kompyuter leksikografiyasi

PPTX 26 pages 2.5 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o`zbekiston xalqaro islom akademiyasi mshf (mumtoz sharq fakulteti) filologiya va tillarni o`qitish (arab tili) yo`nalishi 1-kurs talabasi azimova solihaning axborot texnalogiyalarini sohada qollash fanidan tayyorlagan taqdimoti o`zbekiston xalqaro islom akademiyasi mshf (mumtoz sharq fakulteti) filologiya va tillarni o`qitish (arab tili) yo`nalishi 1-kurs talabasi azimova solihaning axborot texnalogiyalarini sohada qollash fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o`qituvchisi: xodjayeva.m mazvu: kompyuter leksikografiyasi reja: «leksikografiya» tushunchasining mazmuni. kompyuter leksikografiyasi haqida tushuncha. leksikografiya taraqqiyotining yangi – elektron-bosqichi. avvalo, fan sifatida leksikografiyaning dialektik birligini ta’kidlash lozim. bir tomondan, leksikografiya boshqa lingvistik fanlar qatorida alohida ilmiy intizom, boshqa tomondan, inson amaliyotining turli sohalari uchun zarur bo‘lgan universal metodologik fan hisoblanadi. matematika, biologiya, informatika, madaniyatshunoslik va boshqa fanlarda ilmiy izlanishlarni lug‘atlarsiz amalga oshirish mumkin emas: lug‘atlar ko‘plab ilmiy manbalarning asosiy, dasturiy manbalari sifatida tan olingan, shuning uchun zamonaviy mahalliy va xorijiy tilshunoslar leksikografiyani sintetik fan deb bilishadi. «zamonaviy leksikografiyaning o‘ziga xos xususiyati shuki, u keng ma’noda filologiya va madaniyatning …

2 / 26

g‘ri lug‘atlar yoki birlamchi lug‘at materiallarini yaratishdan iborat amaliy leksikografiyadan iborat. b.y.gorodetskiy shunday ta’kidlagan: «leksikografiya ilmiy fan sifatida shubhasiz murakkabdir: uning tarixiy-filologik jihati lug‘atlarning tipologiyasiga va ularning madaniyat bilan bog‘liqligiga doimiy qiziqishda namoyon bo‘ladi, uning epistemologik jihati lug‘atlarning mohiyati bilan tartibga solish usuli sifatida va jamiyat tomonidan to‘plangan bilimlarni, uning butunligini taqdim etish – semantikleksikologik jihat til mazmuni rejasini modellashtirishga muvofiq lug‘at ma’lumotlarini umumlashtirish bilan bog‘liq. shunga qaramay, leksikografiyaning aniqlovchi xususiyati uning amaliy yo‘nalishidir». hozirgi paytda leksikografiya nafaqat amaliy, balki axborot-kognitiv va metodologik muammolarni ham hal qilib, o‘z rolini oshirmoqda. bugungi kunda lug‘atshunoslik axborot texnologiyalari kesishmasida yotadi: kompyuter lingvistikasi, amaliy-ilmiy tajribalar, umumiy va pedagogik lingvistika. leksikografiyaning ilmiy-tahliliy xususiyati bugungi kunda bizni nafaqat go‘zallarning «san’ati», «ilmi», balki alohida to‘laqonli ilmiy intizom sifatida ko‘rib chiqishga majbur qiladi. zamonaviy leksikografiyada lug‘at deganda faqat qog‘ozda nashr etish uchun yaratilgan loyihani tasavvur qilish qiyin. lug‘atlarni yaratish va tahrir qilish professional dasturiy ta’minot (lug‘atlar yaratish tizimlari) …

3 / 26

at uchun materialda katta miqdordagi lingvistik ma’lumotlar, maktab lug‘ati uchun yanada ixcham va eng ko‘p tarjima va oddiy talqinlardan foydalanilgan holda taqdim etiladi. leksikografiya taraqqiyotining yangi – elektron-bosqichida bu omillarga yana bir omil qo‘shildi – lug‘at yozuvini yaratishda leksikograf lug‘atning nashr qilish usulini hisobga olishi kerak. lug‘at materialini lug‘atni nashr qilishning turli usullari uchun moslashtirish, shuningdek, ushbu ma’ruzada muhokama qilinadigan leksikograf va nashriyot ehtiyojlari uchun lug‘atlar yaratish tizimini o‘zgartirish haqida fikr yuritamiz. tadqiqot obyekti tadqiqot abbyyda lug‘atlar yaratish va lug‘atlar yaratish tizimini ishlab chiqish tajribasini tahlil qilishga asoslangan. ayni paytda abbyy va abbyy matbuoti o‘z leksikograflar jamoasi sa’y-harakatlari bilan yoki professional leksikografik jamoalar bilan hamkorlikda 40 dan ortiq lug‘atlar yaratdilar. ko‘pchilik nashr etilgan lug‘atlar bir vaqtning o‘zida elektron, qog‘oz, mobil va onlayn nashr sifatida chop etildi. lug‘atlarni yaratish va tahrirlash uchun professional leksikografik tizim qo‘llaniladi – abbyy lingvo kontent, ichki ishlab chiqilgan va doimiy yangi xususiyatlar bilan yangilangan ushbu lug‘at …

4 / 26

o‘yadi. muhim urg‘u lug‘at materialining moslashuvi va elektron lug‘atning vazifalari uchun tezkor qidiruv, shuningdek, foydalanuvchiga so‘z haqida maksimal ma’lumot berishga qaratiladi, so‘zning asosiy xususiyatlari esa ikkinchi darajali narsalardan ajralib turishi kerak. elektron lug‘atning bu xususiyatlari leksikograf tomonidan lug‘at materialining taqdim etilishiga ham ta’sir qiladi: bunday lug‘atdagi lug‘at yozuvlari sarlavhalariga barqaror so‘z birikmalari hamda so‘z shakllari kiradi (agar lug‘atda morfologik tahlil funksiyasi bo‘lmasa). lug‘at elektron lug‘atdan foydalanuvchiga matnda qo‘llanilgan iboraning tarjimasi yoki talqinini tezda topish imkonini beradi. elektron lug‘atdan foydalanganda foydalanuvchi iboradagi qaysi so‘z haqida ma’lumot kerakligi (u ko‘rish uchun tanlashi kerak bo‘lgan so‘z uchun lug‘at maqolasi), u lug‘at maqolasida kerakli iborani qidirmaydi, lekin darhol bu iboraning talqini yoki tarjimasi bilan alohida lug‘at kartasini oladi. elektron lug‘atning so‘z bazasi ham so‘zshakllariga nisbatan barqaror munosabatda – kartada dastlabki shaklga yoki tarjimaga tayangan holda so‘zning turli shakllarini o‘z ichiga olishi mumkin, bu ham tez qidirishni ta’minlaydi. morfologik modul elektron lug‘atda yana bir muhim …

5 / 26

‘lishi mumkin, maqolalar soni ham odatda cheklanmagan. bunday sharoit leksikografga birmuncha erkinlik berib, uning aqlidrok doirasidan va sof lingvistik cheklashlar doirasidan chiqishiga yo‘l qo‘ymaydi. elektron lug‘atda barqaror birikmalar va iboralarni tasvirlashda lug‘at kartasining aloqasi masalasi dolzarb bo‘lib qolmoqda. bu muammo katta inglizcha-ruscha lug‘atni tahrirlash vaqtida quyidagicha hal qilindi: lug‘atlar yaratish tizimida leksikograf maqolada bir so‘z bilan barqaror birikmalar va iboralarga ishoralar berdi. shu bilan birga, iboralar va ko‘plab barqaror birikmalar alohida lug‘at kartalari shaklida edi va lug‘atda avtonom yozuvlar bor edi. bundan tashqari, bunday maqolalar (idiomalar va barqaror iboralar) uchun lug‘atda leksikograf maxsus belgi qo‘ygan, ma’nosi shundaki, bu lug‘at maqolalari qog‘oz lug‘atining so‘z bazasiga tushmay qoladi. elektron lug‘atda barqaror birikmalar va iboralarni tasvirlashda lug‘at kartasining aloqasi masalasi dolzarb bo‘lib qolmoqda. bu muammo katta inglizcha-ruscha lug‘atni tahrirlash vaqtida quyidagicha hal qilindi: lug‘atlar yaratish tizimida leksikograf maqolada bir so‘z bilan barqaror birikmalar va iboralarga ishoralar berdi. shu bilan birga, iboralar va ko‘plab …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter leksikografiyasi"

o`zbekiston xalqaro islom akademiyasi mshf (mumtoz sharq fakulteti) filologiya va tillarni o`qitish (arab tili) yo`nalishi 1-kurs talabasi azimova solihaning axborot texnalogiyalarini sohada qollash fanidan tayyorlagan taqdimoti o`zbekiston xalqaro islom akademiyasi mshf (mumtoz sharq fakulteti) filologiya va tillarni o`qitish (arab tili) yo`nalishi 1-kurs talabasi azimova solihaning axborot texnalogiyalarini sohada qollash fanidan tayyorlagan taqdimoti fan o`qituvchisi: xodjayeva.m mazvu: kompyuter leksikografiyasi reja: «leksikografiya» tushunchasining mazmuni. kompyuter leksikografiyasi haqida tushuncha. leksikografiya taraqqiyotining yangi – elektron-bosqichi. avvalo, fan sifatida leksikografiyaning dialektik birligini ta’kidlash lozim. bir tomondan, leksikografiya boshqa lingvistik fa...

This file contains 26 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "kompyuter leksikografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter leksikografiyasi PPTX 26 pages Free download Telegram