tabiiy tanlanish va uning turlari

DOCX 4 sahifa 33,1 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 33,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

mavzu: tabiiy tanlanish va uning turlari yashash uchun kurash ko‘pchilik organizmlarning halok bo‘lishi, ba’zilarining esa yashab qolishi bilan bog‘liq holda ro‘y beradi. individual o‘zgaruvchanlik organizmda uch ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. ularning bir xillari organizm uchun foydali, ikkinchi xillari organizmlar uchun befarq, uchinchilari esa zararli bo‘ladi. odatda zararli o‘zgaruvchanlikka ega organizmlar shaxsiy taraqqiyotning turli bosqichlarida halok bo‘ladilar. organizm uchun befarq o‘zgaruvchanlik ularning yashovchanligiga ta’sir ko‘rsatmaydi. foydali o‘zgaruvchanlikka ega individlar tur ichidagi, turlararo yoki abiotik muhitning noqulay sharoitlariga qarshi kurashda birmuncha afzalliklarga ega bo‘lganligi sababli yashab qoladi. yashash uchun kurashda foydali belgi, xossalarga ega organizmlarning yashab qolishi, shunday belgi, xossalarga ega bo‘lmaganlarining nobud bo‘lishi tabiiy tanlanish deb ataladi. tabiiy tanlanish – organizmlar evolutsiyasining asosiy harakatlantiruvchi omili. ch. darvin fi kricha, tabiiy tanlanish – yashash uchun kurashning natijasi boʻlib, foydali individual oʻzgarishlarga ega boʻlgan organizmlarning yashab, nasl qoldirishi, yaʼni moslashgan formalarning yashab qolishi, foydasiz oʻzgarishlarga ega boʻlgan organizmlarning qirilib ketishi, ya’ni moslashmagan formalarning nobud …

2 / 4

tanlanishda esa inson manfaati emas, balki organizm manfaatlari birinchi o‘rinda turadi. yashash uchun kurashga moslashgan organizmlar moslashmagan organizmlarga nisbatan kamroq nobud bo‘ladi. bu esa o‘z-o‘zidan tabiiy tanlanish, organizmning muhitga moslashishida yangi populatsiya, turlarning kelib chiqishida asosiy omil ekanligidan dalolat beradi. hozirgi vaqtda tabiiy tanlanishning 3 turi farqlanadi: 1) harakatlantiruvchi; 2) stabillashtiruvchi; 3) dizruptiv. stabillashtiruvchi tanlanish. bu tanlanish populatsiyaning o‘zgaruvchanligini kamaytiradi, turg‘unligini oshiradi. har bir populatsiyaning hayoti muhitga bog‘liq. u yashab qolish uchun doim muhit sharoitiga moslanishi kerak. agar bir necha bo‘g‘in mobaynida yashash sharoiti o‘zgarmasa, u holda populatsiya – yuqori moslanish darajasiga ega bo‘ladi va tabiiy tanlanish o‘zgaruv chanlikni stabillashtirish tomonga yo‘naltiradi. muhitga yaxshi mos lashgan, o‘rtacha normaga ega formalar saqlanadi, normadan o‘zgargan organizmlar esa nobud bo‘ladi. fenotipi keskin o‘zgar gan formalarning halokatga uchrashi tabiiy populatsiyalarda bir necha bor kuzatilgan. masalan, g. bempes tomo nidan chumchuqlar ustida o‘t kazilgan kuzatishni olish mumkin. u qattiq qor bo‘ronidan so‘ng chalajon chumchuqlarning 132 …

3 / 4

‘liq. qush bola larining soni bilan ota-ona keltirgan oziq o‘rtasida bog‘liqlik mavjud bo‘ladi. chug‘urchuq uyasiga eng ko‘pi bilan 5 ta tuxum qo‘yadi. agar 5 tadan ortiq qo‘ysa, oziq yetishmasligi bolalarning nobud bo‘lishiga sabab bo‘ladi. 182 183 stabillashtiruvchi tanlanish ta’siri odamlarda ham uchraydi. normal odamlar hujayrasida 44 ta autosoma va 2 ta jinsiy xromosoma borligini bilasizlar. agar ayolning urug‘langan tuxum hujayrasida 44 ta autosoma va bitta y xromosoma bo‘lsa, boshqacha aytganda x xromosoma yetishmasa, u holda homila ona qornida 2–3 oydan so‘ng rivojlanmay qoladi va tabiiy abort ro‘y beradi. belgilari o‘rtacha darajada yoki unga yaqin darajada bo‘lgan individlarning saqlanishiga qaratilgan tanlanish stabil lash tiruvchi tanlanish deyiladi (94-rasm). gatteriya, gingko biloba, latimeriya kabi organizmlar o‘zgarmas muhit sharoi tida saqlanib qolganligi stabillash tiruvchi tan lanishning natijasidir. harakatlantiruvchi tanlanish. tabiiy tanlanishning bu turi populatsiya dagi irsiy o‘zgaruvchanlik chegarasini kengay tiradi. harakatlanti ruvchi tanla nish o‘z gar gan muhit sharoitida eski reaksiya normasi o‘rniga yangi …

4 / 4

hirinib olganlar. bu jarayon ko‘p ming yillar davom etishi tufayli irsiy o‘zgaruvchanlik va tabiiy tanlanish okean orollarida hasharotlarning normal qanotlilarning kamayishiga, rudiment qanotli va qanotsiz individlarning kelib chiqishiga sababchi bo‘lgan. organizmlarning yangi belgi-xossalarining hosil bo‘lishi va rivojlanishini ta’minlaydigan tabiiy tanlanish xili harakatlantiruvchi tanla nish deb ataladi. ba’zi bir qushlar, hasharotlar qano tining, tuyoqlilarda yon barmoqlarning, g‘orlarda yashovchi hayvonlarda ko‘z ning, parazit o‘simliklarda ildiz va bargning yo‘qolishi harakatlantiruvchi tanla nish ta’siri natijasidir. muhit sharoitining asta-sekin o‘zgarishi tufayli tabiiy tanlanishning bu turi fenotip va genotip jihatdan yangi formalarni hosil qiladi. u yangi turlarning paydo bo‘lishi va organik olamdagi evolutsiya jarayonining asosiy sababchisi hisoblanadi. dizruptiv tanlanish. ba’zi hollarda muayyan joyda tarqalgan bir tur ga mansub organizmlar orasida bir-biridan farq qiluvchi ikki va undan ortiq indi vidlar guruhi uchrashi mumkin. bu tabiiy tanlanishning yana bir alohi da shakli bo‘lgan dizruptiv tanlanish natija sidir. chunonchi, ikki nuqtali tugmacha qo‘ng‘izida mavsumiy polimorfi zm hodisa sini ko‘rish …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tabiiy tanlanish va uning turlari" haqida

mavzu: tabiiy tanlanish va uning turlari yashash uchun kurash ko‘pchilik organizmlarning halok bo‘lishi, ba’zilarining esa yashab qolishi bilan bog‘liq holda ro‘y beradi. individual o‘zgaruvchanlik organizmda uch ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. ularning bir xillari organizm uchun foydali, ikkinchi xillari organizmlar uchun befarq, uchinchilari esa zararli bo‘ladi. odatda zararli o‘zgaruvchanlikka ega organizmlar shaxsiy taraqqiyotning turli bosqichlarida halok bo‘ladilar. organizm uchun befarq o‘zgaruvchanlik ularning yashovchanligiga ta’sir ko‘rsatmaydi. foydali o‘zgaruvchanlikka ega individlar tur ichidagi, turlararo yoki abiotik muhitning noqulay sharoitlariga qarshi kurashda birmuncha afzalliklarga ega bo‘lganligi sababli yashab qoladi. yashash uchun kurashda foydali belgi, xossalarga ega...

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (33,1 KB). "tabiiy tanlanish va uning turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tabiiy tanlanish va uning turla… DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram