somoniylar davlati

PPTX 18 pages 1.0 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: somoniylar davlati mavzu: somoniylar davlati madaminov jaloliddin reja 1.davlatning tashkil topishi. 2. boshqaruv tizimi. 3.somoniylar davrida islom dining ravnaqi. 4. somoniylar davrida pul siyosati. 5. mamlakat iqsodiy holati somoniylar davrida. 6. somoniylar davlatining inqirozi. somoniylar davlati (875-999) — (forscha: سامانیان) movarounnahr va xurosondagi oʻrta asr davlati. somoniylar davlatining tashkil topishi arab xalifaligining qulashi hamda movarounnahr va xurosonni bosib olgan somoniylarning davlat tepasiga chiqishi bilan bogʻliq. ravnaq topgan davrida movarounnahr, xuroson, shimoliy va sharqiy eronni oʻz ichiga olgan arab xalifasi horun ar-rashid vafotidan soʻng uning oʻgʻillari maʼmun va amin oʻrtasida taxt uchun boʻlgan kurashda maʼmunga yordam berganliklari uchun somonxudotning nabiralari ayrim shahar va viloyatlarga noib qilib tayinlanadilar. chunonchi, nuhga samarqand, ahmadga fargʻona, yahyoga shosh va ustrushona, ilyosga hirot tegadi. buning evaziga aka-uka somoniylar movarounnahrning har yilgi xirojidan juda katta mablagʻni tohiriylar orqali xalifa xazinasiga yuborib turadilar. 9-asrda movarounnahrning siyosiy hayotida oʻzgarishlar yuz berib, yurtga avval nuh, soʻngra ahmad boshchilik qiladi. …

2 / 18

hatqich zarba beradi. movarounnahr aholisining mustaqillikka erishishi arab xalifalariga yoqmas edi. shu boisdan xalifalik safforiylar bilan somoniylarni toʻqnashtirishga va ularning har ikkisini ham zaiflashtirib, bu boy viloyatlarda oʻz taʼsirini qayta tiklashga qaror qiladi. xalifa mu’tazid safforiylar hukmdori amr ibn laysga xuroson bilan birga movarounnahr ustidan ham hukm yuritish huquqi berilgani haqida farmon chiqaradi va uni ismoilga qarshi gijgijlaydi. natijada 900-yilda ular oʻrtasida urush boshlanib, ismoilning gʻalabasi bilan tugaydi. butun xuroson somoniylar qoʻl ostiga oʻtadi. noilojlikda xalifa ismoilga hukmdorlik yorligʻini yuborishga majbur boʻladi. ismoil somoniy butun movarounnahr va xurosonni oʻz qoʻl ostida birlashtiradi va buxoro shahri bu ikki davlatning poytaxtiga aylanadi. somoniylar mamlakatni boshqarishda dastavval ixcham boshqaruv maʼmuriyatini tashkil etdilar. u amir dargohi va devonlar (vazirliklar)dan iborat edi. dargohda amir qarorgohi va harami hamda saroy aʼyonlari, navkar va xizmatkorlarning turarjoylari boʻlgan. narshaxiyning yozishicha, somoniylar boshqaruvi asosan 10 ta devon orqali idora etilib, ular orasida vazir devoni bosh boshqaruv mahkamasi hisoblangan. nasr …

3 / 18

hokimlar tilga olingan[1]. boʻri-tegin yoki boʻri — somoniylarning turkiy zobiti boʻlib, 974/975—977 yillarda gʻazna hokimi boʻlib xizmat qilgan. somoniylarning yana bir sarkardasi, asli turkiy boʻlgan sebuktegin boʻri-teginni quvib chiqardi va 977-yilda somoniylar amiri nuh ii tomonidan hokim etib tayinlandi..[2] somoniylar sarkardasi simjur ad-davatiy asli turkiy edi. u ahmad ibn ismoil qo‘l ostida xizmat qila boshladi va sharqiy va markaziy eronning turli hokimliklariga tayinlandi va somoniylarning mintaqada o‘z hokimiyatini kengaytirishga yordam berdi. uning avlodlari simjuridlar sulolasi nomi bilan mashhur. uning oʻgʻli ibrohim ibn simdjur 944/945 yilda xurosonga hokim etib tayinlanadi. ibrohim vafotidan so‘ng uning o‘g‘li abul-hasan simjuriy xurosonga hokim etib tayinlanadi va qariyb o‘ttiz yil davomida bu lavozimda ishladi. nuh i hokimiyatga kelishi bilan muhammad buxorodan oʻzi uchun kattaroq muxtoriyat olishga muvaffaq boʻldi[3]. turk alp-tegin asta-sekin somoniylar qoʻriqchilarning oliy boshligʻi, „hojiblar hojibi“ darajasiga koʻtariladi (943-954). [4]. somoniy sarkardalaridan biri turkiy quttegining nomi buxoro, balx va termizda chiqarilgan somoniylar tangalarida yozilgan[5]. somoniylarning …

