hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi

PPTX 20 стр. 3,1 МБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi. hayvonlarning tana qoplami, asosan, tashqi muhit ta'sirlari va zararli omillardan himoya qilish vazifasini bajaradi. evolutsiya jarayonida bir organlar sistemasining takomillashuviga bog'liq holda boshqa organlar sistemalarining paydo bo'lishi va takomillashuvi sodir bo'ladi. funksiyasining ortishi natijasida dastlab himoya organi bo'lgan teri nafas olish, sezish, termoregulatsiya va ayirish, sutemizuvchilarda ter bezlarining o'zgarishi natijasida paydo bo'lgan sut bezlaridan ajraladigan sut orqali naslini oziqlantirishda ishtirok etadi. mazkur fiinksiyalar teri qoplami tuzilishining murakkablashuvi, unda turli hosila va bezlarning paydo bo'iishi natijasida amalga oshadi. hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi. xordali hayvonlarda teri: epidermis va dermadan iborat. epidermis ektodermadan, derma mezodermadan rivojlanadi. boshskeletsizlarda teri qoplamining har ikkala qavati kuchsiz rivojlangan. terining epidermis qavati bir qavat hujayralardan, shuningdek, bir hujayrali bezlardan iborat. terining derma qavati (g'ovak), biriktiruvchi hujayralardan tuzilgan. evolutsiya jarayonida umurtqalilarda epidermis ko'p qavatli, pastki qavatidagi hujayralar tinimsiz ko'payadi, ustki qavatidagi …

2 / 20

rkin harakatini ta'minlaydi. baliqlarning tanasi qaysi sistematik guruhga mansubligiga qarab turli tangachalar bilan qoplangan. tog'ayli baliqlarning butun tanasi, og'iz bo'shlig'i, uning shilliq qavati plakoid deb ataladigan tangachalardan iborat. plakoidlar dentindan tuzilgan, usti emal bilan qoplangan bo'lib, tikanga o'xshash shaklga ega. tog'ayli baliqlarning og'iz bo'shlig'idagi tangachalar oziq tutish vazifasini bajarganligi sababli hajmi yiriklashgan va tish vazifasini o'taydi. suyakli baliqlarda tangachalar yumaloq shakldagi suyak, usti yupqa epidermis bilan qoplangan plastinkalardan iborat. suyakdan iborat tangachalar baliq tanasini qoplab turgan derma hisobiga rivojlanadi hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi suvda hamda quruqlikda yashovchilarning qadimgi vakillari bo'lgan stegotsefallarning tanasi baliqlarnikiga o'xshash tangachalar bilan qoplangan. hozirgi suvda hamda quruqlikda yashovchilarning tanasi yupqa teri bilan qoplangan va ular tananing yaxlitligini ta'minlash, himoya qilish bilan birga nafas olishda ishtirok etadi. suvda hamda quruqlikda yashovchilarning terisida ko'p hujayrali shilimshiq modda ajratadigan bezlar bo'lib, ular tana qoplamini namlash bilan bir qatorda, dushmandan himoya qiladigan zaharli modda ishlab chiqaradi …

3 / 20

na qoplami evolutsiyasi qushlarning terisi sudralib yuruvchilarnikiga o'xshash quruq, bezlari bo'lmaydi. ko'pchilik qushlarda dumg'aza bezlari bo'lib, qushlar bu bezdan ajraladigan yog'simon modda bilan patlarini yog'laydi. qushlarning tanasini qoplab turuvchi pat va parlar epidermis hosilasi bo'lib, ularning kelib chiqishi sudralib yuruvchilarning tangachalariga o'xshash, tarkibi shox moddadan tuzilgan. hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi sutemizuvchilarning tana qoplami bajaradigan vazifasiga bog'liq holda nisbatan murakkab tuzilgan. terisi jun bilan qoplangan va unda har xil vazifani bajaruvchi (yog', sut, ter, hid) bezlar bor. sutemizuvchilarning ter bezlari ixtisoslashib, sut bezlariga aylangan. teridagi yog' bezlari faqat sutemizuvchilarga xos. yog' bezlari ajratadigan yog' teri yuzasi, jun qoplamini yog'lab, namlanishning oldini oladi va uning elastikligini ta'minlaydi, qurub qolishdan himoya qiladi. sutemizuvchilarga xos belgilardan biri epidermis hosilalari: jun, tirnoq, tuyoq, shoxlarning paydo bo'lishi sanaladi. jun qoplami ixtisoslashgan bo'lib, mayda jun (tivit)lar termoregulatsiya, qillar esa sezuvchi nerv tolalari bilan birlashib tuyg'u vazifasini bajaradi. odamning embrional rivojlanishining muayyan bosqichida homila tanasida jun qoplami paydo …

4 / 20

a qattiq tayanch vazifasini bajaradigan skelet paydo bo'ladi. gidrostatik skelet umurtqasiz hayvonlar, masalan, to'garak va halqali chuvalchanglarda uchraydi. uning tanasida alohida to'qima suyuqligi bo'lib, muskullarga bosim ko'rsatadi. mazkur bosim ta'sirida muskullar qisqaradi va chuvalchang harakatlanadi hayvonlarning harakat organlari evolutsiyasi tashqi skelet bo'g'imoyoqlilarda uchraydi. u teri hujayralarining hosilasi bo'lib, xitindan iborat. shu sababli ular xitin qoplami deyiladi. tashqi skeletning harakatda ishtirok etadigan ayrim qismlari, tana bo'limlarining bo'g'imlarida xitin qoplami yumshoq bo'ladi. bo'g'imlarning harakati xitin qoplamiga birikkan muskullarning qisqarishi orqali ta'minlanadi. xitin qoplami bo'g'imoyoqlilarning tanasidan suv yo'qotilishining oldini oladi. shunday qilib, bo'g'imoyoqlilarning tashqi skeleti (xitin qoplami) tayanch va ichki organlarni himoya qilish, organizmni ortiqcha suv yo'qotishdan asrash vazifalarini bajaradi. xordali hayvonlarda ichki skeletning, ya'ni xorda, umurtqali hayvonlarda esa umurtqa pog'onasining paydo bo'lishi hayvonlar evolutsiyasidagi yirik aromorfozlardan biri sanaladi. hayvonlarning harakat organlari evolutsiyasi tirik organizmlarning muhim xususiyatlaridan biri harakatlanish sanaladi. harakatlanish tufayli hayvonlar dushmandan himoyalanadi, oziq izlab topadi, naslini himoya qiladi. evolutsiya jarayonida …

5 / 20

lchanglarning teri-muskul xaltasida halqasimon va bo'ylamamuskullar rivojlangan. ko'p tukli halqali chuvalchanglar tanasining har bir segmentida maxsus harakat organlari - muskulli o'simtalar (parapodiylar) shakllangan. molluskalarning muskulli oyoqlari mavjud. bo'g'imoyoqlilarda esa muskullar boylamlar hosil qilib, xitin qoplamiga birikadi. alohida muskullarning qisqarishi tufayli hasharotlar murakkab harakatlar qila oladi: yuradi, sakraydi, suzadi, qanotlari yordamida uchadi. umurtqalilarning muskullari skeleti bilan birikkan bo'lgani uchun skelet muskullari deyiladi. umurtqali hayvonlar quruqlikda, havoda, suvda harakatlana oladi. hayvonlarning harakat organlari evolutsiyasi teri qoplami, epidermis, derma, teri hosilalari, plakoid tangachalar, muguz tangachalar, gidrostatik skelet, tashqi skelet, ichki skelet. hayvonlarning harakat organlari evolutsiyasi hayvonlarning harakat organlari evolutsiyasi о‘z tikringizni bildiring. 1. baliq skeletida suv muhitida yashashi uchun qanday moslanishlar mavjud? 2. baqa skeletida suvda hamda quruqlikda yashashiga imkon bergan qanday o'zgarishlar yuzaga kelgan? 3. kaltakesakning quruqlikda yashashga o'tishi munosabati bilan sodir bo'lgan skeletidagi o'zgarishlarni aniqlang. 4. qushlarning skeletida uchishga imkon beradigan qanday moslanishlar mavjud? image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi"

hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi hayvonlarning tana qoplami evolutsiyasi. hayvonlarning tana qoplami, asosan, tashqi muhit ta'sirlari va zararli omillardan himoya qilish vazifasini bajaradi. evolutsiya jarayonida bir organlar sistemasining takomillashuviga bog'liq holda boshqa organlar sistemalarining paydo bo'lishi va takomillashuvi sodir bo'ladi. funksiyasining ortishi natijasida dastlab himoya organi bo'lgan teri nafas olish, sezish, termoregulatsiya va ayirish, sutemizuvchilarda ter bezlarining o'zgarishi natijasida paydo bo'lgan sut bezlaridan ajraladigan sut orqali naslini oziqlantirishda ishtirok etadi. mazkur fiinksiyalar teri qoplami tuzilishining murakkablashuvi, unda turli hosila va bezlarni...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (3,1 МБ). Чтобы скачать "hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari evolutsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hayvonlarning tana qoplami va h… PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram