chingiz aytmatov ijodi

DOC 67.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662626662.doc αζαρ chingiz aytmatov ijodi reja: 1.chingiz aytmatov – hozirgi dunyoning ulkan adibi. 2. qissalarda hayot haqiqatining aks etishi. 3. romanlaridagi ahloqiy-ma`naviy g`oyalar. chingiz aytmatov qirg`iz xalqining ulug` yozuvchisidir. uning nomi xx asrda xalqaro miqyosda tan olingan jahon adabiyotining butok vakillari bilan bir safda turadi. ayni vaqtda ko`pdan-ko`p taniqli adabiyotshunos olimlar uni l.n.tolstoy, f.dostoyevskiy, folkner kabi adiblar qatoriga qo`yadilar. shu ma`noda u hayotlik chog`idayoq mumtoz (klassik) adib degan yozuvchi uchun nihoyatda sharafli e`tirofga munosib bo`lgan so`z ustasidir. uning asarlari jahonning yetmishdan ortiq tiliga tarjima qilingan. u qirg`iz va rus tilida birdek ijod qiluvchi zullisoynayn yozuvchidir. qirg`iz va rus madaniyati, yozma adabiyotining taraqqiyoti darajasidagi, milliy fikrlashdagi, tilidagi o`ziga xosliklar, farqlar juda katta ekani barchaga ayon. muallif ayrim asarlarni avval qirg`iz tilida yozib (masalan, «oq kema», «alvido», «gulsara»), so`ng qirg`iz tiliga o`girildi. yozuvchi asarlarida shu kunning dolzarb hodisalari xalq og`zaki ijodi orqali yetib kelgan afsonalar, rivoyatlar bilan singishib ajib bir yaxlitlik tashkil …

ulkan ishlarni amalga oshirgan chingiz aytmatov 1928-yil 12 dekabrda qirg`izistonning talas vodiysidagi shakar ovulida tug`ildi. bobosi aytmat og`a ajoyib qo`bo`zchi edi. u temir yo`lda ishlashi bilan o`g`li to`raqulni avliyo otadagi rus-tuzim maktabiga joylashtirdi. keyinchalik, to`raqul aytmatov qirg`izis-tonning katta davlat arbobi darajasiga ko`tarildi. biroq, afsuski, shaxsga sig`inish davrining qurboni bo`ldi. chingizning onasi naima aytmatova o`qimishli, oqila ayol edi. bo`lajak adibga bolalik yillarida buvisi oyimxon aya va uning qizi qoraqiz opa ko`pdan-ko`p rivoyat, afsona, qo`shiqlar aytib berishdi. yozuvchi asarlariga bolalikdan eshitgan shu rivoyatlarning muayyan ta`siri bo`lsa, ajab emas. chingiz avval rus maktabida o`qidi, so`ng qirg`iz maktabida o`qishni davom ettirdi. u 1956-1958 yillarda moskvada yozuvchilar uyushmasi qoshidagi oliy adabiyotchilar kursida tahsil oldi. u turli yillar davomida qirg`izistondagi yetakchi adabiy jurnal «literaturniye kirgizistan»ning bosh muharriri, «pravda» ro`znomasining jumhuriyatdagi muxbiri, qirg`iziston kinematografchilar uyushmasi boshqaruvining raisi bo`lib ishladi. u jumhuriyat kinosi rivojiga ham katta hissa qo`shdi. qirg`iz kino san`ati ham xuddi badiiy adabiyoti kabi chingiz aytmatov …

buning yorqin dalilidir. asarning bosh qahramoni to`lg`anoy hayotning juda og`ir mashaqqatlarini boshidan o`tkazgan. dahshatli urush eridan, uch o`g`lidan judo qilgan. biroq, bu yetmagandek, takdir uning boshiga yana bir kulfat soladi. farzandi o`rniga farzandday bo`lib qolgan kelini aliman hayotdan bevaqt ko`z yumadi. shunchalar achchiq, shunchalar beshafqat bo`lasanmi, ey qismat. biroq, yozuvchi tasavvuricha, qismat batamom beshafqat bo`lishi mumkin emas. chunki hayot shunday. kelinidan to`lg`anoyga yodgor bo`lib nabira qoladi. uning hayotida hayotning davomi. to`lg`anoy avlodlari kasbikorining abadiyati mujassam. yozuvchi mahorati tabiat va jamiyat, o`tmish va bugun asotir va yangilik, fantaziya va reallik, afsona va haqiqat uzviyligini badiiy tasvirda namoyon bo`ladi. «oq kema» qissasi adibning ana shu yo`nalishdagi poklik va adolat, xunrezlik va uning ahloqiy ildizlari, milliy an`analar va insoniy qadriyatlar talqiniga bag`ishlangan navbatdagi eng go`zal asarlaridan biridir. asarda o`quvchi nurday toza orzular og`ushida yashovchi, ona bug`u hamda oq kema haqidagi ertaklarning ertak emas, chin ekaniga astoydil ishongan va ularning ro`yobga chiqishiga ko`z tutgan …

