xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari

PPTX 8 pages 62.4 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.4 KB

File type PPTX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

guliston davlat universiteti 75-20-guruh talabasi muhammadqulova o’g’iloyning falsafaning umumnazariy masalalari fanidan tayyorlagan mustaqil ishi guliston davlat universiteti milliy g’oya yo’nalishi 75-20-guruh talabasi rustamning falsafaning umumnazariy masalalari fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari. reja: bilishning mazmun va mohiyati, bilish darajalari. falsafada haqiqat tushunchasi. nazariya va amaliyot birligi. билим методологияси: асосий тушунчалар ахборотлашувнинг фалсафий асослари, тушуниш ва тушунтириш билиш назариясининг предмети. гносеологиянинг моҳияти ва мазмуни. «гносеология» - соф фалсафий категория. унинг номи юнонча gnosis – билим, илм ва logos – таълимот, фан сўзларидан келиб чиққан. сўзма-сўз маъноси - «билиш ҳақидаги таълимот (фан)», «онг ҳақидаги таълимот (фан)». фалсафий адабиётларда, шу жумладан фалсафий қомуслар ва луғатларда «гносеология» атамаси «билиш назарияси» деб таржима қилинган. шу билан бир қаторда, айни шу мазмунни ифодалаш учун фалсафий адабиётларда «эпистемология» сўзи ҳам қўлланилади. шуни таъкидлаш лозимки, гносеологияга татбиқан билиш назарияси ва эпистемология номларининг қўлланилишини ўринли деб бўлмайди. зотан, «episteme» сўзи «pistis» - эътиқод сўзи …

2 / 8

й, ҳақиқий билимнинг мазмунини, шунингдек диний эътиқодларнинг гносеологик моҳиятини ўрганиш билан шуғулланади. бунда эса билиш (онг)нинг моҳияти тўғрисида баҳс юритувчи фалсафий таълимот маъносидаги «гносеология» атамасидан фойдаланилади. шу билан биз аввал гносеология муаммолари доирасини аниқлаб олишга ҳаракат қиламиз. гносеология ёки билиш назарияси фалсафий билимлар (фалсафа фани) бўлими бўлиб, унда 1)инсоннинг дунёни билиш имконияти; 2) инсоннинг ўзликни англаш жараёни; 3)билишнинг билмасликдан билим сари юксалиши, 4)билимлар табиати ва уларнинг мазкур билимларда акс этувчи нарсалар билан ўзаро нисбати ўрганилади. шундай қилиб, умуман олганда, гносеология онг, билиш, билимни ўрганиш билан шуғулланади. шахсий ва ижтимоий тажрибада биз онгнинг мавжудлигини аниқ сезамиз, онгнинг ўз-ўзига, бошқа одамларга ва умуман жамиятга таъсири натижаларини физиологик даражада ҳис қиламиз ва кўрамиз. бироқ бу жараёнда онгнинг ўзи кўринмайди. моддий дунё ҳодисаларидан фарқли ўлароқ, онгни кузатиш мумкин эмас. у гўё вақт ва макон чэгараларидан ташқарида туради. гносеологиянинг вазифаси бу кўринмас онгни идрок этиш, унинг моддий нарса ва ҳодисалар дунёси билан ўзаро алоқаларини аниқлаш, …

3 / 8

с туғма ғоялар бўлиб, уларни инсон фақат ўз ақлидан олишини қайд этадилар; бошқа, мўътадил рационалистлар (масалан, лейбниц, вольф, баумгартен) эса, ғоялар ақлга боғлиқ бўлмаган ҳолда мавжуд бўлса-да, бироқ улар фақат ақлда тафаккур ва фалсафий мушоҳада юритиш жараёнида туғилишини таъкидлайдилар. эмпиризм (эмпиристлар, ф. бэкон, ж. локк, т. гоббс, д. юм, л. фейербах), аксинча, инсон, инсоният шахсий ёки ижтимоий тажрибага эга бўлгунга қадар бирон-бир ғоя мавжуд бўлинишни инкор этадилар. улар барча ғоялар инсон онги замирида ё шахсий тажриба, ё бошқалар тажрибаси, бутун инсоният тажрибасини умумлаштириш орқали туғилишини қайд этадилар ва бу тезисни исботлашга ҳаракат қиладилар. уларнинг фикрига кўра, тажриба инсон онгида унинг сезгилари ва ўзини қуршаган дунёни идрок этиши орқали акс этади. фалсафада идрок этишни перцепция (лотинча «perception» - идрок этиш) деб аташ одат тусини олган. перцепция ўзини қуршаган дунёдаги нарсалар ва ҳодисаларни сезгилар орқали идрок этишга айтилади, апперцепция борлиқни ақл билан англаш, билиш, уларни ғояларда ифодалашдир. оптимизм оптимизм. скептицизм. агностицизм. билиш …

4 / 8

унёвий даражада ҳам, ҳаттоки илмий даражада ҳам бизнинг олам ҳодисалари ҳақида олган фақат шу пайтдаги билимларимизни ифодалайди, кеча ҳақиқат деб ҳисобланган нарса бугун иштибоҳ, хато сифатида тан олинади: худди дори каби, ҳақиқатнинг ҳам сақланиш муддати бор. нисбий мушоҳадалар бундан ҳам омонатроқ. бу ижтимоий ҳаётда, ахлоқ нормалари ва эстетик дидларда айниқса яққол сезилади. яқиндагина шак-шубҳасиз деб эътироф этилган нарса энди дўзахдан чиққан бало сифатида инкор этилади. баҳолар калейдоскопдаги рангли доғлар каби ўзгаради. бундан гўё билиш жараёни – муваффақиятсизликка учраши тайин бўлган ҳақиқат кетидан «қувиш», дэган умумий хулоса чиқарилади. бизнинг барча билимларимиз гўё ноаниқлик ва ноҳақиқийлик денгизида сузади, у фақат – ва фақат – нисбий, шартли конвенциал (лотинча «conventional» - шартномага мувофиқ) ва субъективдир. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 8

xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari - Page 5

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari"

guliston davlat universiteti 75-20-guruh talabasi muhammadqulova o’g’iloyning falsafaning umumnazariy masalalari fanidan tayyorlagan mustaqil ishi guliston davlat universiteti milliy g’oya yo’nalishi 75-20-guruh talabasi rustamning falsafaning umumnazariy masalalari fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari. reja: bilishning mazmun va mohiyati, bilish darajalari. falsafada haqiqat tushunchasi. nazariya va amaliyot birligi. билим методологияси: асосий тушунчалар ахборотлашувнинг фалсафий асослари, тушуниш ва тушунтириш билиш назариясининг предмети. гносеологиянинг моҳияти ва мазмуни. «гносеология» - соф фалсафий категория. унинг номи юнонча gnosis – билим, илм ва logos – таълимот, фан сўзларидан келиб чиққан. сўзма-сўз маъноси - «билиш ҳ...

This file contains 8 pages in PPTX format (62.4 KB). To download "xx asr g‘arbiy yevropa falsafasida gneseologiya muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: xx asr g‘arbiy yevropa falsafas… PPTX 8 pages Free download Telegram