diniy ekstramizm va fundamintalizm

DOCX 15 pages 56.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.7 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

diniy ekstramizm va fundamintalizm reja: 1. diniy fundamentalizm, ekstremizm va fanatizm tushunchalarining tahlili. 2. o`zbekiston respublikasining konstitutsiyasida milliy va diniy ruxdagi siyosiy partiyalar tuzishning taqiqlanishi. 3. vahhobiylik va boshqa diniy ekstremistik harakatlar, uning ijtimoiy-siyosiy g`oyalari, maqsadlari, ko`rinishlari 4. o`zbekistonda aqidaparastlikning o`ziga xos ko`rinishda namoyon bo`lishi. 1. diniy fundamentalizm, ekstremizm va fanatizm tushunchalarining tahlili diniy ekstremizm-muayyan diniy konfessiya va tashkilotlardagi ashaddiy mutaassib, fanatik unsurlarning faoliyati mafkurasi. fanatizm o`z aqidasining shak-shubhasiz to`g`riligiga ishonib, boshqa firqa va mazhablarni butunlay rad etgan holda ularni tan olmaslik, balki ularni diniy asoslarni buzushda ayblab, ularga qarshi urush ochishga olib boradigan omillardandir. diniy fanatizm diniy ekstremizm va terrorizmga zamin tayyorlaydi. islom modernizmi-islom diniy va ijtimoiy ta`limotini yangi zamon sharoitlariga muvofiqlashtirish, islom dinining siyosiy, huquqiy, ijtimoiy muammolarga taaluqli aqidalarini yangicha talqin etish, xo`jalik hayotini tartibga solish va islom prinsiplari asosida yangi taraqqiyot modellarini ishlab chiqishini islom modernizmi o`z oldiga asosiy maqsad qilib oladi. keng ma`noda-islom modernizmi hozirgi ijtimoiy …

2 / 15

amal qilishi kerak, ijtimoiy ong sohasida esa musulmon jamoasi a`zolari-ummatlar teng huquqli, ularni bir-biridan ajratish mumkin emas degan konsepsiyani ilgari suradilar islom fundamentalizmi. i.karimov “o`zbekiston xxi asr bo`sag`asida; xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari” degan chuqur mazmunli kitobining “diniy ekstremizm va fundamentalizm” nomli bo`limida mazkur muammo sarlavhasidagi masala ham batafsil yoritilgan. haqiqatan ham diniy fundamentalizmning kelib chiqishi o`zining uzoq tarixiga ega bo`lsa-da, bu jarayonning jonlanishi xx asrning oxirgi choragida yuz bergan edi. ho`sh, diniy fundamentalizm, shu jumladan islom fundamen-talizmi va uning kelib chiqishi, mohiyati deganda nimani tushunmoq kerak? bu savolga qisqa javob quyidagilardan iborat: fundamentalizm tushunchasining asl kelib chiqish ildizini respublikamiz olimlaridan prof. h. karomatov o`zining “funda-mentalizm yohud to`qlikka sho`xlik” degan maqolasida juda o`rinli dalillar bilan asoslab bergan. bu olimning ta`kidlashicha, hozirgi vaqtda fundamentalizm deganda aksariyat hollarda islom fundamen-talizmi nazarda tutilyapti. “aslida,-deb yozgan edi u, -fundamentalizm 20 asrda xristian “modernizmi”ning rivojiga qarshi vujudga kelgan o`ziga xos xristian oqimiga berilgan …

3 / 15

unis, liviya, turkiya, eron, pokiston, saudiy arabistoni, suriya, iroq kabi mamlakatlar jahon mustam-lakachilik sistemasi parchalangandan so`ng mustaqil rivojlanish yo`liga o`tgan edilar. natijada asrimizning 80-90 yillarida ularda yuz bergan ijtimoiy-iqtisodiy siljishlar negizida butun dunyoda diniy omil, ayniqsa islom omili faollashgan edi. bu davrda ikki bir-biriga zid mayl dunyoga kelgan edi. bir tomondan, butun dunyoda diniy e`tiqodning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma`naviy hayotdagi mavqei tiklana boshlagan edi; ikkinchi tomondan bu maylga qarshi mafkuralarga moyillik shakllangan edi: bu ikki mayl orasida ziddiyatlar yuzaga kelgan edi. mazkur ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma`naviy ziddiyatlar asosida “islom omili”, “islom uyg`onishi”, “islom fenomeni”, islom fundamentalizmi degan atamalar, “islomlashtirish”, “siyosiylashti-rilgan islom” kabi tushunchalar va ular bayrog`i ostida turli oqimlar paydo bo`ldi. bular qatoriga “musulmon birodarlari”, “xizbullox”, “vahobiylik” “hezbi islomiya” kabi o`nlab tashkilot, partiya, uyushmalar kirardi. bular ekstremistik, terroristik xususiyat kasb etgan edi. vahhobiylar fundamentalizmda, binobarin, aqidaparastlikda ibn hanbal ta`limotidan ham so`llashib, maqsad va ta`limotlari o`tmagan hududlarda kuch, hatto qilich ishlatishga …

4 / 15

m inkor qilishadi. ijmo musulmon jamoasining yakdillik bilan chiqargan fikri, hukmi asosida ish ko`rilishidir.” aqidaparast vahhobiylar, umuman fundamentalistlar nisbatan uyushgan, jangovar, siyosatda ham, dinda ham ekstremist bo`lganlari uchun o`zga mazhab va harakatlar ustidan harbiy va mafkuraviy jihatlardan tez, oson g`alaba qilib, butun arabiston yarim .oroliga tarqalganlar, hokimiyatni qo`lga olganlar. oybek hamdamovning “ezgulikka chog`lanmagan musulmon emas” degan maqolasida qayd qilganidek, “vahhobiylar o`tgan asrda hokimiyat tepasiga kelish uchun 3000 odamni ka`baning oldida shahid qilganlar”. bunday yovuzliklar haqida tarix tajribasidan ko`plab misollar keltirish mumkin. xulosa shuki, fundamentalizm harakati xanbaliya mazhabi doirasidan kelib chiqqan va turli ko`rinishda rivojlangan. 2.vahhobiylik va boshqa diniy ekstremistik harakatlar, uning ijtimoiy-siyosiy g`oyalari, maqsadlari, ko`rinishlari. ma`lumki, sunizm oqimida faqat 4 mazhab musulmon faqih-lari, mufassirlari, muhaddislari, eng nufuzli ulamolari e`tirof qilgan mazhab deb hisoblanadi. bular xanafiya, molikiya, shofiiyya, xanbaliya bo`lib, ularning ichida eng keng tarqalgani xanafiya mazhabidir. olimlarimizning fikricha, dunyoda 1,2 milliard musul-mon aholisi bo`lib, shundan 92,5 foizini sunniylar tashkil etadi. …

5 / 15

isto-nida yashaydi. ular dunyoviy qadriyatlarga nisbatan o`ta murosasiz diniy mafkuraga asoslangan. vahhobiylar sunniylikdagi juda ozchilikni tashkil etuvchi xanbaliylar oqimiga mansub bo`lishiga qaramay, musulmon aholisining ko`pchiligini tashkil etuvchi xana-fiylarni islom dinidan chekinuvchilar deb o`rinsiz hisoblaydilar. 2. o`zbekiston respublikasining konstitutsiyasida milliy va diniy ruxdagi siyosiy partiyalar tuzishning taqiqlanishi. vahhobiylik harakati hozirgi saudiya arabistoni hududida, viii asrda, shu maqsadda vujudga kelgan. uning g`oyaviy asosini islomning dastlabki holatiga qaytishni maqsad qilib olgan aqidaparastlik tashkil qiladi; siyosiy sifatini jamiyatning ma`naviy, ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, huquqiy hayotini shu aqidaparastlik asosiga qurilgan siyosiy tuzumni barpo qilish g`oyasi tashkil qiladi. asrimizning boshlarida tashkil topgan xorijiy musulmon davlatlarida yuzaga kelgan bunday diniy oqim, tashkilot, partiyalar esa o`z oldiga asosan milliy mustaqillikka erishish vazifasini qo`yganlar. ammo islomdagi bunday oqimlarning deyarli barchasi ham bu harakatlarga vosita deb qaramasdan, oxirgi maqsad deb qaraganlari uchun yo muvaffaqiyatsizlikka uchraganlar, yo muayyan bir darajadagi salbiy oqibatlarga olib kelganlar. o`rta asrlar tarixi shuni ko`rsatdiki, bu harakatlarning aksariyati faqat …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy ekstramizm va fundamintalizm"

diniy ekstramizm va fundamintalizm reja: 1. diniy fundamentalizm, ekstremizm va fanatizm tushunchalarining tahlili. 2. o`zbekiston respublikasining konstitutsiyasida milliy va diniy ruxdagi siyosiy partiyalar tuzishning taqiqlanishi. 3. vahhobiylik va boshqa diniy ekstremistik harakatlar, uning ijtimoiy-siyosiy g`oyalari, maqsadlari, ko`rinishlari 4. o`zbekistonda aqidaparastlikning o`ziga xos ko`rinishda namoyon bo`lishi. 1. diniy fundamentalizm, ekstremizm va fanatizm tushunchalarining tahlili diniy ekstremizm-muayyan diniy konfessiya va tashkilotlardagi ashaddiy mutaassib, fanatik unsurlarning faoliyati mafkurasi. fanatizm o`z aqidasining shak-shubhasiz to`g`riligiga ishonib, boshqa firqa va mazhablarni butunlay rad etgan holda ularni tan olmaslik, balki ularni diniy asoslarni buzushda ...

This file contains 15 pages in DOCX format (56.7 KB). To download "diniy ekstramizm va fundamintalizm", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy ekstramizm va fundamintal… DOCX 15 pages Free download Telegram