r, asosan, bo`ronli deb nom olgan temir yo`l bekatidagi mittigina olti-yetti oila yashaydigan ovulchada ro`y beradi. ovulcha esa qozog`istonning hayhotdek sario`zak cho`lida joylashgan. roman kompozitsion nihoyatda mahorat bilan tuzilgan. undagi voqealar butun umr shu buronli temir yo`l bekatida oddiy temiryo`lchi bo`lib ishlagan qozonqopning vafoti, uni dafn etish uchun ona bayit qabriston tomon yo`lga tushish bilan boshlanadi. asardagi voqealar shu manzilga yetib kelguncha o`tgan vaqt ichida sodir bo`ladi. asarning bosh qahramoni edigey jongeldin halol mehnatkash odam. u urushda qatnashgan, urush qiyinchiliklarini ko`rgan. bo`ronli bekatida temiryo`l ishchisi bo`lib ishlaguncha boshidan ne-ne ko`rguliklarni o`tkazgan, bariga chidagan. manqurtlar haqidagi rivoyat «asrga tatigulik kun» romanining butkul zamonaviy ahamiyatini belgilovchi eng muhim qism va romanning butkul hujayralariga singib ketgan yetakchi g`oyalardan birining manbaidir. rivoyatga ko`ra, qadim zamonda sario`zak yerlari bosqinchi junganglar tomonidan zabt etilgan. ular asir olingan yerda jangchilarning sochlarini tap-taqir qirib, yangi so`yilgan tuya terisidan boshlariga qalpoq kiygizib, oftob qizig`ida cho`lga haydab qo`yganlar. qiynoq shu …

xunrezliklar o`z-o`zidan bo`layotgani yo`q. ularni amalga oshirayotgan qayta ijtimoiy-kuchlar, razil odamlar bor. bular akbara bilan toshchaynarga tabiatda yashash uchun hatto oshyon qolmasligi: tog`da noyob konga yo`l ochilishi munosabati bilan ularning uyasi joylashgan qamishzorga butkul o`t qo`yilishi tufayli besh bo`ri bolasining nobud bo`lishi: akbara bilan toshchaynar toqqa qochgandan so`ng esa, bu yerda yangi dunyoga kelgan to`rt bo`ri bolasining endi razil, insoniy xislatlaridan mahrum bozorboy tomonidan o`g`irlanib, aroq olish uchun sotib yuborilishi: ober-qandalov boshliq vahshiysiyoq kishilar tomonidan mo`may pul topish ilinjida sayroqlarga qiron keltirishlari va boshqalar tabiatni qiyomatga solayottan hodisalar emasmi. hatto, bu gunohlarni xudo ham, bandasi ham kechiradi, buning uchun tavba-tazarru qilib, to`g`ri yo`lga kirmoq kerak degan va qismatini pgu yo`lga tikkan avdiy kalisratov takdiri-chi. bu chorlov, bu da`vat uni nashavandlar to`dasi uni it azobida tepkilab, poyezddan itkitib yuboradi. shu taxlitda tavba-tazarruga, imonga, to`g`ri yo`lga chorlagani uchun sayroklarga qiron keltirmaslikni zor-zor so`rab iltijo qilgani uchun ober-qandalov boshliq vahshiylar guruhi uni tiriklayin …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "chingiz aytmatov ijodi"

1662626662.doc αζαρ chingiz aytmatov ijodi reja: 1.chingiz aytmatov – hozirgi dunyoning ulkan adibi. 2. qissalarda hayot haqiqatining aks etishi. 3. romanlaridagi ahloqiy-ma`naviy g`oyalar. chingiz aytmatov qirg`iz xalqining ulug` yozuvchisidir. uning nomi xx asrda xalqaro miqyosda tan olingan jahon adabiyotining butok vakillari bilan bir safda turadi. ayni vaqtda ko`pdan-ko`p taniqli adabiyotshunos olimlar uni l.n.tolstoy, f.dostoyevskiy, folkner kabi adiblar qatoriga qo`yadilar. shu ma`noda u hayotlik chog`idayoq mumtoz (klassik) adib degan yozuvchi uchun nihoyatda sharafli e`tirofga munosib bo`lgan so`z ustasidir. uning asarlari jahonning yetmishdan ortiq tiliga tarjima qilingan. u qirg`iz va rus tilida birdek ijod qiluvchi zullisoynayn yozuvchidir. qirg`iz va rus madaniyati, yozma adab...

DOC format, 67.0 KB. To download "chingiz aytmatov ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: chingiz aytmatov ijodi DOC Free download Telegram