tibbiyotni alohida fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi

PPTX 32 pages 665.2 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 665.2 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mavzu:kirish. ichki kasaliklar propedevtikasining rivojlanish tarixi. maqsad, vazifa shifokor deontologiyasi o’qituvchi: ergasheva gulshan toxirovna mavzu:kirish. ichki kasaliklar propedevtikasining rivojlanish tarixi. maqsad, vazifa shifokor deontologiyasi tibbiyotni alohida fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi qadimgi yunonistonlik mutafakkir olim gippokrat nomi bilan bog‘liq. u eramizdan oldingi 460–371 yillarda yashagan va bemorlarni tekshirishda ilk bor ko‘rish, eshitish va paypaslash usullaridan foydalangan. gippokrat birinchilardan bo‘lib kasallik yuzaga kelishida tabiat omillari, ovqatlanishdagi tartibsizliklar, hayot tarzini o‘zgarishlari sabab bo‘ladi degan g‘oyani ilgari surgan. shuningdek, o‘z asarlarida insonlarni tana tuzilishi va ruhiy holatiga qarab sangviniklar, xoleriklar, flegmatiklar va melanxoliklarga bo‘lgan. u bu bo‘linishga tanadagi to‘rt suyuqlik – qon, shilliq, o‘t va qora o‘t (venoz qon) o‘zaro munosabatlari sabab bo‘ladi deb hisoblagan. gippokrat klavdey galen 129 yoki 131- yilda tug‘ilib, 200-yil ayrim ma’lumotlarga ko‘ra 210- yilda vafot etgan. galen 300 ga yaqin inson mushaklari to‘g‘risida batafsil yozgan. u arteriyalardan “pnevma” emas balki qon oqishini birinchi marta aytgan. galen antik tibbiyotni …

2 / 32

qa qator kasalliklar belgilari to‘g‘risida o‘z asarlarida mukammal bayon qilgan. abu ali ibn sino uilyam garvey (1578-1657) mashhur ingliz olimi. u tibbiyotda nafaqat fiziologiya va embrinologiyaning asoschisi, balki qon aylanish doiralarini kashf etgan olim sifatida ham mashhurdir. garvey 1628 yilda e’lon qilingan “hayvonlarda yurak va qon harakati anatomiyasini tekshirish” mavzusidagi ilmiy ishida birinchi marta qon aylanish tizimi to‘g‘risidagi nazariyasini eksperimentda asoslab berdi uilyam garvey jozef leopold auenbrugger (1722–1809), avstriyalik mashhur vrach. amaliy tibbiyotga “dukillatib urib ko‘rish” ya’ni perkussiyani joriy etgan olim. kuzatuvchan olim keyinroq buni o‘z amaliy faoliyatida qo‘llab yurak chegarasini, plevra bo‘shlig‘idagi suyuqliklarni aniqlagan propedevtika «propaideuo», yunon tilidan tarjima qilinganda –“ilk o‘qitish, tayyor-lash, ilmga kirib borish” ma’nosini anglatadi. demak, ichki kasalliklar propedevtikasi fani o‘rganiladigan klinik fanga ilk qadam bo‘lib, u nafaqat yuqori kurslarda balki, butun shifokorlik faoliyati davrida ham zarur bo‘ladigan bilimlar majmuini o‘rgatadi. propedevtika “sog‘liq” uchun quyidagi belgilar xos: organizmning yaxlitligi (anatomik va funksional ya’ni shikastlanmagan);organizmni tashqi muhit …

3 / 32

viy jarayonlarni normal kechishi; 2.organizm va uning funtsional holatini tashqi omillar bilan dinamik va statik (gomeostaz) muvozanatda bo‘lishi; 3.ijtimoiy faoliyatlarda qatnashish va uni to‘laqonli bajarish, jamiyat uchun foydali bo‘lgan mehnat bilan shug‘ullanish; 4.insonni muntazam o‘zgarib turuvchi tashqi omillarga moslashishi; 5.kasalliklar, xastalik holati yoki ular bilan bog‘liq bo‘lgan o‘zgarishlarni yo‘qligi; 6.to‘liq jismoniy, ruhiy, aqliy va ijtimoiy barqarorlik. organizmning barcha a’zolarini muntazam faoliyat ko‘rsatishi va rivojlanishi hamda o‘z-o‘zini boshqarishi salomatlik kasallik bu organizmni sog‘lom hayot tarzini, ishlash, ijtimoiy foydali mehnat qilish qobiliyatini, hayot davomiyligiga va muntazam o‘zgarib turuvchi tashqi ta’sirlarga monand adaptatsiyani o‘zgartirishga harakat qiluvchi patogen omillarga javob reaksiyasi va ayni vaqtda uning himoya – moslashish – kompensator faoliyatining faollashuvi hisoblanadi. kasallik kasallikning bevosita sabablari turli-tuman bo‘lib, ular quyidagi guruhlarga bo‘linadi: mexanik (ochiq va yopiq jarohatlar, chayqalish va boshqa sabablar); fizik (yuqori va past harorat, elektr energiyasi, radiatsiya, yorug‘lik); kimyoviy (sanoatdagi toksik moddalar va boshqalar); biologik (organizmga tushgan mikroblar va viruslar hamda …

4 / 32

zaga kelishi, rivojlanishi va tashhisiy ahamiyati to‘g‘risidagi tushuncha. bir xil patogenetik asosga ega bo‘lgan simptomlar yig‘indisi sindrom deb ataladi. ayrim hollarda bir sindrom bir nechta kasalliklarda uchrashi mumkin. tashhis deganda, shifokorning kasallik to‘g‘risidagi qisqa va aniq xulosasi tushuniladi va o‘zida quyidagilarni aks ettiradi: nozologik shakli (masalan: revmatoid artrit, surunkali gastrit, sil kasalligi va boshqalar), kasallik etiologiyasi (streptokokli zotiljam, amebiyozli dizenteriya va boshqalar); morfologik va funksional o‘zgarishlarning xususiyati va og‘irlik darajasi (yurak nuqsonlari, surunkali yurak yetishmovchiligi); kasallik klinik kechishining xususiyati (sekin yoki tez rivojlanib boruvchi); kasallikni rivojlanish davrlari (qo‘zish va remissiya). tashxis tashhis o‘z ichiga qayd etilgan barcha yo‘nalishlarni mujassamlashtirgan bo‘lsa keng qamrovli, to‘liq klinik tashhis deb ataladi. ko‘p yillik tajribalarga asoslangan holda vrach o‘z amaliy faoliyatida bemorga tashhis qo‘yish jarayonida bosqichma-bosqich quyidagi uchta tashhisdan foydalanadi: a) birlamchi; b) asosiy (klinik); v) yakuniy. tashxis bemorga nisbatan samimiy bo‘ling: majburiy holat tug‘dirmaslik; shoshmaslik; fikrni bemorda jamlash; so‘roqqa tutmaslik; suhbatdan keyin bemor yengil …

5 / 32

ajada kuzatilib, klinik va laborator-asbobiy tekshirishlar o‘tkazilib, qator simptomlar tahlil qilinib, sintez hamda solishtirma tashhis o‘tkazilgandan so‘ng uch kun ichida qo‘yiladi. yakuniy tashhis qayta tekshirishlar va davolash choralaridan so‘ng bemor shifoxonadan (yoki o‘limidan keyin) chiqishidan oldin qo‘yiladi. tashxislar tibbiyot amaliyotida maslahat berishning direktiv va direktiv bo‘lmagan ikki xil turi farqlanadi. uning direktiv turida vrach bemorga tayyor qabul qilingan qarorni tavsiya etadi. direktiv bo‘lmagan turida esa mavjud qiyinchiliklarni bemorning o‘zi hal qilishiga yordam beradi, ammo oxirgi qarorni bemor mustaqil qabul qiladi. tashhislash jarayoni klinik tibbiyotning ajralmas bir qismi sifatida quyidagi bosqichlardan iborat: kasallik belgilari (simptomlari); bemorlarni tekshirish usullari; tashhis qo‘yish tamoyillari. spetsifik simptomlar spetsifik bo‘lmagan simptomlar patogonomik simptomlar faqat ma’lum bir kasallikka xos bo‘lgan belgilar (diastolik shovqin – mitral teshikcha torayishida) zamonaviy tibbiyot yuqori aniqlikka ega bo‘lgan turli xil asbobiy va laborator tekshirish imkoniyatlariga ega bo‘lsa ham klinik tashhislashning asosini bemorni bevosita vrach tomonidan ko‘rishni quyidagi beshta klassik usullari tashkil etadi: …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiyotni alohida fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi"

mavzu:kirish. ichki kasaliklar propedevtikasining rivojlanish tarixi. maqsad, vazifa shifokor deontologiyasi o’qituvchi: ergasheva gulshan toxirovna mavzu:kirish. ichki kasaliklar propedevtikasining rivojlanish tarixi. maqsad, vazifa shifokor deontologiyasi tibbiyotni alohida fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi qadimgi yunonistonlik mutafakkir olim gippokrat nomi bilan bog‘liq. u eramizdan oldingi 460–371 yillarda yashagan va bemorlarni tekshirishda ilk bor ko‘rish, eshitish va paypaslash usullaridan foydalangan. gippokrat birinchilardan bo‘lib kasallik yuzaga kelishida tabiat omillari, ovqatlanishdagi tartibsizliklar, hayot tarzini o‘zgarishlari sabab bo‘ladi degan g‘oyani ilgari surgan. shuningdek, o‘z asarlarida insonlarni tana tuzilishi va ruhiy holatiga qarab sangviniklar, xoler...

This file contains 32 pages in PPTX format (665.2 KB). To download "tibbiyotni alohida fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiyotni alohida fan sifatida… PPTX 32 pages Free download Telegram