i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya: vaksinlər və immun zərdablar

PPTX 24 pages 4.7 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

powerpoint presentation fənn:tibbi mikrobiologiya və i̇mmunologiya qrup:119a-5b tələbə:məhərrəmova zivər mövzu:i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya:vaksinlər və immun zərdablar. i̇mmunoprofilaktika və immunterapiya i̇mmunoprofilaktika və imunoterapiya immunologiyanın bir bölməsi olub,infeksion və qeyri-infeksion xəstəliklərin spesifik profilaktika və müalicə üsullarını öyrənir,eləcə də bu məqsədlə istifadə edilən müvafiq preparatlar işləyib hazırlayır. i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya tədbirləri infeksion xəstəliyin qarşısını almaq məqsədi ilə onların törədicilərinə qarşı qeyri-həssaslıq formalaşdırmaqla törədiciyə qarşı aktiv və ya passiv immuitetin formalaşdırılmasına yönəlmişdir. i̇nfeksion xəstəliklərdən qorunmaq məqsədi ilə aparılan immunizasiya nəticəsində orqanizmdə aktiv,yaxud passiv immunitet induksiya olunur.aktiv immunitet peyvəndlərlə (vaksinlərlə)immunizasiya nəticəsində formalaşır. vaksinlər vaksinlər-mikroorqanizmlərdən,yaxud onların antigenlərindən hazırlanmış preparatlardır.onların orqanizmə yeridilməsi müvafiq xəstəliyə qarşı süni qazanılmış immunitetin formalaşmasına səbəb olur.vaksinlərin xəstəliklərdən asılı olaraq müxtəlif formaları vardır. i̇naktivasiya olunmuş(öldürülmüş)vaksinlər kimyəvi maddələrin(məsələn,fenol,formaldehid),yüksək temperatur və s. təsirindən həyat qabiliyyətini itirmiş, öldürülmüş mikroorqanizmlərdən ibarət olur. mikroorqanizmləri inaktivləşdirmək üçün adətən elə amillərdən istifadə edilir ki,bunlar mikroorqanizmlərin immunogenliyinə təsir göstərmir.i̇naktivləşdirilmiş vaksinləri almaq üçün patogen mikroorqanizmləri süni qidalı mühitlərdə kultivasiya edir,sonra onları inaktivləşdirir,təmizləyir,maye şəklində …

2 / 24

i itirmiş,lakin qazanılmış spesifik antiinfeksion immunitet əmələ gətirmək qabiliyyətini saxlamış,genetik dəyişikliklərə məruz qalmış mikroorqanizmlərdən ibarətdir(bgg vaksini,quduzluq,qızılca əleyhinə vaksin və s.). hazırda attenuasiya olunmuş vaksin ştammlarının alınması üçün rekombinat dnt texnologiyasından istifadə olunur.virus vaksinlərini hazırlamaq üçün onların antigenlərinin sintezi üçün cavabdeh olan genləri vektora,məsələn iri ölçülü dnt tərkibli çiçək viruslarına köçürürlər.belə vaksinlər vektor vaksinlər adlanır. orqanizmin hüceyrələrini bu vektorla yoluxdurduqda onun vasitəsilə yoluxmuş hüceyrəyə daxil olan virus genləri hüceyrəni müvafiq proteinləri sintez etməyə məcbur edir. kimyəvi vaksinlər mikrob hüceyrələrinin ayrı-ayrı komponentlərindən(antigenlər) ibarət olmaqla mikrob hüceyrələrinin dezinteqrasiyası yolu ilə əldə edilir. son zamanlar bu vaksinləri gen mühəndisliyi yolu ilə alırlar, bunlara rekombinant vaksinlər deyilir.bunun üçün hər hansı bir mikroorqanizmin immunodominant antigeninin sintezini təmin edən genləri produsent hüceyrələrə,məsələn,maya göbələkləri hüceyrələrinə köçürməklə rekombinant maya ştammları yaradılır.nəticədə alınmış rekombinant maya hüceyrələri müəyyən bir antigenin sintezinni təmin edəcək genlərə malik olduğundan,onlar müvafiq antigen maddəsi sintez edir.hazırda b hepatitinin spesifik profilaktikasında rekombinant maya ştammlarının sintez etdiyi virus …

3 / 24

ləri və s.) ilə birləşdirmək lazımdır. belə vaksinləri istehsal etmək üçün avtomatik sintezatorlardan istifadə olunur. i̇ndiyədək bu vaksin dəniz donuzlarında,donuz və mal-qara üzərində sınaqdan keçirilmişdir.vaksin,xəstəlikdən qorusa da, onun təsirindən əmələ gəlmiş anticisim cavabı tam virionlarla immunizasiyaya nisbətən 10-100 dəfə zəif olmuşdur.göstərilən vaksin geniş praktik tətbiq tapmamışdır. anatoksinlər və ya toksoid vaksinlər bəzi vaksinlərin tərkibinə mikroorqanizmlərin əvəzinə onların xəstəlik törətməyən,lakin immun cavab induksiya etmək qabiliyyəti olan anatoksinləri daxildir.ekzotoksinlər 37°c-də 0,4% formaldehidin təsirindən 3-4 həftə müddətində toksikliyini itirir,lakin spesifik antigenliyini saxlayaraq anatoksinə(toksoidə) çevrilir.alınmış anatoksin fiziki və kimyəvi üsullarla əlavə maddələrdən təmizlənir və konsentrasiyalaşdırılır.i̇mmunogenliyini artırmaq üçün anatoksinə adyuvantlar,yaxud sorbentlər əlavə edilir. anatoksinlərin təsirindən orqanizmdə antibakterial immunitet deyil,antitoksik immunitet formalaşır.elə buna görə də,orqanizmdə müvafiq mikrobların saxlanmasına,çoxalmasına,yayılmasına mane olmurlar. geniş istifadə olunan toksoid vaksinlər 1.corynobacterium diphteriae vaksini-anatoksindən(formaldehid təsirindən toksikliyi neytrallaşmış ekzotoksindən)ibarətdir.difteriya əleyhinə immunizasiya 3 aylıqdan başlayaraq bütün uşaqlar üçün göstərişdir. 2.clostridium tetani vaksini-tetanus toksoididir,bütün insanlara 3 aylıqdan etibarən difteriya və göyöskürək vaksinləri ilə kombinasiyada və …

4 / 24

orqanizmdə uzun müddət saxlanmasını təmin edir ki,bu da immun sistemə təsir müddətini artırır. adyuvantlar üzvi(aqar,qliserol,protaminlər və s.) və qeyri-üzvi(alüminium və kalsium fosfatları,kalsium xlorid və s.)ola bilər.hazırda bəzi adyuvantlar daha çox istifadə olunur: 1.freyndin natamam adyuvantı-tərkibində vazelin yağı,lanolin və emulqator olan sulu-yağlı emulsiyadır.antigeni depolaşdırmaqla faqositlər tərəfindən tutulmasını gücləndirir. 2.freyndin tam adyuvantı-natamam adyuvantın tərkibindəkilərdən əlavə olaraq bcg və ya muramil peptid vardır.bu,makrofaqları aktivləşdirməyə və t-hüceyrələri kostimullaşdırmağa imkan verir. 3.alüminium hidroksid-yüksək sorbsiya qabiliyyətinə görə antigenləri depolaşdırır və faqositozu gücləndirir. geniş istifadə edilən vaksinlər:bakterial və təmizlənmiş protein vaksinləri 1.bordotella pertussis vaksini-öldürülmüş mikroorqanizmlərdən hazırlanır,3 aylıqdan başlayaraq bütün uşaqlarda difteriya və tetanus anatoksinləri ilə birlikdə istifadə olunur. 2.bacillus anthracis vaksini-bu mikroblardan alınmış,təmizlənmiş «protektiv antigen»dir.o,peşə ilə əlaqəli risk qrupundan olan şəxslərə təyin edilir. 3.vibrio cholerae vaksini-öldürülmüş mikroblardan ibarətdir. vəba endemiyası olan regionlara səyahət edənlər üçün təyin edilir. 4.vərəm əleyhinə vaksin-mycobaterium bovis bcg ştammından ibarətdir.bütün insanlara həyatın ilk günlərində təyin edilir. 5.q-qızdırması əleyhinə vaksin-risk qrupundan olan şəxslərə, coxiella …

5 / 24

-difteriya anatoksini,yaxud digər «daşıyıcı» proteinlərlə konyuqasiya olunmuş b tip polisaxariddən ibarətdir.vaksin 2-15 aylıq uşaqlarda meningitin profilaktikası üçün istifadə edilir.kapsula polisaxaridləri körpələr üçün zəif immunogen olduğundan onun proteinlə konyuqasiyası vaksinin immunogenliyini gücləndirir. vaksinasiya(peyvənd etmə) vaksinasiyanın əsas məqsədi orqanizmdə erkən dövrdə güclü immunitet yaratmaqdır. vaksinasiyaya əsas göstəriş kimi yoluxucu xəstəliklərin yayılma təhlükəsinin artması, eləcə də əhali arasında epidemiyaların baş verməsi hesab edilir. kütləvi profılaktika tədbirləri aparılarkən vaksinasiyaya əks göstərişlər, həmçinin insanın ümumi vəziyyəti nəzərə alınmalıdır. peyvəndlər aşağı temperaturda qızdırma, infeksiya yerində qızartı və şişkinlik kimi təsirlər yarada bilir. bəzi peyvəndlər müvəqqəti olaraq baş ağrısı, başgicəllənmə, halsızlıq və iştahasızlıq meydana gətirir.nadir hallarda rast gəlinən bu kənar təsirlər əndişəyə səbəb olsa da, peyvəndlər insanları ölümcül xəstəliklərə yaxalanmaqdan qoruyur.hər bir ölkənin profilaktik peyvənd təqvimi müəyyən edilmişdir. i̇mmun zərdablar immunoprofilaktika və immunoterapiyada passiv immunitet yaratmaq üçün tərkibində müvafiq törədiciyə , yaxud onun toksininə qarşi anticisimlər olan preparatlardan immun zərdablardan və immunoglobulinlərdən istifadə edilir. bu məqsədlərlə istifadə …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya: vaksinlər və immun zərdablar"

powerpoint presentation fənn:tibbi mikrobiologiya və i̇mmunologiya qrup:119a-5b tələbə:məhərrəmova zivər mövzu:i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya:vaksinlər və immun zərdablar. i̇mmunoprofilaktika və immunterapiya i̇mmunoprofilaktika və imunoterapiya immunologiyanın bir bölməsi olub,infeksion və qeyri-infeksion xəstəliklərin spesifik profilaktika və müalicə üsullarını öyrənir,eləcə də bu məqsədlə istifadə edilən müvafiq preparatlar işləyib hazırlayır. i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya tədbirləri infeksion xəstəliyin qarşısını almaq məqsədi ilə onların törədicilərinə qarşı qeyri-həssaslıq formalaşdırmaqla törədiciyə qarşı aktiv və ya passiv immuitetin formalaşdırılmasına yönəlmişdir. i̇nfeksion xəstəliklərdən qorunmaq məqsədi ilə aparılan immunizasiya nəticəsində orqanizmdə aktiv,yaxu...

This file contains 24 pages in PPTX format (4.7 MB). To download "i̇mmunoprofilaktika və immunoterapiya: vaksinlər və immun zərdablar", click the Telegram button on the left.

Tags: i̇mmunoprofilaktika və immunoter… PPTX 24 pages Free download Telegram