қадриятли ендашув ва баҳолаш

DOC 99,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483431936_66989.doc қадриятли ендашув ва баҳолаш режа: 1. “қадр” ва “қадрлаш” тушунчаси. 2. қадриятли ёндашув унинг ўзига хос хусусиятлари. 3. қадриятни баҳолаш. баҳолаш турлари. таянч тушунчалар:инсон, маънавий, эҳтиёж, муносабат, билиш, қадрият, қадриятли муносабат, воқелик, моддий ва маънавий ўзлаштириш, билиш, баҳолаш. 1-масала. қадр биринчи навбатда маънавий соҳага оид тушунча, чунки, халлоқи оламнинг бирлиги ва борлигини тан олмаган одам на ўз қадрини билади, на ўзга мавжудотлар қадрига етади. қадр тушунчаси иқтисодда қийматга айланса, сиёсат соҳасига татбиқ этилганда мавқе ва мақом қиёфасини касб этади. қадр ўзликни англаш жараёнида пайдо бўлади. “мен аллоҳ томонидан ер юзида халифа этиб яратилганман”, деб ўзликни англаб етиш – ўз қадрини тўғри баҳолашнинг пойдеворидир. аллоҳга ишонган одам тангрининг ваҳийсига ҳам ишонади, демак, юқоридаги сўзларни ҳақиқат деб қабул қилади. иккинчидан, ўз қадрини англаб етиш баробарида инсон ўзига инсонлар ҳам ер юзасида хилифа эканлигига имон келтириб, уларнинг ҳам қадрини ўзидан кам билмайди. учинчидан, у аллоҳ яратган барча мавжудотнинг айни ҳаққа тегишли эканлигини …

–ўзидан моддий эмас, маънавий кўринишда бўлади. моддий қадрланиш эса, маънавий илмнинг амалга татбиқ этилиши билан боғлиқ. инсон ўз имкониятларини амалга татбиқ этишдан аввал ўз қадрини илм босқичида англаб етиши лозим. бу билим амалий фаолиятида икки шартга риоя этишни тақозо этади. биринчи шарт – инсон ўз қадрига номуносиб ишни ўзига раво кўрмаслиги керак, яъни ўз илм савияси, имони, жамиятдаги мавқеига номувофиқ амални содир этмаслиги керак. иккинчиси – инсон ҳеч ким билан ўз қадрига нолойиқ шароитларга рози бўлиб битим тузмаслиги керак, кенгроқ маънода олганда ўзганинг унга нисбатан нолоийқ ҳатти – харакатлари содир этишга йўл қўймаслиги лозим. инсон ўзи ва ўзга қадрини таққослаб ўзаро муаммоларга киришганда, маънавиятдан сиёсатга ўтилади. инсон ўз моддий табиатни ҳам ҳисобга олиб, ўзгалар билан муносабатга киришувида иқтисодий муносабатлар юзага келади. аммо, билиб қўйиш керакки, инсон иқтисодий, сиёсий ва маънавий майдонда доимо бир хил қадр топа бермайди. инсон маънавий камолотини белгиловчи омиллардан бири унинг ушбу уч йўналишда ўз қадрини уйғун …

билан ўтказилган экспериментлар оқибатида инсон ва инсониятга хавф –хатар келтирувчи салбий натижаларга ҳам олиб бориши мумкинлиги аниқ бўлиб қолди. инсон ҳуқуқлари талабларидан келиб чиққан холда, олимлар илмий тадқиқотларнинг баъзи йўналишларидан тийилиб туришни таклиф қилишмоқда. ген инженерияси атрофдаги баҳс – мунозаралар шундан дарак берадики, бу бошқа соҳаларда ҳам тадқиқотлар йўналишини маънавий қадриятлар аниқлаши мумкин ва зарур. субъектнинг қадриятли ёндашуви билан жараёнга кириб борган холда фан учун маълум ғоянинг муҳимлигини, яъни тадқиқотлар стратегиясини аниқлайди. айни пайтда нотўғри баҳолар фан учун жиддий салбий оқибатлага олиб келиши ҳам мумкин. масалан, ғоянинг нотўғри белгиланганлиги унинг тўғри ёки нотўғрилигини аниқлагунга қадар табиатни билишга катта зарар етказиши ҳам мумкин. генетика тарихига янги экспериментал йўналишларнинг тарафдорлари классик биологиянинг анъанавий йўналишлари бўлган системалаштириш, қиёсий морфология, эволюция назариясига нисбатан менсимасдан муносабатда бўлиш ҳолларига йўл қўйган. шу билан бирга, ўтган асрнинг 20 йилларида ақшда эволюцион назарияга салбий муносабатда бўлинди, бу назарияни биринчи жаҳон уруши бошланиши билан алоқадор жойи борлиги тўғрисидаги фикр …

ан шундай вазият – фанда мулоҳаза ва гепотезаларнинг ҳақиқийлиги ва ёлғонлигини аниқ – турихий шароитларда аниқлаш қийин бўлсада, мафкуравий ўйинлар учун асос бўлиши мумкин. шундай бўлса – да, ҳақиқий олим ҳар қандай шароитда, унинг концепцияси эътироф этилиши учун қанчалик фойдали бўлмасин, социал демагогия ва асл қадриятлардан бегоналаштирувчи йўл томонга оғиб кетмайди. файласуфлар ёки табиатшуносларнинг ўтган асрнинг 30 -40 йилларида мафкура таъсирига берилганлигининг аҳамияти, муҳим жиҳати бундай муносабат жамиятга зарарли тарзда ва нотўғри ғояларни қўллаш мақсадида амалга оширилган эди. баъзи олимлар ўтмиш сабоқларини умумлаштириб, адолатли равишда таъкидлашадики, табиатшуносликда янги ғояларнинг қадрига етмагандан кўра, уларга ортиқча баҳо бериш унчалик зиён келтирмайди. б.рассел файласуфлар табиатшунослардан, асосий янгиликдан кўра каттароқ зарар йўқлигини эътиборга олган ҳолада, эски табиий илмий ҳақиқатлардан нарига ўтолмай қолган кишини фаоллика чорлаганлари учун минадор бўлишлари лозим, деган эди. агар новаторлик илмий асоссиз бўлса, ўз умрини тез ўтаб бўлади. ҳатолар қандайдир нотўғри холат рўй бериши оқибати бўлиб, ўз куч –қувватини сарфлаб бўлгандагина …

а ижод, кишининг иродаси, қизиқиши, илмий жасурлиги, талабчанлиги, тасаввури, интуицияси, ақли каби кўплаб сифатлар муҳим аҳамият касб этади. билишнинг диалекик концепцияси субъект – қадриятлиликни илмий ижоднинг таркибий қисми, деган фикрга асосланади. бу компонентсиз ҳеч бир фан мавжуд бўлиши мумкин эмас. бунда баъзан субъектининг фаоллиги ҳақиқатга олиб борса, бошқа холда ҳатога, тескари назарий қоидага олиб боради. “субъективлик” хатолар манбаи, деган фикр асосида фанда ундан халос бўлиш лозим, деган тасаввур пайдо бўлган. экспериментал фан асосчиси ф. бэкон ана шундай ноилмий сабаблар туфайли пайдо бўладиган (“идоллар”) ақл янглишишларни четлаб ўтиш масаласини қўйган эди. у ҳақиқатни аниқлашда ягона восита бўлган қатъий тажрибага, билишнинг индуктив услубига мурожаат қилиш лозим, деб хисоблади. бошқа мутафаккир р. декарт янглишишнинг сабаби ақлга боғлиқ бўлмаган эркин ирода, деб билган ва янглишишга барҳам беришнинг асосий воситаси, ҳеч қандай авторитетларни тан олмайдиган ва дедуктив услуб асосида ҳақиқатни яратувчи ақлнинг ўзи эканлигини таъкидлаган эди. инсониятни хатоликлар билан курашишга чорловчи бу файласуфлар кўп нарсани …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қадриятли ендашув ва баҳолаш"

1483431936_66989.doc қадриятли ендашув ва баҳолаш режа: 1. “қадр” ва “қадрлаш” тушунчаси. 2. қадриятли ёндашув унинг ўзига хос хусусиятлари. 3. қадриятни баҳолаш. баҳолаш турлари. таянч тушунчалар:инсон, маънавий, эҳтиёж, муносабат, билиш, қадрият, қадриятли муносабат, воқелик, моддий ва маънавий ўзлаштириш, билиш, баҳолаш. 1-масала. қадр биринчи навбатда маънавий соҳага оид тушунча, чунки, халлоқи оламнинг бирлиги ва борлигини тан олмаган одам на ўз қадрини билади, на ўзга мавжудотлар қадрига етади. қадр тушунчаси иқтисодда қийматга айланса, сиёсат соҳасига татбиқ этилганда мавқе ва мақом қиёфасини касб этади. қадр ўзликни англаш жараёнида пайдо бўлади. “мен аллоҳ томонидан ер юзида халифа этиб яратилганман”, деб ўзликни англаб етиш – ўз қадрини тўғри баҳолашнинг пойдеворидир. аллоҳга ишо...

Формат DOC, 99,5 КБ. Чтобы скачать "қадриятли ендашув ва баҳолаш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қадриятли ендашув ва баҳолаш DOC Бесплатная загрузка Telegram