organik o'lamdagi moslanishlar - evolutsiya natijasi

PPTX 34 стр. 16,6 МБ Бесплатная загрузка

34 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 16,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 34

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 34

moslanish bu – organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi buxoro viloyati vobkent tuman 33 – maktab biologiya fani o`qituvchisi shexov rahmatulla raqobatchanlik yashovchanlik moslanish nasl qoldirish moslanish bu – organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo‘lgan o‘ziga xos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasl qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasl qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. yashovchanlik organizmlarning o‘zi tarqalgan muhitda genotipini keskin o‘zgartirmagan holatda normal yashashi tushuniladi. raqobatchanlik organizmlarning o‘lik va tirik tabiat, shu jumladan oziq topish, boshqa jins bilan qo‘shilish, yashash joyini egallashdagi qarshiliklarni yengishidir. nasl qoldirish organizmlar urchishining normal kechishi bilan bog‘liq. organik olamdagi moslanishlar moslanishning bu uch komponenti o‘zaro bog‘liq bo‘lib, tabiiy tanlanish orqali tarkib topgan evolutsion natija hisoblanadi. tashqi muhit sharoitlari turli-tuman …

2 / 34

tulkilar oq rangda, kvaksha, beshik tervatar, ninachilar yashil barglar orasida yashagani, karam kapalagi qurti uning barglari bilan oziqlangani sababli yashil rangda bo‘ladi. agar muhit rangi fasllarga qarab o‘zgarsa, u holda hayvonlar rangi ham o‘zgaradi. masalan, yevropaning o‘rta mintaqasida yashovchi tulki, tovushqon, kuropatka, gornostay qishda bir, yozda ikkinchi xil rangda bo‘ladi. himoya rangi hayvonlarda himoya rangi: 1 – yashil chigirtka; 2 – odimchi qurt; 3 – kvaksha baqasi; 4 – kuropatkaning yozgi qiyofasi; 5 – kuropatkaning qishki qiyofasi; 6 – tentak qush; 7 – gornostayning yozgi qiyofasi; 8 – qishki qiyofasi. maskirovka. ayrim hollarda hayvonning tana shakli va rangi atrofidagi barg, novda, kurtak, o‘simliklarga o‘xshash bo‘ladi. chunonchi, chupchik degan hasharot rangi va shakli ingichka novdani, ninabaliq suvo‘tlarini, dengiz paxmoq otchasi deb ataluvchi ba liq suv o‘simliklarini eslatadi. ayrim ikki pallali molluskalar shakli suv o‘sim liklarining kurtaklariga o‘xshash bo‘ladi. malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o‘xshash bo‘ladi. maskirovka …

3 / 34

digan hayvonlar tanasining rangi, shakli bilan «ogohlantiruvchi rangli» organizmlarga taqlid qiladi. kushandalari tomonidan ko‘p qiriladigan himoyasiz hayvonlarning «ogohlantiruvchi rangi» kam qiriladigan organizmlarga taqlid qilishi mimikriya hodisasi deb ataladi. ba’zi bir pashshalarning ayrim kapalak turlarining rang jihatdan arilarga, suvaraklarning tugmacha qo‘ng‘izlarga, zaharsiz ilonlarning zaharli ilonlar rangida bo‘lishlari mimikriya hodisasiga misoldir. shuni qayd qilish lozimki, himoya va ogohlantiruvchi ranglar hayvon xattiharakati bilan bog‘langan holda yanada samarali natija beradi. mimikriya hayvonlarda «ogohlantiruvchi» rang va mimikriya hodisasi. 1 – belyanka; 2 – zaharli gelekonius kapalagi; 3 – oynasimon kapalak; 4 – g‘o‘ng‘illovchi pashsha; 5 – oddiy ari; 6 – zaharli korall aspidi; 7 – zaharsiz amerika suviloni; 8 – «xonqizi» qo‘ng‘izi; 9 – suvarak. moslanishdagi samaradorlik qamishzorlarda yashovchi ko‘lbuqa qushi patlarining rangi bilan qamishlarni eslatadi. shunga qaramay biror xavf sezilsa, u darrov bo‘ynini cho‘zib, tumshug‘ini ko‘targan holda qimirlamay turadi. bunday vaziyatda uni dushmani payqamay qoladi. rang va shakl jihatidan taqlid qilish faqat organizmlargagina emas, …

4 / 34

g‘un holda saqlanishiga qaratilgan. organizmlar shaxsiy hayotining turli bosqichlarida atrof-muhitdagi tuz, namlik, haroratning o‘zgarishlariga nisbatan o‘z turg‘unligini saqlaydi. masalan, o‘simliklar qishki tinim davridan normal o‘tishi uchun ular hujayrasida suv miqdori kamayib, erigan moddalar konsentratsiyasi ortadi. uzoq vaqt suv ostida bo‘ladigan tulenlar qonida kislorodni bog‘lab olishda gemoglobindan tashqari mioglobin nisbatan ko‘proq ishtirok etadi. sahro hayvonlari tanasida ko‘plab yog‘ moddalarining to‘planishi fiziologik moslanishga misol bo‘ladi. tulen kemiruvchi sutemizuvchilar: 1 — uy sichqoni; 2 — ko'k sug'ur; 3 — sariq yumronqoziq; 4 — tolay tovushqoni; 5 — kulrang kalamush; 6 — ondatra etologik moslanishlar. bu moslanish turi hayvonlarning xattiharakatlarida namoyon bo‘ladi. o‘ziga xos harakatlar orqali hayvonlar dushmanlaridan himoyalanadi, oziqa topadi va zaxiralaydi, yil mavsumlariga moslashadi, juft tanlaydi va ko‘payadi, naslini himoya qiladi. hayvonlar dushmandan saqlanish uchun yashirinadi yoki qo‘rqituvchi xatti-harakatlarni amalga oshiradi. nasl uchun g‘amxo‘rlik qilish turning yashab qolishida katta ahamiyatga ega. amerika som balig‘i chavog‘lar rivojlanguncha tuxumlarni qorin tomonga yopishtirgan holda yuradi. …

5 / 34

n qoplangan. saksovulda barglar kichik «tangacha»larga aylangan. yantoqning barglari mayda va qattiq, ko‘pgina shoxchalari tikan shaklida. kaktus, aloe, agavalar sersuv o‘simliklar hisoblanadi. ba’zi o‘simliklarning vegetatsiya davri juda qisqa, masalan, ayiqtovon, yaltirbosh erta bahorda o‘sib, rivojlanib, urug‘ berishga ulguradi. yantoq, shuvoq kabi o‘simliklar qurg‘oqchilik paytida barglarini to‘kish orqali o‘z hayotini saqlaydi. o‘simliklarda chetdan va hasharotlar yordamida changlanish bilan aloqador bo‘lgan bir qancha moslanishlar bor. hasharotlar orqali changlanadigan o‘simliklarning gultojibarglari yirikligi, rangining xilma-xilligi, xushbo‘y hid tarqatishi, nektar ajratishi bilan hasharotlarni o‘ziga jalb qiladi. aksincha, shamol yordamida changlanadigan o‘simliklarning gullari mayda, ko‘rimsiz, hidsiz, changlari juda yengil. o‘simliklarda meva va urug‘larning tarqalishiga nisbatan ham bir qancha moslanishlarni ko‘rish mumkin. shamol yordamida tarqaladigan qayin, qayrag‘och, aylant, zarang meva va urug‘larida qanotsimon o‘simtalar, g‘o‘za chigitida tuklar bo‘ladi. ittikanak, sariqchoy, qariqiz, qo‘yti kan mevalarida ilgak, tikan, tuklar bo‘lib, ular hayvonlarning juniga, qushlarning patiga, odamlarning kiyimiga yopishishi orqali uzoq masofalarga tarqaladi. etdor, sersuv danakli va danaksiz mevalar qushlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 34 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "organik o'lamdagi moslanishlar - evolutsiya natijasi"

moslanish bu – organik olamdagi moslanishlar – evolutsiya natijasi buxoro viloyati vobkent tuman 33 – maktab biologiya fani o`qituvchisi shexov rahmatulla raqobatchanlik yashovchanlik moslanish nasl qoldirish moslanish bu – organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo‘lgan o‘ziga xos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasl qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasl qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. yashovchanlik organizmlarning o‘zi tarqalgan muhitda genotipini ...

Этот файл содержит 34 стр. в формате PPTX (16,6 МБ). Чтобы скачать "organik o'lamdagi moslanishlar - evolutsiya natijasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: organik o'lamdagi moslanishlar … PPTX 34 стр. Бесплатная загрузка Telegram