sotsial guruhlar

PDF 11 pages 545.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 545.3 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu 4. sotsial guruhlar reja: 1. sotsial guruh tushunchasi 2. sotsial guruhning asosiy belgilari 3. sotsial guruhning tasnifi 4. kvazi guruhlar 5. inguruh va autguruhlar 1. «sotsial guruh» tushunchasi sotsiologiya fanining asosiy kategoriyalaridan biri hisoblanadi. bizni o‘rab turgan jamiyat ko‘plab sotsial guruhlarning majmuasi sifatida namoyon bo‘ladi. inson butun umri davomida bir necha sotsial guruhlar a’zosi sifatida yashab o‘tadi: oila, maktab, mahalla, qarindosh-urug‘, do‘stlar davrasi va h.k. hech qanday guruhga a’zo bo‘lmay turib yashash, jamiyatda o‘z o‘rniga ega bo‘lishni tasavvur etish mumkin emas. sotsial guruh jamiyat va inson o‘rtasida bog‘lovchi ko‘prik sifatida xizmat qiladi. demak, «shaxs-guruh-jamiyat» tamoyili asosida inson ma’lum bir guruh a’zosi sifatida jamiyat hayotida ishtirok etadi va shu jamiyat a’zosi ekanligini anglaydi. insonning turli guruhlarga a’zoligi uning jamiyatdagi maqomini belgilaydi. sotsiologiyada guruh odatda kishilarning soni sifatida ta’riflanib, ular o‘zlarini boshqalar bilan identifikatsiya qilishga intiladilar va o‘zaro muloqatga kirishadilar. bu juda keng tushunchadir, chunki u o‘zida barcha darajadagi guruhlarni mussamlashtirgan …

2 / 11

(faqatgina davlat), qaram (tobe) guruhlarga ajratadi. qaram guruhlarni siyosiy va xususiy, xususiylarini esa qonuniy va noqonuniy turlarga ajratadi. xix asr oxiri – xx asr boshlarida e.dyurkgeym, g.tard, g.zimmel, l.gumplovich, ch.kuli, f.tyonnis kabilar guruh sotsiologik nazariyasini yaratishga urindilar. xix asrning oxirgi 30 yilligida sotsial jamoa va guruhlarni o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar amalga oshirilgan bo‘lsada, xx asrga kelib ular muntazam olib boriladigan bo‘ldi va fundamental ahamiyat kasb etib bordi. sotsial guruhlarni o‘rganishda e.dyurkgeymning hissasi katta. birlamchi va ikkilamchi guruhlar: 1 introduction to sociology. р.62 sotsiologiyada guruhlarning avvalambor ikki turi ajratib ko‘rsatiladi. birlavmchi guruh odatda uncha katta bo‘lmagan sotsial guruh bo‘lib, uning a’zolarini yaqin, mustahkam va boshqa munosabatlar birlashtiradi. bunday guruhlarning a’zolari o‘zaro aloqali munosabatlarda bir birlari uchun qayg‘uradilar. shuning uchun bu guruhning maqsadi biror bir natijaga erishish emas. oila va yaqin do‘stlaro birlamchi guruh namunasi bo‘lib namoyon bo‘lishadi. ikkilamchi guruh katta bo‘lib, undagi munosabatlar shaxsiyatsiz va maqsadga yo‘naltirilgan bo‘ladi. ayrim ikkilamchi guruhlar faoliyati …

3 / 11

lab o‘tish lozimki, sotsial guruh tushunchasiga ijtimoiy fanlarda turlicha ta’rif beriladi. xususan, sotsial psixologiya va sotsiologiya fanlari ham sotsial guruhga turlicha yondoshadi. sotsiologiya fani doirasida ham hozirgi davrgacha sotsial guruhga berilgan ta’riflar, ularga xos xususiyatlar borasida xilma-xil qarashlar mavjud. shunday bo‘lsada, ko‘pchilik sotsiologlar nisbatan turg‘un sotsial o‘zaro munosabat modellarida bir-biriga bog‘langan va umumiy qarashga ega ikki yoki undan ortiq individlar yig‘indisini guruh deb yuritadilar. rollar insonlarni sotsial munosabatlar doirasida birlashtiradi. bu munosabatlar uzoq muddat davom etsa, ularga guruh xususiyati beriladi. bu jarayon natijasida quyidagilarni kuzatishimiz mumkin bo‘ladi: birinchidan, biz munosabatlarga ma’lum bir chegara doirasida amalga oshiriladigan xatti-harakatlar sifatida qaray boshlaymiz, shunday qilib, insonlar guruhning yoki «ichida», yoki «tashqarisida» bo‘lib qoladilar; ikkinchidan, biz ularni voqelik sifatida qabul qilamiz; uchinchidan, guruh biz uchun o‘ziga xos submadaniyat yoki kontrmadaniyat tashuvchisi, ya’ni o‘ziga xos me’yor va qadriyatlar yig‘indisi hisoblanadi; to‘rtinchidan, bizda guruhga nisbatan sodiqlik tuyg‘usi paydo bo‘ladiki, biz o‘zimizni boshqalardan farq qiluvchi yaxlit birlik …

4 / 11

nlar paydo bo‘ladi va rivojlanadi.inson ma’lum bir guruh a’zosi sifatida jamiyat hayotida ishtirok etadi va shu jamiyat a’zosi ekanligini anglaydi. insonning turli guruhlarga a’zoligi uning jamiyatdagi maqomi va avtoritetini belgilab beradi. sotsial guruh masalasi nafaqat sotsial psixologiyaning, balki sotsiologiyaning ham muhim masalalaridan biri hisoblanadi. inson goh tabiiy, goh ixtiyoriy ravishda, goh majburiylikdan, goh o‘zi hoxlamagan holda muayyan bir guruhning a’zosi bo‘lib hisoblanadi. kundalik hayotda insonlarning har qanday to‘plamni sotsial guruh deb hisoblashadi. sotsial guruh-umumiy sotsial xususiyatga ega va ijtimoiy mehnat taqsimoti tizimida zarur bo‘lgan ijtimoiy funksiyalarni bajaradigan insonlar majmuasidir. sotsial guruh-bu ma’lum kishilardan tashkil topgan shu guruh a’zolari o‘rtasida o‘zaro aloqa, xarakat yoki ta’sir bo‘ladigan a’zolar hatti-xarakati muayyan institut tomonidan tartibga solinadigan kishilar to‘plamidir. 2. sotsial guruh bo‘lishi uchun guruhda quyidagi belgilar bo‘lishi lozim: 1. a’zolar soni 2. a’zolar o‘rtasida o‘zaro aloqa, harakat yoki ta’sirning mavjud bo‘lishi 3. a’zolar hatti-harakatini ma’lum sotsial institut toionidan boshqarilishi yoki tartibga solinishi 4. guruh …

5 / 11

miy tarzda boshvariladi va tartibga solinadi. kichik sotsial guruhlarga oila, psixologiya bo‘limi talabalari, kichik korxonalar, kichik qishlohlar, do‘stlar guruhini misol qilish mumkin. a’zolar o‘rtasidagi munosabatlarning xarakteriga ko‘ra sotsial guruhlar birlamchi va ikkilamchi guruhlarga bo‘linadi. sotsial guruhlarni bu turlarga ajratish birinchi bo‘lib ch.kuli tomonidan amalga oshirilgan. birlamchi guruhlar deganda munosabatning yaqinligiga qarab, ya’ni qon-qarindoshlik, sevgi, simpatiya, asosida tuzilgan sotsial guruhlar nazarda tutiladi. bunday guruhlarga oila, do‘stlar, qorindosh-urug‘lar, sinfdoshlar misol bo‘la oladi. birlamchi guruhlarda kishilarning dastlabki sotsializatsiyasi amalga oshadi. mana shu jihatdan birlamchi sotsial guruhlar inson uchun muhim ahamiyatga ega. ikkilamchi sotsial guruh deyilganda manfaat yuzasidan tuziladigan guruh nazarda tutiladi. bularga muayyan bir tashkilot, korxona, partiya idorasi misol bo‘la oladi. sotsial guruhlarning tasnifida rasmiy va norasmiy sotsial guruhlarni, inguruh, autguruh, kvazi guruh, referent guruh kabilarni ko‘rsatish mumkin. ijtimoiy munosabatlar, asosan sotsial guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarda namoyon bo‘ladi. kishilik jamiyatida nihoyatda ko‘p turli-tuman jamoalar, uyushmalar, birliklar, tashkilotlar mavjud. inson butun hayoti davomida goh ehtiyojdan, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial guruhlar"

mavzu 4. sotsial guruhlar reja: 1. sotsial guruh tushunchasi 2. sotsial guruhning asosiy belgilari 3. sotsial guruhning tasnifi 4. kvazi guruhlar 5. inguruh va autguruhlar 1. «sotsial guruh» tushunchasi sotsiologiya fanining asosiy kategoriyalaridan biri hisoblanadi. bizni o‘rab turgan jamiyat ko‘plab sotsial guruhlarning majmuasi sifatida namoyon bo‘ladi. inson butun umri davomida bir necha sotsial guruhlar a’zosi sifatida yashab o‘tadi: oila, maktab, mahalla, qarindosh-urug‘, do‘stlar davrasi va h.k. hech qanday guruhga a’zo bo‘lmay turib yashash, jamiyatda o‘z o‘rniga ega bo‘lishni tasavvur etish mumkin emas. sotsial guruh jamiyat va inson o‘rtasida bog‘lovchi ko‘prik sifatida xizmat qiladi. demak, «shaxs-guruh-jamiyat» tamoyili asosida inson ma’lum bir guruh a’zosi sifatida jamiyat hay...

This file contains 11 pages in PDF format (545.3 KB). To download "sotsial guruhlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial guruhlar PDF 11 pages Free download Telegram