uglevodlar almashinuvi

PPTX 32 pages 416.3 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 416.3 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

ma’ruza №4. uglevodlar almashinuvi ma’ruza №4. uglevodlar almashinuvi reja: uglevodlari ahamiyati va vazifalari. uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi. so‘rilgan uglevodlarning organizmdagi takdiri. glikogen sintezi va parchalanishi, uning fiziologik ahamiyati, glyukokinaza va geksokinazalar ta’siri. glyukoza katabolizmi. glyukozaning aerob parchalanishi va uning fiziologik ahamiyati. glyukozaning anaerob parchalanishi (glikoliz) inson organizmi uchun bir sutkada ovqat tarkibida 400-500g uglevod qabul qilishi kerak. uglevodlar,glyukoza va uning unumlaridan tashkil topgandir. uglevodlar tabiatda keng tarqalgan organik moddalar bo’lib, o’simliklar tanasining quruq og‘irligini 70-80% ni, inson va hayvonlar organizmining taxminan 2% ni tashkil etadi. uglevodlar qo’yidagi funksiyalarni bajaradi: energetik funksiyasi – uglevodlar inson organizmi uchun asosiy energetik modda,organizmning normal rivojlanishi uchun talab etiladigan energiyaning tahminan 60% uglevodlarning organizmda parchalanishidan hosil bo’ladi. miya faoliyati uchun esa asosiy energiya manbai glyukoza hisoblanadi. plastik funksiyasi – uglevodlar hujayra membranasi, nuklein kislotalar, kofermentlar, murakkab oqsillar, biriktiruvchi to’qima tarkibiga kiradi. himoya funksiyasi – uglevodlarga boy so’lak va shilliq sekretlar qizilo’ngach, oshqozon, ichak, bronxlarning ichki …

2 / 32

oziq moddalarga kiradi. ulardan glikogen jigar va muskul to’qimasida to’planib, lozim bo’lganda sarflanadi. glikogen glyukozaning vaqtinchalik deposidir. uglevodlar tuzilishiga ko’ra 3 gruppaga bo’linadi: monosaxaridlar; disaxaridlar (hamda oligosaxaridlar); polisaxaridlar monosaxaridlar-gidrolizlanmaydigan (eng sodda) uglevodlardir, ularga: triozalar (3ta «c» li) - 3-fosfoglitseraldegid; tetrozalar (4ta «c» li) - eritroza; peptozalar (5ta «c» li) - riboza. dezoksiriboza; geksozalar (6ta «c» li) - glyukoza, fruktoza, galaktozalar kiradi. disaxaridlarga: saxaroza (glyukoza va fruktozadan tashkil topgan); laktoza (glyukoza va galaktozadan); maltoza (ikki molekula glyukozadan) kiradi polisaxaridlar gomopolisaxaridlar geteropolisaxaridlar glikogen, kraxmal, kletchatka, sellyuloza (mukopolisaxaridlar) monosaxarid va ularning unumlaridan tashkil topgan a)kislota hossali mukopolisaharidlar; b)neytral mukopolisaharidlar. aerob yo’l glyukozaning asosiy parchalanish yo’li bo’lib, 3 bosqichda boradi: 1 boschiq– glikolitik stadiya – glyukozaning pirouzum kislotasiga parchalanishi; 2 boschiq- piruvatning oksidlanish yo’li bilan dekarboksilla-nishi atsetil-ko a hosil bo’lishi; 3 boschiq - krebsning uch karbon sikli va elektronlar o’tkazish zanjiri. glyukozaning aerob parchalanish sarflangan atf mikdori, mol hosil bo‘lgan atf mikdori, mol i. …

3 / 32

a bu fosfoglitserin aldegidi va piruvat orasidagi oksidoreduksiya bo’lib, bunda piruvat qaytariladi va sut kislotasi (laktat) hosil bo’ladi. glyukoneogenez – bu laktat va sikl krebs mahsulotlaridan glyukozaning biosintezidir. glyukoneogenez jigarda sodir byladi. glyukoza quyidagi moddalardan hosil buladi: 1.sut va pirouzum kislotalari 2.aminokislotalar ala, ser, sis, gli→pirouzum kislotasi asp →oksaloatsetat val, tre, met →suksinil-koa glu,pro, arg, gis →α-ketoglutarat 3. glitserin → digidroksiatsetonfosfat sut kislotasi (laktat) dan glyukoza sintezlanishining (glyukoneogenez) glikolizning qaytar protsessi bo’lib glikoliz: 1.geksokinaza glyukoza-6-fosfat - ingibitor 2.fosfofruktokinaza amf,fruktoza-2,6-bifosfat –aktivator atf, sitrat - ingibitor 3.piruvatkinaza fruktoza-1,6-difosfat - aktivator atf,alanin - ingibitor glyukoneogenez: 1.fruktoza-1,6-difosfataza atf, sitrat aktivator amf,fruktoza-2,6-bifosfat - ingibitor 2.piruvatkarboksilaza atsetil-koa – aktivator adf - ingibitor 3.fosfoenolpiruvatkarboksikinaza atsetil-koa - aktivator shunday qilib, hujayrada energiyaning kamayishi glyukoneogenezni to’xtatadi va glikolizni tezlashtiradi; aksincha hujayrada energiyaning ko’payishi esa glikolizni to’xtatib, glyukoneogenezni tezlashtiradi. qondan glyukoza maxsus glyut-tizimlari orqali o’tadi. qonda glyukozaning miqdori normada 3,5-6,1 mmol/l bo’ladi. glyut-1 - platsenta, miya, buyraklar, yo‘g‘on ichak, oz …

4 / 32

iqlar va meteorizm kuzatiladi. ontogenezda laktaza geni ekspressiyasining susayishi bolalar va kattalarga hos. ichakda laktaza fermenti miqdorini ulg‘ayish bilan kamayishiga bog‘liq. sut ichgandan so‘ng qusish, ich ketish, spazm, qorinda og‘riqlar va meteorizm kuzatiladi. ikkilamchi laktaza etishmasligi vaktinchalik ortirilgan shakli. turli xil ichak kasalliklari (gastrit, kolit, oshkozon-ichak yo‘llarida operatsiyalar) natijasida kuzatiladi saharoza-izomaltaza kompleksining etishmasligi bolalar ovqat ratsioniga kraxmal va saxaroza qo‘shilganida boshlanadi. bolalar shirinliklarni eyishni hohlamaydilar, glyukoza, fruktoza yaxshi hazmlanadi, saxaroza sinamasidan so‘ng qisman giperglikemiya kuzatiladi. orttirilgan saharoza-izomaltaza kompleksining etishmasligi ichak kasalliklarida kuzatiladi,dispepsiya kuzatiladi. hazmlanish jarayonlarini buzilishlari udf glyukozo-glikogen-transglikozidaza fermentining genetik defekti natijasida glikogen jigar va muskul to’qimasida juda kamayadi, hatto butunlay yuqoladi. bu nasliy kasallikni aglikogenozlar deyilib, 1962 yili levis tomonidan o’rganilgandir. bu kasallik ko’pincha yosh bolalarda uchrab, ularda og‘ir gipoglikemiya holati yuz beradi qonda glyukoza miqdorini boshqarilishi, uni yoshga bog‘liqligi qonda glyukozaning miqdori sog‘lom kishilarda normada ci bo’yicha 3,8-6,3 mmol/l kamayishi – gipoglikemiya, ko’payishi – giperglikemiya va giperglikemiya vaqtida …

5 / 32

lik markazlar ko’zg‘aladi va gipotalamusga (glyukoza mikdorini impuls mns dan regulyasiya qiluvchi markazga) berilib, undan parasimpatak nerv tolalariga (n.vagus) o’tadi, so’ng oshkozon osti bezi b-hujayralariga o’tkaziladi, u yerda insulin sintezi tezlashadi. insulin muskul to’qimasida glyukozani glikogenga aylanishini tezlashtiradi. aksincha, qonda glyukozaning miqdori kamayganda impuls mns dan gipotalamus orqali simpatik nerv tolalariga o’tib, buyrak usti bezi mag‘iz qismiga boradi va adrenalin gormonining sintezlanishi tezlashadi. adrenalin esa glikogenni glyukozaga parchalanishini tezlashtiradi va qonda glyukozaning miqdori oshadi. qonda glyukoza miqdori va glyukoza metabolizmining gormonlar ta’sirida regulyasiyasi sxematik kyrinishi 1. glyukokortikosteroidlar - aminokislotolardan glyukoza sintezlanishini tezlashtiradi, 2. adrenalin va glikogen ta’sirida regulyasiya kilinadi, 3. insulin turli hujayra membranalarining glyukoza o’tkazuvchanligini oshiradi. uglevodlar almashuvini regulyasiyasining buzilishi (insulin gormonining etmasligi) qandli diabet kasalligini kelib chiqishiga sabab bo’ladi giperglikemiya va glikozuriya-qonda qandning miqdori oshib ketishi, siydik bilan glyukoza ko’p miqdorda (bir necha yuz gramm) ajralishi mumkin. - atsetonuriya-qonda atseton, atsetouksus kislotasi-oksimoy kislotasining miqdori ortib, siydik orqali ko’p …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlar almashinuvi"

ma’ruza №4. uglevodlar almashinuvi ma’ruza №4. uglevodlar almashinuvi reja: uglevodlari ahamiyati va vazifalari. uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi. so‘rilgan uglevodlarning organizmdagi takdiri. glikogen sintezi va parchalanishi, uning fiziologik ahamiyati, glyukokinaza va geksokinazalar ta’siri. glyukoza katabolizmi. glyukozaning aerob parchalanishi va uning fiziologik ahamiyati. glyukozaning anaerob parchalanishi (glikoliz) inson organizmi uchun bir sutkada ovqat tarkibida 400-500g uglevod qabul qilishi kerak. uglevodlar,glyukoza va uning unumlaridan tashkil topgandir. uglevodlar tabiatda keng tarqalgan organik moddalar bo’lib, o’simliklar tanasining quruq og‘irligini 70-80% ni, inson va hayvonlar organizmining taxminan 2% ni tashkil etadi. uglevodlar qo’yidagi funksiyalarni bajar...

This file contains 32 pages in PPTX format (416.3 KB). To download "uglevodlar almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlar almashinuvi PPTX 32 pages Free download Telegram