jadid maktablarining ochilishi

PPTX 25 pages 8.0 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.0 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint mavzu: jadid maktablarining ochilishi kirish. jadidchilik harakatining asl maqsadi millatning o‘zligini tanitish, ijtimoiy-siyosiy tuzumni tubdan isloh qilish, millat, vatan istiqloli edi. o‘tgan asrlarda ne-ne buyuk allomayu olimlarni tarbiyalab yetishtirgan an’anaviy maktablar oradan bir necha asr o‘tib, jahon taraqqiyotidan butunlay uzilib qolgan, buning ustiga mustamlaka tuzumi tufayli parokanda ahvolga tushgan edi. shuning uchun ham mahalliy maktablarni tubdan isloh qilish, zamon talablariga mos maktablar, oliy o‘quv yurtlarini tashkil etish jadid mutafakkirlarining asosiy vazifasiga aylangan edi. jadid namoyondalari asosiy qism. buxorolik mashhur ma’rifatparvar adib, adabiyotshunos olim, shoir va dramaturg, o‘rta osiyo jadidchilik harakatining mashhur siymolaridan bo‘lgan abdurauf fitrat (1886–1938) “bayonoti sayyohi hindi” (“hind sayyohi bayonoti”) asarida buxoroning ilmu ma’rifatni tarqatish yo‘lidagi tutgan mavqei haqida shunday yozadi: “buxoro qadimdan g‘oyat dono va zukko bo‘lib yetishgan, fuzalo ahlini tarbiyalab, voyaga yetkazgan. har kuni bir ibn sino, forobiy, muhammad ismoil buxoriy va ulug‘bek kabilarni jahonga hadya etib, shu tariqa o‘zining sharafli dovrug‘ini jahon xalqlarining …

2 / 25

sharifjon maxdum sadri ziyo, mirza abdulazim somiy bo‘stoniy, mirza salimbek, abdullaxoja abdiy, hoji muhammad ne’matullo muhtaram va boshqalar bor edi sadriddin ayniy, abdurauf fitrat, mirzo abdulvohid munzim, fayzulla xo‘jaev, ubaydulla xo‘jaev, mukammil burhonov, usmon xo‘ja, otaulla xo‘jaev, abduqodir muhiddinov, muso saidjonov kabi mahalliy ziyolilarni ko‘rish mumkin. adib va ma’rifatparvar olim sadriddin ayniy o‘zining “buxoro inqilobi tarixi uchun materiallar” asarida buxorodagi yangi usul maktablari va faoliyati, uning rahnamolari xususida batafsil ma’lumotlarni keltirib o‘tgan. xususan, kitobdan “maktab masalasi”, “buxoroda birinchi usuli jadida maktabning ochilishi”, “maktabni yopmoqqa hozirlanish va imtihon”, “maktabning birinchi marta yopilishi”, “maktab to‘g‘risida fatvo va munozaralar”, “1914-yildagi hollar va maktablar” va “maktablarning ikkinchi dopqir yopilishi” nomli bo‘limlar o‘rin olgan s.ayniy o‘z kitobida yangi usuldagi maktablarning buxoro ilmiy muhitida tutgan mavqei, maorifparvarlik va taraqqiyparvarlik g‘oyalarining tarqalishi, ta’lim-tarbiyani rivojlantirish va yuksaltirishdagi xizmatlari xususida batafsil fikr yuritadi. adibning fikricha, buxoro inqilobining yuzaga kelishi ham maktab masalasidan boshlangan. asarning “ilmiy inqilobga hozirlanish” bo‘limida ta’kidlanishicha, …

3 / 25

a jo‘raboy rossiyadagi yangi usul maktablarini ko‘rib kelib, buxoroning po‘stindo‘zon (po‘stin tikish) guzarida yangi usul maktabini ochadi. “buxoro inqilobi tarixi uchun materiallar” asarining “buxoroda birinchi usuli jadida maktabi” bo‘limida yozilishicha, 1326-yil hijriy, shovvol oyi o‘nida (milodiy 1908-yil 23-oktabr, yangi hisobda 1908-yil 5-noyabr) buxoro shahrining darvozai sallohxona guzarida mirzo abdulvohid munzim uyida forsiy (tojik) tilida birinchi maxsus usuli jadida maktabi ochiladi. o’rta osiyo jadidlarining otasi mahmudxo’ja behbudiy unga abdulvohid munzim muallim etib tayinlanadi. yuqoridagi asarda aytilishicha, “bu maktabda dastlab o‘quvchilar quyidagilar edi: abdurahmonbek – abdullabek o‘g‘li, uning xizmatkori abdug‘ani, afzal va akram – ahmad maxdum hamdiy o‘g‘li, muhammadamin – saidjon maxdum o‘g‘li, abduqayim – abdushukur o‘g‘li. idi qurbongacha, ikki oy muddatda o‘quvchilar adadi (soni) 12 taga yetdi”. yangi usul maktablarida o‘qitish samaradorligini ta’minlash uchun darslik, qo‘llanma va yangi adabiyotlar, shuningdek, talabchan va iqtidorli muallimlar zarur edi. chunki ularni kitob va muallimlar bilan ta’minlash, yoshlarning xorijda ta’lim olish ishlariga ko‘maklashish jadidlarning asosiy …

4 / 25

ochilguniga qadar tatar maktablarida ishlab, dars berish va o‘qitish yo‘llarini o‘rgangan. xususan, muallifning o‘zi bu haqda “tatar maktabida olti oy ishlab, tajriba orttirdim” – deya qayd etgan edi. 1907-yil buxoroda tatar nizomiddin sobitov (sobitiy) o‘z uyida qozi mir badriddin qozikalon ruxsati bilan tatar tilida yangi usul maktabini ochgan. nizom sobitiyning maktabi gavkushon mahallasidagi xolid burnashev hovlisiga ko‘chirilgandan so‘ng, ko‘p o‘tmasdan 1909-yilda mutaassib ruhoniylar tazyiqida ostonaqulbiy qushbegi tomonidan yopilgan. munavvarqori abdurashidxonov . 1908–1910-yillarga qadar, ya’ni yosh buxoroliklarning “tarbiyai atfol” (“bolalar tarbiyasi”) tashkiloti tuzilgunga qadar buxoroda ochilgan jadid maktablari, asosan tatar maktablari bo‘lib, ularda tatar muallimlar dars berishgan. yosh buxoroliklarning faol a’zolaridan bo‘lgan usmon xo‘janing qarindoshi latif xo‘ja (latif xo‘jayev) tomonidan ham gavkushon mahallasida yangi maktab ochilgan. shahar savdogarlari homiyligida ishlagan ushbu maktab 2 sinfdan iborat bo‘lib, sinfda 3 ta globus, kitoblar, partalar, doska, o‘quvchilarga beriladigan daftarlar bo‘lgan. bitta sinfda boshlang‘ich ta’lim oluvchilar, ikkinchisida esa olti oy ta’lim olganlar o‘qitilgan. darslarni usmonxo‘ja …

5 / 25

aganidek, ushbu maktablar “nim (yarim) isloh maktablari” edi. usmonxo‘ja po‘latxo‘jayev tomonidan 1913-yilda ochgan yangi usul maktabi anchagina shuhrat topgan. hamidxo‘ja mehriy ham hovuzi arbob guzarida yangi usul maktabini tashkil etgan. poyi ostona guzarida mullo vafo nomli mudarris jadid maktabi ochib, rus va fors tilidan dars bergan. xiyobon guzarida mirza ismoilning ukasi tomonidan kattalar uchun savod chiqarish maktabi tashkil etilib, unda ilm ixlosmandlari xat-savod, hisob va jug‘rofiya fanlaridan saboq olgan. buxoro shahrining morkush va xiyobon guzarlarida ochilgan maktablarni shaharning boy savdogarlari ta’minlab turgan. maktablarda o‘rtahol va kambag‘allarning farzandlari ham ta’lim olgan. shayx abulqosim va shayx mirzo habib kabi tajribali o‘qituvchilar bu maktablarda dars bergan. 1912-1913-yillarda buxoro shahrida mullo abulqosim, mukamiliddin maxsum, g‘iyos maxsum husayn tomonidan yashirin maktablar ochilib, ularda 100 dan ortiq bola o‘qigan. yangi usul maktablari nafaqat buxoro shahrida, balki amirlikning ko‘pgina beklik va tumanlarida ham faoliyat ko‘rsata boshlagan. s.ayniyning aytishicha, 1908–1912-yillarda karkida tatar bolalari uchun maktab, rus tilini o‘rganuvchilar …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadid maktablarining ochilishi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: jadid maktablarining ochilishi kirish. jadidchilik harakatining asl maqsadi millatning o‘zligini tanitish, ijtimoiy-siyosiy tuzumni tubdan isloh qilish, millat, vatan istiqloli edi. o‘tgan asrlarda ne-ne buyuk allomayu olimlarni tarbiyalab yetishtirgan an’anaviy maktablar oradan bir necha asr o‘tib, jahon taraqqiyotidan butunlay uzilib qolgan, buning ustiga mustamlaka tuzumi tufayli parokanda ahvolga tushgan edi. shuning uchun ham mahalliy maktablarni tubdan isloh qilish, zamon talablariga mos maktablar, oliy o‘quv yurtlarini tashkil etish jadid mutafakkirlarining asosiy vazifasiga aylangan edi. jadid namoyondalari asosiy qism. buxorolik mashhur ma’rifatparvar adib, adabiyotshunos olim, shoir va dramaturg, o‘rta osiyo jadidchilik harakatining mashhur siymola...

This file contains 25 pages in PPTX format (8.0 MB). To download "jadid maktablarining ochilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: jadid maktablarining ochilishi PPTX 25 pages Free download Telegram