ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi

DOCX 33 pages 338.7 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 338.7 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek tilshunosligi fakulteti oʻzbek tilshunosligi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi mundarija: i bob. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati va turlari 5 1.1. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati 5 1.2. egali va egasiz gaplar. 6 ii bob. oʻzbek tilshunosligida ega va uning tadqiqi 13 2.1. oʻzbek tilshunosligida eganing oʻrganilishi. 13 2.2. oʻzbek va turk tilshunosligida eganing qoʻllanishini taqqoslash. 14 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 33 kirish xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab xx asr boshlariga qadar g‘arb qiyosiy-tarixiy tilshunosligining ta’sirida mashhur ajnabiy va rus turkshunos tilshunoslari turkiy tillarni qiyosiy oʻrganish sohasida ham samarali izlanishlar olib borganlar(abdurasulov, 2008 :3). ayniqsa, bu sohadagi izlanishlar xx asr tilshunosligida keng quloch yoydi: rossiya fanlar akademiyasining tilshunoslik instituti turkiy tillar boʻlimi, uning peterburg …

2 / 33

tarixiy grammatikalari va monografiyalari yaratildi(baskakov n, 1960: serebrennikov, gadjiyeva, 1986, sravnitelno-istoricheskaya grammatika tyurskix yazıkov, 1984, sravnitelno istoricheskaya grammatika tyurskix yazıkov, 1988, shcherbak, 1970, shcherbak, 1977, shcherbak, 1981). bu ishlar turkiy tillarning tarixiy-qiyosiy grammatikasi masalalari boʻyicha yozilgan. hozirgi turkiy tillar, shu bilan birga, oʻzbek va turk tillari qiyosi grammatikasi boʻyicha tadqiqotlar xx asrning oxirlarida, oʻzbekiston mustaqillikka erishib, turkiya bilan diplomatik aloqalar oʻrnatilgandan keyin boshlangan. bir til oilasiga mansub boʻlgan oʻzbek va turk tillarining leksik, grammatik xususiyatlarini tadqiq etishga qaratilgan qator ilmiy izlanishlar, tadqiqotlar amalga oshirilgan boʻlsa-da, bu ishlarda asosan har ikki tilning leksiksemantik, morfologik xususiyatlari oʻrganilgan (usmonova, 1998; xudoyberganova, 1999; siddiqov, 2000; shabanov, 2004; abdurahmonova, 2004). ya’ni bu sohada hali oʻz yechimini topmagan masasalar oz emas. oʻzbek va turk tillaridagi ega, uning talqinlari va ifoda materiallari tadqiqi masalalari shular jumladandir. kurs ishining dolzarbligi: oʻzbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoyev oʻzining til bayramidagi nutqida “kimda-kim oʻzbek tilining bor latofatini, jozibasi va ta‘sir kuchini, …

3 / 33

arini, ulkan ilmiy kashfiyotlar, badiiy durdonalar yaratganlar. kurs ishining maqsadi: ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi ahamiyatini tadqiq etish va oʻrganish asosiy maqsadi hisoblanadi. kurs ishining vazifasi: kurs ishining mavzusidan kelib chiqqan holda ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi ahamiyatini tadqiq etish, ishlatilishi, hamda turk tilshunosligida ega qoʻllanishini taqqoslashni rejalar asosida batafsil oʻrganish. kurs ishining tuzulishi: mazkur kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat. i bob. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati va turlari 1.1. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati ega gap kesimini shakllantiruvchi [pm] – kesimlik kategoriyasida mujassamlashgan shaxs-son (sh) ma’nosini muayyanlashtiruvchi gap kengaytiruvchisi: 1. elchibek asta oʻrnidan turdi. (a.mux.) 2. biri – sensan, biri – men. (oyb.) 3. shunday oʻlka doim bor boʻlsin. (h.olim.) 4. (sen) aytar soʻzni ayt, (sen) aytmas soʻzdan qayt. (maqol) birinchi gapda elchibek soʻzi kesimdagi uchinchi shaxs birlik (nol) kesimlik qoʻshimchasining, ikkinchi gapdagi biri soʻzlari sensan kesimining ikkinchi shaxs birlik (-san) va men soʻzidagi birinchi …

4 / 33

) egasiz gaplar. egali va egasiz gap gapning lisoniy sintaktik qolipi bilan emas, balki gap kesimining lug‘aviy [w] va kesimlik qoʻshimchalari [pm] qismlarining ba’zi bir ifodalanish xususiyatlari bilan bog‘liq. 1. egasiz gaplar. bunday gaplarda kesim tarkibidagi [pm] ning shaxs-son ma’nosi oʻta kuchsizlanib, gap tarkibidagi eganing mutlaqo boʻlmasligini keltirib chiqaradi. egasiz gaplarning mavjudligiga olib keluvchi omillar kesimdagi [w] va [pm]ga bog‘liq ikki guruhga boʻlinadi[footnoteref:3]. [3: sayfullayeva r va boshqalar. hozirgi oʻzbek tili. –t., 2007. –b.340.] 1.2. egali va egasiz gaplar. [w] ga bog‘liq ravishda egasiz gapning vujudga kelishi. 1.oʻtimsiz fe’llar (masalan, bormoq, yurmoq, yugurmoq, qolmoq, erishmoq) vositasiz toʻldiruvchiga ega boʻlganligi tufayli majhul nisbat shaklini olganda, gap egasiz qoʻllanadi: 1. bugun stadionga boriladi. 2. oʻn minut qadar yoʻl yurildi. (oyb.) 3. institutning oʻttiz yili davomida ulkan yutuqlarga erishildi. 4. кatta trassaga chiqish uchun oʻng tomonga yuriladi. 5. jizzaxga borish uchun samarqanddan oʻtiladi. bu gaplardan bittasining lisoniy qolipini kuzatamiz (1-jadval): 1-jadval e h …

5 / 33

ishda boʻladi (2-jadval): bu gaplar kesimidagi mumkin, shart, kerak kesimlik soʻzi [pm] dagi mayl ma’nosi ifodalovchilari boʻlib, ulardan keyin zamon va tasdiq, inkor ma’nolarini ifodalovchi vositalar keladi[footnoteref:4].. [4: ashurova d, ubayeva f, boltaboyeva h. gapning uyushgan va ajratilgan boʻlaklari. -t.,1962. –b.125.] 2-jadval e h w pm bugun → yuborib toʻg‘ri kel soʻrashimizga -adi toshkentga oʻz → vakillarimizni yordamni zarur korxonadan yuqoridagi gaplardan birining lisoniy struktur sxemasini keltiramiz (3-jadval): 3-jadval e h w pm har doim rivojlantirmoq, davom ettirmoq kerak edi ishini ustozlar кesimi fe’lning iii shaxs shart mayli+boʻladi qurilmasi asosida ifodalangan gaplar ham oʻzbek tilida egasiz gaplarni hosil qiladi: 1. hosilni oʻn-oʻn besh kunda yig‘ib olsa boʻladi. 3. bu ig‘voning sabablarini tahlil qilsa boʻladi. bunda kesimlarning yig‘ib ol, tahlil qil qismlari [w] (lug‘aviy birlik) va -sa boʻladi qismlari esa [pm] voqelanishi. кesim ravishdoshning -(i)b shakli va boʻlmoq fe’lining turli koʻrinishlari bilan ifodalanganda ham egasiz gap vujudga keladi: 1. bu xatning …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek tilshunosligi fakulteti oʻzbek tilshunosligi yo‘nalishi hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi mundarija: i bob. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati va turlari 5 1.1. oʻzbek tilshunosligida ega ahamiyati 5 1.2. egali va egasiz gaplar. 6 ii bob. oʻzbek tilshunosligida ega va uning tadqiqi 13 2.1. oʻzbek tilshunosligida eganing oʻrganilishi. 13 2.2. oʻzbek va turk tilshunosligida eganing qoʻllanishini taqqoslash. 14 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 33 kirish xix asrnin...

This file contains 33 pages in DOCX format (338.7 KB). To download "ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi", click the Telegram button on the left.

Tags: ega va uning oʻzbek tilshunosli… DOCX 33 pages Free download Telegram