хроматографик анализ усуллари

PPTX 202.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1739444889.pptx хроматографик анализ усуллари хроматографик анализ методлари мавзу: хроматографик анализ методлари режа: 1. хроматографиянинг асосий қоидалари 2. хроматографиянинг назарий асослари 3. колонкали суюқлик хроматографияси 4. ион алмашиниш хроматографияси 5. гель-хроматография 6. юпқа қаватли хроматография 7. газ хроматографияси 8. газ хроматографиясида сифатий таҳлил 9. хроматографик миқдорий анализ хроматографиянинг асосий қоидалари хроматография моддаларни ажратиш, концентрлаш ва таҳлил қилиш усулларидан бири бўлиб, уларнинг ўзаро аралашмайдиган икки фаза (турғун ва ҳаракатчан) орасида турлича тақсимланишига асосланган. турғун фазанинг сирти билан туташганда аралашма таркибидаги моддалар ўз адсорбиланиш ва эриш хусусиятларига мос равишда турғун ва ҳаракатчан фазалар орасида тарқалади. оқибатда динамик (ҳаракатчан) мувозанат юзага келади ва ажратиладиган аралашма таркибидаги молекулалар гоҳ у, гоҳ бу фазада тарқалиб туради. хроматографик система бўйлаб эса фақат турғун фазада бўлган молекулалар ҳаракатланади. турли моддалар бу фазаларга турлича муносабатда бўлади. турғун фаза билан кучлироқ таъсирлашадиган модда хроматографик система бўйлаб секин ҳаракатланади. турли хил моддаларни ажратиш учун турғун фаза ҳеч бўлмаганда қуйидаги тўрт хоссадан …

ерак. бундай хроматография тақсимланиш хроматографияси деб юритилади. турғун фаза қаттиқ модда бўлиб, аниқланадиган модда унда ютилса, бундай усул адсорбцион хроматография дейилади. 4 хроматография усуллари қуйидагилар асосида синфланиши мумкин: фазаларнинг агрегат ҳолати бўйича: газ, суюқлик, газ-суюқлик хроматографияси. 2. ажратиш механизми бўйича: адсорбцион, тақсимланиш, ионалмашиниш, чўктириш, оксидланиш-қайтарилиш, адсорбцион комплексланиш хроматографияси. 3. жараённи ўтказиш усули (техникаси) бўйича: колонкали, капиляр, юзавий (қоғоз, юпқа қаватли) хроматография. 4. хроматограммаларни олиш усули (хроматографик системага намуна киритиш тартиби) бўйича: фронтал, элюентли ва суриб чиқариш хроматографияси. хроматография усулларининг бошқа тамойиллар бўйича ҳам синфлари мавжуд. хроматография усулларининг турғун ва ҳаракатчан фазалар, бажариш техникаси ва тақсимланиш механизмлари бўйича синфланишини 14.1-жадвалдан ҳам кўрса бўлади. 14.1-жадвал хроматография усулларининг синфланиши хроматографиянинг барча синфлари ўзаро боғлиқ. масалан, газ хроматографиясида қаттиқ турғун фаза ишлатилгани учун бу усул газ–адсорбцион колонкали ва юзавий хроматография усулларига, суюқлик хроматографияси суюқлик–адсорбцион колонкали ва юзавий; суюқлик– тақсимланиш ва газ–суюқлик тақсимланиш хроматографияси колонкали, капиляр ва юзавий; суюқлик ион–алмашиниш хроматографияси колонкали ва юзавий; суюқлик …

нка бўйлаб ҳаракат қилади ва натижада зоналарга ажралиб, ҳар бир зона колонкадан алоҳида-алоҳида ажралиб чиқади. бу усул элюентли хроматография деб юритилади. моддаларни тоза ҳолда ажратишга асосланган элюентли хроматография энг кўп ривожланган ва кенг тарқалган. агар хроматографик колонкага олдин намуна, кейин эса бошқа таркибли эритма киритилса, олдинги моддани кейингиси суриб чиқара бошлайди. бунда моддалар зоналарга ажралади. бу усулга суриб чиқариш хроматографияси дейилади. хроматографиянинг назарий асослари хроматография усули 1903 йилда рус ботаниги м.с.цвет томонидан тавсия қилинган. ҳар қандай хроматографик системада а модда молекуласи турғун ва ҳаракатчан фазалар орасида динамик мувозанатда бўлади. бу жараён мувозанат константаси билан қуйидагича тасвирланади: бу ерда mx ва mm – модданинг ҳаракатчан ва турғун фазалардаги миқдори; vx ва vm – ҳаракатчан ва турғун фазаларнинг ҳажмлари; k′–сиғим коэффициенти. сиғим коэффициенти k′ ва модданинг ушланиш вақти орасида қуйидаги боғланиш мавжуд: бу ерда τr − а модданинг ушланиш вақти; τo – турғун фаза билан таъсирлашмайдиган модданинг ушланиш вақти. ушланиш вақти τr …

анинг узунлиги; w – чўққининг кенглиги. хроматографияда ҳам дистилляциядаги сингари назарий тарелкалар сони учун n катталиги ишлатилади: самарадор тарелкалар сони: бундан h қанчалик кичик бўлса, хроматографик система шунча самарадор бўлади ва ушбу колонкада кўп сондаги моддаларни ажратиш мумкин, деган хулоса қилиш мумкин. икки модда хроматограммаларининг ажратиш даражасини қуйидагича миқдорий ифодалаш мумкин: агар rs=1 бўлса, хроматограммалар бир-бирига фақат 2 % гина киришган бўлади. агар rs<0,8 бўлса, ажратиш қониқарсиз бўлади. ушбу тенгламадаги катталикларни бошқа хроматографик қийматлар билан алмаштириб, хроматография учун жуда муҳим тенгламани олиш мумкинки, бу тенглама келажакдаги аниқлашларда қайси қийматга эътибор бериш кераклигини кўрсатади: бу ерда индекслардаги 1 ва 2 биринчи ва иккинчи таркибий қисмларни кўрсатади. ажратишнинг самарадорлигини ошириш учун назарий тарелкалар сонини ошириш, бунинг учун эса ёки колонканинг узунлигини ошириш ёки h ни камайтириш керак бўлади. самарадорлик муаммоси хроматографияда асосий муаммолардан саналади. хроматографияда моддаларнинг ажралиши ва хроматографик зоналарнинг ювилиши кузатилади. мартин ва синж нтэб тушунчасини хроматографияга қўллаб, хроматографик зоналардаги ҳаракатни …

. бу назариядан мукаммалроқ бўлган кинетик назарияга мувофиқ хроматографик система зоналарининг ювилиши қуйидаги уч бош сабабга асосан содир бўлади: 1) турли концентрацияли зоналарнинг сорбент қатламида ҳар хил тезлик билан ҳаракатланиши (термодинамик тарқалиш); 2) моддалар диффузияси (диффузион тарқалиш); 3) сорбция ва десорбция жараёнлари тезликларининг ҳар хиллиги (кинетик тарқалиш). термодинамик тарқалишда сорбция изотермаси (сорбентдаги модда миқдорининг газ ёки суюқликдаги концентрацияси орасидаги боғлиқлик) эгри чизиқли кўринишда бўлади. бу хроматографик анализда номақбул бўлгани боис, унинг кузатилмаслиги учун шароит яратиш зарур. бунинг учун бир жинсли сорбентлардан фойдаланилади. диффузион тарқалишнинг олдини олиш мақсадида колонка сорбент билан астойдил ва равон тўлдирилади. кинетик тарқалиш анализ қилинадиган модда оқимининг тезлиги туфайли юзага келади. бунда фазалар орасида мувозанат ўрнатилмай қолади. мувозанатнинг ўрнатилишини таъминлаш учун оқим тезлигини камайтириш талаб этилади. бундан ташқари, сорбент майда заррали бўлиши ҳам фойдалидир. хроматографик системанинг селективлиги билан нтэб қиймати орасида бевосита боғлиқлик бор. буни 2-жадвалдаги қийматлардан кўриш мумкин. 2-жадвал самарадор назарий тарелкалар сонининг хроматографик система селективлигига …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хроматографик анализ усуллари"

1739444889.pptx хроматографик анализ усуллари хроматографик анализ методлари мавзу: хроматографик анализ методлари режа: 1. хроматографиянинг асосий қоидалари 2. хроматографиянинг назарий асослари 3. колонкали суюқлик хроматографияси 4. ион алмашиниш хроматографияси 5. гель-хроматография 6. юпқа қаватли хроматография 7. газ хроматографияси 8. газ хроматографиясида сифатий таҳлил 9. хроматографик миқдорий анализ хроматографиянинг асосий қоидалари хроматография моддаларни ажратиш, концентрлаш ва таҳлил қилиш усулларидан бири бўлиб, уларнинг ўзаро аралашмайдиган икки фаза (турғун ва ҳаракатчан) орасида турлича тақсимланишига асосланган. турғун фазанинг сирти билан туташганда аралашма таркибидаги моддалар ўз адсорбиланиш ва эриш хусусиятларига мос равишда турғун ва ҳаракатчан фазалар орасида т...

PPTX format, 202.1 KB. To download "хроматографик анализ усуллари", click the Telegram button on the left.

Tags: хроматографик анализ усуллари PPTX Free download Telegram