biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari

PPTX 12 стр. 2,0 МБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

muhitning biotik omillari. tirik organizmlar orasidagi munosabatlar. 27-§. biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari 11 - sinf 11-sinf biologiya yarasheva l.n buxoro shahar 40-maktab o‘tilgan mavzuni mustahkamlash 1. biosfera qanday komponentlardan tuzilgan? 2. biosfera tarkibiga kiruvchi moddalarning turlarini aytib bering. 3. biogen moddalar qanday hosil bo‘ladi? 4. tirik modda yer sharining qaysi qobiqlarini egallaydi? 5. qayerda tirik modda eng ko‘p miqdorda uchraydi? nima uchun? buning biosfera uchun qanday ahamiyati bor? tirik modda – qaysi sistematik birlikka mansubligidan qat’i nazar biosferaning barcha tirik organizmlari yig‘indisidir. tirik modda tirik modda evolutsion yuksalish xususiyatiga ega. tirik modda adaptatsiya xususiyatiga ega, ya’ni tashqi muhit sharoitlariga yuksak darajada moslashadi. v.i. vernadskiyning biosfera haqidagi ta’limotida tirik modda tushunchasi va tirik moddaning biosferadagi roli to‘g‘risidagi g‘oyalar asosiy o‘rin tutadi. tirik organizmlar harakatlanish, o‘sish va ko‘payish orqali muhitda tez tarqalish va muhitning yashash mumkin bo‘lgan barcha bo‘shliqlarini egallash xususiyatiga ega. v.i.vernadskiy tirik modda biosferani o‘zgartiruvchi kuch sifatida asosiy …

2 / 12

iriladi. energiya qisman issiqlik ko‘rinishida tarqalsa, qisman qazilma ko‘rinishida to‘planadi (torf, neft, toshko‘mir va h.k). konsentratsiyalash funksiyasi tirik organizmlarning hayotiy jarayonlarida ayrim moddalarni to‘plash xususiyatida namoyon bo‘ladi. bu funksiya tufayli tirik organizmlar tashqi muhitdan biogen elementlarni o‘zlashtiradi va to‘playdi. tirik modda tarkibida vodorod, uglerod, azot, kislorod, natriy, magniy, kremniy, oltingugurt, xlor, kaliy, kalsiy miqdori anorganik tabiatga nisbatan yuqori bo‘ladi. tirik organizmlarda uglerod miqdori ko‘p. metallar orasida miqdori jihatdan kalsiy birinchi o‘rinni egallaydi. ohaktosh konlari hayvonlarning ohakdan iborat skeleti qoldiqlari hisoblanadi. bulutlar, diatom suvo‘tlar, nursimonlar kremniy to‘playdi, qo‘ng‘ir suvo‘tlarda yod, umurtqali hayvonlar skeletida esa fosfor ko‘p miqdorda to‘planadi destruktiv funksiyasi nobud bo‘lgan organizmlar tarkibidagi organik birikmalarning parchalanishi va minerallashuvi, tog‘ jinslarining yemirilishi, hosil bo‘lgan mineral moddalarning biokimyoviy aylanishga – biogen migratsiyaga jalb etilishi kabi jarayonlarda namoyon bo‘ladi. natijada biogen moddalar hamda biogen va abiogen hosil bo‘luvchi moddalar paydo bo‘ladi. tog‘ jinslarining yemirilishi muhim jarayon hisoblanadi, chunki tirik moddaning destruktiv funksiyasi tufayli …

3 / 12

rganizmlar tomonidan gazsimon moddalarni o‘zlashtirilishi va ajratilishi orqali atmosferaning gaz tarkibi doimiyligini saqlab turishda aks etadi. kislorod fotosintez jarayonida, karbonat angidrid esa nafas olish jarayonida ajraladi. yer ostida hosil bo‘ladigan metan gazi metan hosil qiluvchi bakteriyalar tomonidan organik birikmalarning parchalanishi natijasida hosil bo‘ladi. oksidlanish-qaytarilish funksiyasi tirik organizmlarda sodir bo‘ladigan kimyoviy moddalarning oksidlanishi va qaytarilishi jarayonlarida aks etadi. masalan, fotosintez jarayonida karbonat angidrid gazi uglevodgacha qaytarilsa, nafas olish jarayonida esa uglevodlar karbonat angidrid va suvgacha oksidlanadi. xemosintezlovchi temir bakteriyalari faoliyatida temir atomining oksidlanish darajasi o‘zgaradi. transport funksiyasi moddalarning og‘irlik kuchiga qarshi va gorizontal yo‘nalishda bir joydan boshqa joyga ko‘chishidir. ma’lumki, sayyoramizda moddalarning harakatini yerning tortish kuchi belgilaydi. anorganik moddalar qiyalik bo‘ylab o‘z-o‘zidan yuqoridan pastga harakatlanadi. daryolar, muzliklar, qor ko‘chkilari shunday harakatlanadi. tirik modda esa pastdan yuqoriga, okeanlardan quruqlik tomonga harakatlana oladi. faol harakat tufayli tirik organizmlar ishtirokida turli moddalarning va atomlarning migratsiyasi sodir bo‘ladi. mustaqil bajarish uchun topshiriqlar. 1. biosferada tirik …

4 / 12

biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari - Page 4

5 / 12

biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari"

muhitning biotik omillari. tirik organizmlar orasidagi munosabatlar. 27-§. biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari 11 - sinf 11-sinf biologiya yarasheva l.n buxoro shahar 40-maktab o‘tilgan mavzuni mustahkamlash 1. biosfera qanday komponentlardan tuzilgan? 2. biosfera tarkibiga kiruvchi moddalarning turlarini aytib bering. 3. biogen moddalar qanday hosil bo‘ladi? 4. tirik modda yer sharining qaysi qobiqlarini egallaydi? 5. qayerda tirik modda eng ko‘p miqdorda uchraydi? nima uchun? buning biosfera uchun qanday ahamiyati bor? tirik modda – qaysi sistematik birlikka mansubligidan qat’i nazar biosferaning barcha tirik organizmlari yig‘indisidir. tirik modda tirik modda evolutsion yuksalish xususiyatiga ega. tirik modda adaptatsiya xususiyatiga ega, ya’ni tashqi muhit sharoi...

Этот файл содержит 12 стр. в формате PPTX (2,0 МБ). Чтобы скачать "biosferadagi tirik moddaning xususiyatlari va funksiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosferadagi tirik moddaning xu… PPTX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram