sadriddin ayniy

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662625453.doc αζαρ reja: 1. sadriddin ayniy hayoti va ijodi 2. sadriddin ayniyning jadidchilik faoliyati 3. sadriddin ayniyning pedagog qarashlari va bola tarbiyasiga oid asarlari sadriddin ayniy buxoro amirligida jadidchilik harakatining asoschilaridan biri, o`zbek va tojik adabiyotining mashhur namoyandasi, mohir pedagog. uning adabiy faoliyati haqida ko`plab ilmiy asarlar yaratilgan. 1965 yilda uning pedagogik qarashlari haqida a. g`aniyev «sadriddin ayniyning pedagoglik faoliyati va ta`lim-tarbiya to`g`risidagi fikrlari» nomli risolasini yaratdi. s. ayniyning ijodi va faoliyati, pedagogik qarashlari uzoq yillar davomida ko`plab ijodkorlar faoliyati kabi, o`zi mansub bo`lgan jadidchilik harakatiga qarshi qo`yib o`rganildi. faqat mustaqillikdan keyingina s. ayniy kabilarning butun turkiston xalqlarini istiqlol sari uyg`otgan jadidchilik harakatining tashkilotchilari, faol namoyandalari ekanligini ochiq aytish imkoniyati tug`ildi. sadriddin ayniy 1878 yil 15 aprelda buxoro viloyati g`ijduvon tumanining soktare qishlog`ida dehqon oilasida tug`ildi. uning otasi saidmurodxo`ja dehqonchilik bilan birga tegirmon charxini yasash, to`quvchilik hunarlari bilan ham shug`ullangan, u adabiyotga ancha muhabbat qo`ygan, o`qimishli odam bo`lgan. sadriddin …

ning bir talabasi bilan baytbarak aytishda yengib, ko`pchilikning e`tiborini qozonadi (bu talaba s. ayniyning keyinchalik bir umrli do`sti, jadidchilik harakatining yirik vakili mirzo abdulvohid munzim edi). yosh sadriddinning iqtidorini sezgan mudarris sharifjon maxdum uning buxoroga o`qishga borishi kerakligini sadriddinning akasi madrasa talabasi muhiddinxo`jaga tayinlaydi. 19 yillik talabalik davri «mir arab», «olimjon», «hoji zohid», «badalbek», «ko`kaldosh» madrasalarida kechdi. o`qish-o`qitish usullarining yaroqsizligidan tashqari, talabalarning iqtisodiy ahvoli nihoyatda og`irligi tufayli o`qish muddati 20-25 yilgacha cho`zilib ketar edi. sadriddin ham har qancha qobiliyatli bo`lmasin, yashash uchun hujra qidirishga, tirikchilik uchun uy xizmatkori, boyvachcha talabalarning kirini yuvish, ovqatini pishirish kabi yumushlarni bajarishga majbur edi. shu bilan birga, buxoroning mirzo abdulvohid munzim, homidxo`ja mehriy, ahmadjon abusaid hamdiy, mulla nazrulla lutfiy, abdulmajid zufunun, maxdum hayrat kabi ilg`or yosh shoirlari, olimlari bilan bo`lgan uchrashuvlar, munozaralar, mushoiralar uning og`ir, mashaqqatli kunlarini nurafshon qildi. u talabalik yillarida hindistonda fors tilida chiqadigan «hablul-matin», misrda nashr qilinadigan «chehranamo» gazetalari bilan tanishdi, ismoilbek …

n maxdum ham ahmad donish va abdulazim somiy bistomiylarning yaqin muxlisi edi. 1900 yilda sadriddin ayniy dunyoqarashini tubdan o`zgartirib yuborgan bir voqea sodir bo`ladi. sharifjon maxdum ahmad donishning «navodirul vaqoye» («nodir voqealar») asarini sadriddin ayniyning yaqin do`sti, mohir xattot mirzo abduvohid munzimga ko`chirib berish uchun topshiradi. asar ko`chirib bo`lingandan keyin o`ta sinchkov s. ayniyga ko`chirilgan nusxani asli bilan solishtirib chiqishni buyuradi. shu munosabat bilan do`sti iqtidorli shoir hayrat bilan asarni boshidan oxirigacha o`qib chiqadi. bu haqda u keyinchalik quyidagilarni yozadi: «agar esimdan chiqqan bo`lmasa, 1316 yoki 17 hijriyda edi, ahmad maxzum (ahmad donish u. d.)ning muxlislaridan mirza muhammad sharif sadr «navodirul-vaqoye» kitobini kitobat qildirib, uning ahmad maxzumning o`z dasti xati bilan tashih va muqobalasini men bilan abdulvohid munzimga buyurdi. tashih munosabati bilan men bu kitobni boshidan-oyoqigacha o`kib chiqdim. ushbu kitobning mutolaasi menga ko`p lazzat berdi, takror mutolaa qildim. undan keyin angladim, mullalar ahmad maxdumni nima uchun kofir der ekanlar. …

usullariga tanqidiy fikrlari s. ayniy islohotchilik faoliyatining shakllanishiga kuchli ta`sir ko`rsatdi. 1904 yilda rusiyaning yaponiya bilan bo`lgan urushda yengilishi mustamlaka turkiston o`lkasida ham xalq ahvolining keskin og`irlashuviga sabab bo`ldi. 1905 yil inqilobiy voqealar buxoro amirligiga ham o`z ta`sirini o`tkazdi. 1908 yilning yoz faslida ismoilbek gasproli ikkinchi marta buxoroga keladi. u bu safar ziyolilar bilan uchrashdi, maktab va madrasa islohoti masalasiga alohida e`tibor berdi. buxoro amirligi hududida dastlabki «usuli savtiya» metodiga asoslangan «usuli jadid» maktablarining ochilishi sadriddin ayniy va mirzo abdulvohid munzim (1875-1934) nomlari bilan bog`lanadi. xix asrning 90-yillaridayoq buxoroda (turkiston o`lkasining boshqa hududlarida ham u. d.) tatar muallimlari tomonidan ochilgan tovush metodiga asoslangan maktablar mavjud edi. dastlab bunday maktablar tatar bolalari uchun ochilgan bo`lib, keyinchalik o`zbek va tojiklar ham o`z farzandlarini bunday maktablarga bera boshlaydilar. ayniy va munzim ushbu tatar maktabidagi o`qitish usullarini o`rganadilar va o`z maktablariga tatbiq qiladilar: «tatar maktabida buxoro bolalaridan bir necha nafar o`qisalar ham, lekin …

br oyida buxoroning darbozai sallohxona guzarida mirza abdulvohid uyida birinchi marta buxoroliklarga maxsus «usuli jadid» maktabi ochildi va ikki oy ichida o`quvchilar 12 adadga yetdi. «... lekin ta`lim tartibi nihoyat darajada buzuq va barchamiz usul va qavoiddan (yangicha o`qitish qoidalaridan u. d.) xabarsiz edik. ichimiz ta`lim va isloh o`ti bilan yonmoqda edi». sadriddin ayniy 1909 yilda bir necha yillardan beri jadid maktabi ochib, faoliyat ko`rsatayotgan abduqodir shakuriy (1875-1943) maktabi bilan tanishish, o`qitish usullarini o`rganish maqsadida samarqandga keladi. s. ayniyning bu tashrifi a. shakuriyni hayratga solmadi, chunki u «usuli jadid»ni «usuli savtiya tadrijiya» metodini o`rganish maqsadida undan uzoqroqqa qozonga, boqchasaroyga, istanbulga borgan, ismoilbek gasprali bilan tanishgan, «usuli tadris»ga oid bir qancha kitoblar olib kelgan edi. abduqodir shakuriy sadriddin ayniyga «usuli savtiya» maktablari uchun «xo`jai sibyon» (i. gasprali tuzgan alifbo u. d.)ga o`xshash darslik yaratishni maslahat beradi, chunki bunday maktablar o`quchilari va muallimlari darslik va qo`llanmalarga juda muhtoj …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sadriddin ayniy"

1662625453.doc αζαρ reja: 1. sadriddin ayniy hayoti va ijodi 2. sadriddin ayniyning jadidchilik faoliyati 3. sadriddin ayniyning pedagog qarashlari va bola tarbiyasiga oid asarlari sadriddin ayniy buxoro amirligida jadidchilik harakatining asoschilaridan biri, o`zbek va tojik adabiyotining mashhur namoyandasi, mohir pedagog. uning adabiy faoliyati haqida ko`plab ilmiy asarlar yaratilgan. 1965 yilda uning pedagogik qarashlari haqida a. g`aniyev «sadriddin ayniyning pedagoglik faoliyati va ta`lim-tarbiya to`g`risidagi fikrlari» nomli risolasini yaratdi. s. ayniyning ijodi va faoliyati, pedagogik qarashlari uzoq yillar davomida ko`plab ijodkorlar faoliyati kabi, o`zi mansub bo`lgan jadidchilik harakatiga qarshi qo`yib o`rganildi. faqat mustaqillikdan keyingina s. ayniy kabilarning butun tur...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "sadriddin ayniy", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sadriddin ayniy DOC Бесплатная загрузка Telegram