4 / 18

qohlar qurish uchun maxsus joylar va ularning sarf-u xarajatlari uchun katta-katta mulklar ajratib berganlar. islom dini ravnaqi, shubhasiz, oʻrta osiyo aholisining mustaqil xalq boʻlib shakllanishida muhim ahamiyat kasb etdi. somoniylar tomonidan mis, kumush va oltin tangalar chiqarilgan. markaziy hokimiyat va mahalliy hukmdorlar oʻrtasidagi munosabatlarning har xilligi tanga zarb etilishida, mis tangalardagi nomlarning joylashishi va bu hukmdorlarning unvonlarida sezilarli darajada namoyon boʻlgan[10]. somoniy tangalari ichida tadqiqotchilar to‘rt toifani qayd etadilar: i) o‘z nomi bilan tanga chiqarmagan hukmdorlar; 2) mahalliy mulkdor sulola boshlig‘i nomidan fuls chiqargan, tangaga uning nomini ham yozgan; 3) egasi o‘z nomidan tangalar chiqargan, lekin u sulola boshlig‘i nomini sharaf bilan, hukmdor sifatida tilga olgan; 4) egasi oʻz nomidan mis tangalar chiqargan, sulola boshligʻi nomini umuman tilga olmagan. mis tangalarda somoniylar amirining nomi va koʻpincha oʻlkaning oʻziga xos hukmdori nomi yozilgan. 947—948-yillarda va 954—955-yillarda somoniylar amiri nomi va nasrobod hukmdori turk molik ibn shukurtegin[11] nomi tilga olingan. 947-yildan boshlab …

5 / 18

umush tanga — dirhamlar ishlatilardi. mis chaqalarni markaziy hukumat ham, shuningdek, sulola aʼzolaridan boʻlgan baʼzi viloyat hokimlari ham chiqarar edilar. kumush tangalar faqat hukumat boshligʻi nomidan marv, samarqand, buxoro va shoshda davlat zarbxonalarida soʻqilar edi. somoniylar hukmronligi davrida yer egaligining „mulki sultoniy“, „mulk yerlari“, „vaqf yerlari“, „mulki xos“ va „jamoa yerlari“ deb ataluvchi 5 turi mavjud boʻlgan. davlat tasarrufidagi yerlar „mulki sultoniy“ deb yuritilgan. hukmron sulola vakillari, mulkdor dehqon va aslzodalarning tasarrufidagi katta-katta yer maydonlaridan tortib mehnatkash qishloq aholisiga tegishli mayda xususiy yerlargacha „mulk yerlari“ hisoblangan. masjid, xonaqoh va madrasalarga vaqtincha yoki abadiy foydalanish uchun berilgan yerlar „vaqf yerlari“ deb atalgan. bunday turlardagi yerlardan foydalanuvchilarning barchasi davlatga hosilning 1/3 hajmida xiroj toʻlar edi. oliy martabali ruhoniylar va sayyidlar qoʻl ostidagi yerlar „mulki xos“ deb yuritilgan. bunday imtiyozga ega boʻlgan mulkdorlar davlatga koʻpincha hosilning 1/10 hisobida ushr soligʻini toʻlagan. hukmron sulola hamda oliy tabaqa vakillariga davlat oldidagi xizmatlari evaziga hadya qilingan …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniylar davlati"

mavzu: somoniylar davlati mavzu: somoniylar davlati madaminov jaloliddin reja 1.davlatning tashkil topishi. 2. boshqaruv tizimi. 3.somoniylar davrida islom dining ravnaqi. 4. somoniylar davrida pul siyosati. 5. mamlakat iqsodiy holati somoniylar davrida. 6. somoniylar davlatining inqirozi. somoniylar davlati (875-999) — (forscha: سامانیان) movarounnahr va xurosondagi oʻrta asr davlati. somoniylar davlatining tashkil topishi arab xalifaligining qulashi hamda movarounnahr va xurosonni bosib olgan somoniylarning davlat tepasiga chiqishi bilan bogʻliq. ravnaq topgan davrida movarounnahr, xuroson, shimoliy va sharqiy eronni oʻz ichiga olgan arab xalifasi horun ar-rashid vafotidan soʻng uning oʻgʻillari maʼmun va amin oʻrtasida taxt uchun boʻlgan kurashda maʼmunga yordam berganliklari uchun somo...

This file contains 18 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "somoniylar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniylar davlati PPTX 18 pages Free download Telegram