kompyuter leksikografiyasi

PDF 177 стр. 3,6 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 177
������� �� ������ ������ ��������� ����� � �������� ������ �� ����������!����� ������ �� ����������!����� �"#$% #�"���&'� ������� �� ������ ������ ��������� ����� � �������� ������� ������� �������� ���� ���� � �� ��� �� � �� ���� �� ��� ������� � ��� ����� ����� ��� �������� ��� ��� � ��������� ���� ������ ������������ ����� ��� � ���� ������������ ���� � ����������������� ���������� �������������������� �� ���� �� ���� �� ���� �� ��� �� ���� ��� �� �� ���� �� ��� ����� �������������������������� ���������� ���������������������������� ���� ��� ��� �������� � ��� ���� ����� ����� �� ��� ������ ����� � � �� ����������� � ��� ��� ���� ��� ��� � ���� �� � ���� � ���������� ����������� �� ����� ������������ ����������� ������� ������������� ������ ��������� !����" �� �������� � ������ #� ��$�����%� ����&�����'� ���� �& ��(��� �� �(�)�'� �������������� (���� �� �������� *+,-�� �.��� -�� ��������� /#0*1-*�� )� ������ �� /�� �����"��� � ����� …
2 / 177
ilologiya fanlari doktori, andijon davlat universiteti professori o‘quv qo‘llanma kompyuter leksikografiyasi konsepsiyasi, shakllanishi, rivojlanishi va bugungi holati bilan tanishtiradi; kompyuter leksikografiyasi texnologiyalarini o‘rganish, elektron lug‘atlar bilan ishlash ko‘nikmasini hosil qilish, kursning ahamiyati, xususan, elektron lug‘atlarning axborot texnologiyalaridagi o‘rnini aniqlash imkonini beradi. qo‘llanma 70230801 – kompyuter lingvistikasi magistratura mutaxassisligida tahsil oluvchi talabalarga mo‘ljallangan. mazkur o‘quv qo‘llanma o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2022-yil 17-martdagi 106-sonli buyrug‘iga asosan nashrga tavsiya etilgan (guvohmona № 106-268). �� � mundarija kompyuter leksikografiyasi fanining obyekti, predmeti, maqsad va vazifalari leksikografiyaning nazariy asoslari o‘zbek leksikografiyasi muammolari universal lug‘at. leksikografik parametrizatsiya o‘quv lug‘atchiligi kompyuter leksikografiyasi leksikografik jarayonni kompyuterlashtirish kompyuter (mashina) fondi va milliy korpuslar elektron lug‘atlar kelajak lug‘atchiligi o‘zbek lug‘atchiligi tarixi lug‘atlar tizimi. tasniflar: ensiklopedik va lingvistik lug‘atlar ideografik va ters (inversion) lug‘atlar tarjima (ikki va ko‘p tilli) lug‘atlar terminologik lug‘atlar mualliflik leksikografiyasi sinonim, omonimlar lug‘ati antonim va paronimlar lug‘ati tarixiy / etimologik lug‘atlar � � …
3 / 177
liyotining turli sohalari uchun zarur bo‘lgan universal metodologik fan hisoblanadi. matematika, biologiya, informatika, madaniyatshunoslik va boshqa fanlarda ilmiy izlanishlarni lug‘atlarsiz amalga oshirish mumkin emas: lug‘atlar ko‘plab ilmiy manbalarning asosiy, dasturiy manbalari sifatida tan olingan, shuning uchun zamonaviy mahalliy va xorijiy tilshunoslar leksikografiyani sintetik fan deb bilishadi. «zamonaviy leksikografiyaning o‘ziga xos xususiyati shuki, u keng ma’noda filologiya va madaniyatning sintezidir», – deb ta’kidlaydi apresyan. leksikografiyani sintez sifatida ham nazariy, ham ilmiy tadqiqotlarning amaliy jihatlarini birlashtirgan holda ko‘rib chiqish mumkin. bugungi kunda leksikografiya oldida turgan vazifalar insoniyat amaliyotining xilma-xil sohalariga taalluqlidir: tarjima, ona tili va xorijiy tillarni o‘qitish, kompyuter, axborot qidirish tizimlari, madaniyatshunoslik, etnografiya, professional aloqa muammolari, sotsiologiya, psixologiya va boshqalar. «leksikografiya» tushunchasining mazmuni ham nazariy leksikografiyadan, shu jumladan, lug‘atlar yaratish nazariyasi va tarixidan, ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri lug‘atlar yoki birlamchi lug‘at materiallarini yaratishdan iborat amaliy leksikografiyadan iborat. b.y.gorodetskiy shunday ta’kidlagan: «leksikografiya ilmiy fan sifatida shubhasiz murakkabdir: uning tarixiy-filologik jihati lug‘atlarning tipologiyasiga va � …
