tabiiy tanlanish va uning turla… PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram