ayirish tizimi filogenezi va buzilishi

PPTX 12 pages 1.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

denov tadbirkorlik va pedagogika instituti biologiya yo‘nalishi 10b-20 guruh talabasi ochildiyev islomning mustaqil ishi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti biologiya yo‘nalishi 10b-20 guruh talabasi ochildiyev islomning mustaqil ishi mavzu:ayirish tizimi filogenezi va buzilishi reja: ayirish sistemasi. filogenezi va buzilishi. ayirishning ahamiyatiovqat tarkibida iste'mol qilingan oqsil, yog', uglevodlar, suv, tuzlar me'da-ichaklardan qonga so'rilib, jigarga boradi, unda keraksiz (zaharli) moddalardan tozalangach, yana qon orqali ta¬naning barcha to'qima va hujayralariga tarqaladi. hujayralarda moddalar almashinuvi natijasida bu oziq moddalar kislorod bilan oksidlanib, parchalanadi. bu jarayoniar natijasida organizm uchun zararli moddalar (siydik kislota, qoldiq azot, mochevina, kreati¬nin, karbonat angidrid kabilar) hosil bo'ladi. bu zararli qoldiq moddalar hujayralardan qonga o'tib, ayirish organlari orqali tashqariga chiqarib yuboriladi. shunday qilib, ayirish odam organizmi uchun muhim fiziologik jarayon bo'lib, uning natijasida organizm moddalar alma¬shinuvida hosil bo'lgan qoldiq moddalardan uzluksiz ravishda tozalanib turadi. ayirish a'zolariga: buyrak, teri, o'pka kiradi.moddalar almashinuvi natijasida hosil bo'lgan gazsimon moddalar (karbonat angidrid) nafas olish organlari …

2 / 12

an. uning ichki tomoni botiqroq bo'lib, buyrak darvozasi deb ataladi. buyrak darvozasi orqali unga arteriya qon tomiri kiradi, vena qon tomiri chiqadi. shuningdek, buyrak darvozasi orqali siydik yo'li ham chiqadi. har bir buyrakning og'irligi o'rtacha 150 g keladi.buyrakning mikroskopik tuzilishi. buyrak bo'ylamasiga kesib qaralganda, uning to'qimasi ikki qavatdan: tashqi qoramtir po'st qavat va ichki oqimtir mag'iz qavatdan iborat ekanligi ko'rinadi. buyrak to'qimasi murakkab mikroskopik tuzilishga ega bo'lgan nefronlardan tashkil topgan. har qaysi buyrakda i mln atrofida nefron bor. nefronlar buyrakning ish bajaruvchi asosiy tuzilmasi hisoblanadi. ular murakkab tuzilgan. buyrakning po'st qavatida vo¬ronka shaklidagi shumlyanskiy-baumen kapsulasijoylashgan bo'lib, u ikki qavatli yupqa pardadan tashkil topgan. ushbu kapsuladan birinchi tartib egri-bugri kalavasimon kanalchalar boshlanib, buy¬rakning po'st qavatidan mag'iz qavatiga o~tadi. buyrakning mag'iz qismida kalavasimon kanalcha to'g'rilanib, yuqoriga buriladi. bu burilish joyi genii halqasi deb ataladi. so'ngra u yana buyrakning po'st qavatiga o'tib, ikkinchi tartib egri-bugri kalavasimon kanalchani hosil qiladi. u chiqaruvchi kanalga tutashadi …

3 / 12

ida uchta teshikcha bo'lib, ulaming ikkitasi o'ng va chap buyraklardan siydik yo'llarining quyilish joyi, bittasi siydik kanalining chiqish joyi. siydik pufagi to'lgandan so'ng, uning devori taranglashib, sezuvchi retseptorlami qo'zg'atadi. hosil bo'lgan impuls oldin orqa miyaga, undan bosh miya yarim sharlariga boradi va odamda siydik chiqarish refleksi yuzaga keladi. harakatlantiruvchi nervlaming qo'zg'alishi orqali siydik pufagi devorining silliq muskullari qisqarib, unda to'plangan siydik, siydik chiqarish kanali orqali tashqariga chiqariladi. buyrakda siydik hosil bo'lishi. buyrakda siydik hosil bo'lishi ikki davr (faza)ga bo'linadi. birinchi davr - filtratsiya davri deyilib, u birlamchi siydik hosil bo'lishidan iborat. bunda malpigi tugun¬chalarining arteriya kapillyarlari orqali qonning suyuq qismi filtrla¬nib, shumlyanskiy - baumen kapsulasi bo'shlig'iga o'tadi. bu jarayonning o'tishi kapillyarlardagi bosimning yuqori, kapsuladagi bosimning past bo'lishiga bog'liq. birlamchi siydikning tarkibi qon plazmasining tarkibiga yaqin bo'lib, unda faqat oqsil bo'lmaydi. chunki u kapillyar qon tomirlari devoridan filtrlanib o'tmaydi. kapsuladagi birlamchi siydik kalavasimon kanalchalarga o'tadi. bu kanalchalarning devori orqali birlamchi siydik …

4 / 12

i¬shi nerv va gumoral yo'l bilan boshqariladi. simpatik nerv tola¬lari buyrak qon tomirlarini toraytirib, siydik ajralishini kamaytiradi. parasimpatik nerv tolalari esa buyrak qon tomirlarini kengaytirib,siydik ajralishini ko'paytiradi. bu nervlarning markazi orqa va bosh miyada joylashgan. bosh miyaning pastki sohasida joylashgan gipofiz bezining orqa bo'lagida sintezlanadigan antidiuretik gormon (adg) buyrak egri-bugri kanalchalarining devoriga ta'sir etib, reabsorbsiya jarayonini kuchaytiradi va siydik ajralishini kamaytiradi. qalqonsimon bezda sintezlanadigan tiroksin gormoni, aksincha, reabsorbsiya jarayonini pasaytirib, siydik ajralishini ko'paytiradi.ikkala buyrakda 2-2,5 mln atrofida nefron bo'lib, ular navbat bilan iswaydi. har qaysi nefron taxminan 15 minut iswab, 40¬45 minut dam oladi. shunday qilib, bir kecha-kunduz davomida uzluksiz ravishda siydik hosil bo'lib turadi. ajratiladigan siydik miqdori iste'mol qilinadigan suyuqlik miqdoriga, ob-havoga hamda bajariladigan ishning turiga bog'liq. issiq vaqtda, jismoniy ish bajarganda siydik ajralishi kamayadi, chunki ter ajralishi ko'payadi siydik ayirish a'zolari kasalliklari va ulaning oldini olishsiydik ayirish a'zolarining ko'p uchraydigan kasalliklariga buyrak va siydik yo'llarining yallig'lanishi hamda tosh …

5 / 12

i ko'p iste'mql qilish, issiq sharoitda terlashning ko'payishi natijasida buyrakda siydik ajralishining kamayishi va siydikning quyuqlashishi undagi tuzlarning cho'kishiga va tosh hosil bo'lishiga olib keladi. kam harakat qilish ham buyrakda qon aylanishining sekinlashishi va siydikning uzoq vaqt to'planib turishi oqibatida tosh hosil bo'lishiga sharoit yaratadi.tosh hosil bo'lishining oldini olish uchun tuzli ovqatlarni kam iste'mol qilish, asosan qaynatilgan suv (choy) ichish, yozning issiq kunlarida ko'proq suyuqlik (sovutilgan choy) ichish hamda doim jismoniy mashqlar bilan shug'ullanish tavsiya etiladi. e‘tiboringiz uchun raxmat!!!😉😉😉 image5.png image6.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayirish tizimi filogenezi va buzilishi"

denov tadbirkorlik va pedagogika instituti biologiya yo‘nalishi 10b-20 guruh talabasi ochildiyev islomning mustaqil ishi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti biologiya yo‘nalishi 10b-20 guruh talabasi ochildiyev islomning mustaqil ishi mavzu:ayirish tizimi filogenezi va buzilishi reja: ayirish sistemasi. filogenezi va buzilishi. ayirishning ahamiyatiovqat tarkibida iste'mol qilingan oqsil, yog', uglevodlar, suv, tuzlar me'da-ichaklardan qonga so'rilib, jigarga boradi, unda keraksiz (zaharli) moddalardan tozalangach, yana qon orqali ta¬naning barcha to'qima va hujayralariga tarqaladi. hujayralarda moddalar almashinuvi natijasida bu oziq moddalar kislorod bilan oksidlanib, parchalanadi. bu jarayoniar natijasida organizm uchun zararli moddalar (siydik kislota, qoldiq azot, mochevina, kr...

This file contains 12 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "ayirish tizimi filogenezi va buzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayirish tizimi filogenezi va bu… PPTX 12 pages Free download Telegram