mintaqaviy iqtisodiyotni fan sifatida shakillanishi va rivojlanishi

PPTX 14 pages 390.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 390.6 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent amaliy fanlar universiteti “tarmoqlar iqtisodiyoti ” kafedrasi “mintaqaviy iqtisodiyot” fanidan mavzu: mintaqaviy iqtisodiyotni fan sifatida shakillanishi va rivojlanishi ilmiy rahbar:_________________________________________________ (lavozim, fish) bajardi: maliqova ugiloy raxmiddin qizi kurs ishi taqdimoti kirish mavzuning dolzarbligi. bugungi kunda mintaqaviy iqtisodiyot fani global o‘zgarishlar – jumladan, globalizatsiya, innovatsion texnologiyalar va urbanizatsiya kuchayishi fonida alohida ahamiyat kasb etmoqda. mamlakatlar ichida iqtisodiy o‘sish notekis kechmoqda, bu esa hududlararo tafovutlar, tengsizliklar va ularga moslashtirilgan strategiyalar zaruratini yuzaga keltiradi. mintaqaviy iqtisodiyot barqaror rivojlanish, ekologik muvozanat, infratuzilma va urbanizatsiya jarayonlarini boshqarishda muhim rol o‘ynaydi. mintaqaviy iqtisodiyot – iqtisodiy jarayonlarning hududiy xususiyatlarini o‘rganadigan fan bo‘lib, u resurslarning taqsimoti, hududiy farqlar, va mintaqalararo aloqalarni tahlil qiladi. bu fan qadimdan shakllangan bo‘lib, antik davr faylasuflaridan tortib, zamonaviy nazariyalar – sanoat joylashuvi, klasterlar, iqtisodiy aloqalar konsepsiyalarigacha o‘z rivoj bosqichlarini bosib o‘tgan. bugungi kunda u davlat siyosati, global integratsiya va innovatsiyalar bilan bevosita …

2 / 14

amiyatini tahlil qilish; zamonaviy tendensiyalarni aniqlash; kurs ishining predmeti va obyekti. mintaqaviy iqtisodiyotning predmeti – iqtisodiy jarayonlarning hududiy rivojlanishi, resurslarning taqsimoti va mintaqaviy siyosat bilan bog‘liq qonuniyatlardir. obyekti esa – alohida mintaqalar, shahar va qishloq hududlari, iqtisodiy zonalar, mintaqalararo aloqalar, infratuzilma, davlat siyosati hamda hududiy boshqaruv tizimidir. ushbu obyektlar orqali fan barqaror o‘sish va hududiy uyg‘unlikni ta’minlashga xizmat qiladi. mintaqaviy iqtisodiyot tushunchasi insoniyat tarixining qadimiy bosqichlaridayoq shakllana boshlagan. iqtisodiy faoliyatning hududiy jihatlari, resurslardan oqilona foydalanish, shahar va qishloq o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlar antik davr mutafakkirlari tomonidan nazariy jihatdan asoslangan va keyinchalik o‘rta asrlarda amaliy rivoj topgan. i bob. mintaqaviy iqtisodiyotning shakllanishi 1.1 antik davr va o‘rta asrlar. merkantilizm va klassik iqtisodiyot davri (xvii–xix asr) antik davr (mil. avv. iv asr – mil. v asr) antik davrda iqtisodiy g‘oyalar falsafiy tafakkur bilan uyg‘un holda rivojlandi. ayniqsa, hududiy iqtisodiy faoliyat, mehnat taqsimoti va tabiiy resurslardan foydalanish muhim masala sifatida ko‘tarilgan. asosiy mutafakkirlar: ksenofont …

3 / 14

rlarda iqtisodiyot feodal munosabatlarga tayangan bo‘lib, bu davrda hududiy ixtisoslashuv va shaharlar roli ortgan. asosiy xususiyatlar: feodal iqtisodiyot – yer egaligi asosida tashkil topgan, dehqonlar ijarador yoki xizmatkor sifatida ishlagan. shaharlarning tiklanishi – xi-xiii asrlarda savdo va hunarmandchilik markazlari paydo bo‘lgan. savdo yo‘llari – ipak yo‘li va boshqa xalqaro yo‘llar orqali iqtisodiy aloqalar kengaygan. gildiyalar – hunarmandlar va savdogarlarning iqtisodiy uyushmalari ishlab chiqarish va savdoni tartibga solgan. pul iqtisodiyoti – tovar almashinuvi o‘rniga pul vositasidagi iqtisodiy munosabatlar rivojlangan. bu davrda shahar va qishloq o‘rtasidagi iqtisodiy bog‘liqlik kuchayib, mintaqaviy iqtisodiy aloqalarning zamini yaratildi. merkantilizm davri (xvii–xviii asr) merkantilizm – davlat tomonidan boshqariladigan iqtisodiyot konsepsiyasiga asoslangan yondashuv bo‘lib, tashqi savdoda musbat balansga erishish va milliy boylikni oshirishni ko‘zlagan. asosiy g‘oyalar: davlat iqtisodiyotga faol aralashadi. eksportni rag‘batlantirish, importni cheklash. koloniyalar orqali xomashyo bazasini kengaytirish. shaharlarda savdo va ishlab chiqarish faoliyatini rivojlantirish. mashhur vakillar: tomas man (angliya) – tashqi savdoni asosiy boylik manbai sifatida …

4 / 14

an bozorning o‘z-o‘zini tartibga solish xususiyatini asoslagan. david rikardo – "nisbiy ustunlik" nazariyasini ishlab chiqib, mintaqalararo savdoning foydaliligini tushuntirgan. mintaqaviy iqtisodiyotga ta’siri: yirik sanoat markazlari shakllangan. transport va kommunikatsiya tizimlari (temir yo‘l, portlar) rivojlangan. mehnat migratsiyasi kuchaygan. 1. 2 xix asr oxiri – xx asr boshlarida mintaqaviy iqtisodiy nazariyalar rivojlanishi. xix asr oxiri va xx asr boshlarida iqtisodiy rivojlanish va urbanizatsiya jarayoni tezlashdi. bu davrda mintaqaviy iqtisodiyot mustaqil fan sifatida shakllandi va iqtisodchilar hududiy rivojlanish, sanoatlashtirish va shaharlarning iqtisodiyotdagi o‘rnini o‘rganishga kirishdilar. nemis geografik maktabi vakillari mintaqaviy joylashuv nazariyalarini ishlab chiqib, iqtisodiy faoliyat va ishlab chiqarish tarmoqlarining geografik joylashuvi qonuniyatlarini aniqlashga harakat qilishdi. friedrich list milliy iqtisodiyot nazariyasida transport infratuzilmasi, sanoat rivoji va ichki bozorni mustahkamlash muhimligini ta’kidladi. johann heinrich von thünen esa “izolyatsiyalangan davlat” modeli orqali qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining bozorga nisbatan joylashuvini transport xarajatlari orqali izohladi. alfred veber sanoat joylashuv nazariyasini ishlab chiqib, sanoat tarmoqlarining optimal joylashuvini transport xarajatlari, …

5 / 14

lari o‘rtasidagi aloqalar, resurs talabi va bir mintaqaning boshqa mintaqaga ta’siri aniqlanadi. lyontyev modeli mintaqaviy rivojlanish, sanoat joylashtirish, investitsiya strategiyalari va ish o‘rinlari taqsimotini aniqlashda muhim vosita hisoblanadi. shu tariqa xix asr oxiri va xx asr boshlarida yaratilgan nazariyalar mintaqaviy iqtisodiyotni rivojlantirish, infratuzilma va sanoat rejalashtirishda hozirgi kungacha muhim ahamiyatga ega. ii bob. hozirgi zamonaviy mintaqaviy iqtisodiyot 2.1 barqaror rivojlanish va ekologik iqtisodiyot. shahar iqtisodiyoti va urbanizatsiya. zamonaviy mintaqaviy iqtisodiyot mintaqalar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlar, urbanizatsiya, innovatsiyalar va global iqtisodiy jarayonlarning hududiy ta’sirini tahlil qilishga qaratilgan. hozirgi davrda bu soha raqamli iqtisodiyot, ekologik barqarorlik, yashil energiya va innovatsion klasterlar kabi yangi tushunchalar bilan boyimoqda. barqaror rivojlanish va ekologik iqtisodiyot bugungi iqtisodiy siyosatning ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. bu konsepsiya tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, atrof-muhitni muhofaza qilish va uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan. bmt tomonidan ta’riflanganidek, barqaror rivojlanish — bu kelajak avlodlarning imkoniyatlariga zarar yetkazmagan holda, hozirgi avlod ehtiyojlarini qondirish jarayonidir. bu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mintaqaviy iqtisodiyotni fan sifatida shakillanishi va rivojlanishi"

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent amaliy fanlar universiteti “tarmoqlar iqtisodiyoti ” kafedrasi “mintaqaviy iqtisodiyot” fanidan mavzu: mintaqaviy iqtisodiyotni fan sifatida shakillanishi va rivojlanishi ilmiy rahbar:_________________________________________________ (lavozim, fish) bajardi: maliqova ugiloy raxmiddin qizi kurs ishi taqdimoti kirish mavzuning dolzarbligi. bugungi kunda mintaqaviy iqtisodiyot fani global o‘zgarishlar – jumladan, globalizatsiya, innovatsion texnologiyalar va urbanizatsiya kuchayishi fonida alohida ahamiyat kasb etmoqda. mamlakatlar ichida iqtisodiy o‘sish notekis kechmoqda, bu esa hududlararo tafovutlar, tengsizliklar va ularga moslashtirilgan strategiyalar zaruratini yuzaga keltiradi. mintaq...

This file contains 14 pages in PPTX format (390.6 KB). To download "mintaqaviy iqtisodiyotni fan sifatida shakillanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mintaqaviy iqtisodiyotni fan si… PPTX 14 pages Free download Telegram