4 / 177
da lug‘atshunoslik axborot texnologiyalari kesishmasida yotadi: kompyuter lingvistikasi, amaliy-ilmiy tajribalar, umumiy va pedagogik lingvistika. afsuski, hozir ham ko‘pchilik ongli ravishda so‘z birikmasi faoliyatida jiddiy ilmiy asosni sezmayapti. l.v.shcherba shunday deb yozgan edi: «men malakali tilshunoslarimizning so‘z birikmalariga nisbatan nafrat bilan munosabatda bo‘lishlarini juda noto‘g‘ri deb hisoblayman, buning natijasida ularning deyarli hech biri buni qilmagan (avvallari bu juda kam bo‘lgan, oddiy havaskorlar tomonidan arzimagan pul uchun qilingan, maxsus tayyorgarliksiz) va shu tufayli kulgili nomga ega bo‘ldi – lug‘atlarning «kompilyatsiyasi». albatta, bizning tilshunoslarimiz, ko‘proq lug‘at «tuzuvchilarimiz» bu ish ilmiy xarakterga ega bo‘lishi kerakligini va har qanday tayyor elementlarning mexanik taqqoslanishidan iborat bo‘lmasligi kerakligini e’tibordan chetda qoldirishgan». leksikografiyaning ilmiy-tahliliy xususiyati bugungi kunda bizni nafaqat go‘zallarning «san’ati», «ilmi», balki alohida to‘laqonli ilmiy intizom sifatida ko‘rib chiqishga majbur qiladi. leksikografiya alohida mustaqil ilmiy fan sifatida, avvalo, tilshunoslik bilan o‘zaro bog‘liqlikda ko‘rib chiqilishi kerak. lug‘atshunoslikning asosiy o‘rganish obyekti bu – so‘zning barcha xususiyatlari va munosabatlari. biroq …
5 / 177
nda biror kishi tomonidan inkor etilmayapti hamda so‘z lingvistik iyerarxiyaning turli darajalarida ishlaydi, bu esa leksikografni so‘z haqida o‘z ma’lumotlariga aylantiradi va o‘z ishida uning nuqtayi nazaridan foydalanadi. al-qosimiy grammatika va leksikografiya o‘rtasidagi farqlar deb, asosan, nazariy lingvistikada mavjud bo‘lgan uchta noto‘g‘ri tushunchani ajratib ko‘rsatdi (al-qosimiy sof amaliy maqsadlarda «grammatika» atamasi uchun fonologiyani, so‘z yasalishini, morfologiya va sintaksisni birgalikda quyidagicha belgilaydi): 1. leksikografiya faqat so‘zlarni o‘rganadi va grammatika bu – tildagi hamma narsa. darhaqiqat, leksika ham, grammatika ham tilning leksik birliklarini turli qirralardan tekshiradi. 2. ba’zan leksikografiya to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilning leksik birliklari bilan, grammatika esa faqat shu leksik birliklar orasidagi mavhum aloqalar bilan shug‘ullanadi, deb ta’kidlaydilar. shu bilan birga, leksikografiya leksik birliklarning bir-biri bilan aloqasini ham tavsiflaydi va grammatika so‘zning talaffuzini ham, grafik qobig‘ini ham, paradigmatik va sintagmatik munosabatlarini ham tahlil qiladi. 3. leksikografiya faqat semantik muammolar bilan, grammatika esa «so‘z shakli» muammosi bilan shug‘ullanadi, degan noto‘g‘ri tushunchaga ham qo‘shilish mumkin …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 177 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kompyuter leksikografiyasi"

������� �� ������ ������ ��������� ����� � �������� ������ �� ����������!����� ������ �� ����������!����� �"#$% #�"���&'� ������� �� ������ ������ ��������� ����� � �������� ������� ������� �������� ���� ���� � �� ��� �� � �� ���� �� ��� ������� � ��� ����� ����� ��� �������� ��� ��� � ��������� ���� ������ ������������ ����� ��� � ���� ������������ ���� � ����������������� ���������� �������������������� �� ���� �� ���� �� ���� �� ��� �� ���� ��� �� �� ���� �� ��� ����� �������������������������� ���������� ���������������������������� ���� ��� ��� �������� � ��� ���� ����� ����� �� ��� ������ ����� � � �� ����������� � ��� ��� ���� ��� ��� � ���� �� � ���� � ���������� ����������� �� ����� ������������ ����������� ������� ������������� ������ …

Этот файл содержит 177 стр. в формате PDF (3,6 МБ). Чтобы скачать "kompyuter leksikografiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kompyuter leksikografiyasi PDF 177 стр. Бесплатная загрузка Telegram