epik tur va uning janrlari

DOC 72,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662626915.doc αζαρ epik tur va uning janrlari reja: 1. epik turning o`ziga xos spetsifik xususiyatlari. 2. rivoya eposning o`zagi sifatida. 3. epik tur janrlari, janrlarga ajratish prinsiplari. 4. eposning asosiy janrlari. epik turning spetsifik xususiyatlari haqida gap ketganda avvalo voqeabandlikni tilga olinadi. darhaqiqat, epik asarda makon va zamonda kechuvchi voqea-hodisalar tasvirlanadi, so`z vositasida o`quvchi tasavvurida reallik kartinalariga monand jonlana oladigan to`laqonli badiiy voqelik yaratiladi. tasavvurda reallikdagiga monand, o`zining tashqi shakli bilan jonlangani uchun ham epik asardagi badiiy voqelikni "plastik" tasvirlangan deb aytiladi. epik asarda plastik elementlar bilan bir qatorda noplastik elementlar ham mavjud bo`lib, bu elementlar muallif obrazini tasavvur qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. epik asarning noplastik elementlari deyilganda muallifning mushohadalari, fikrlari, tasvir predmetiga hissiy munosabati kabilar tushuniladi. tabiiyki, noplastik unsurlar, plastik unsurlardan farqli o`laroq, asarni o`qish davomida o`quvchi tasavvurda jonlanmaydi. epik asarda obyektiv va subyektiv ibtidolarning uyg`un birikishi kuzatiladi: asardagi badiiy voqelikni biz shartli ravihda obyektiv ibtido deb olsak, …

i aytildi. demak, nasriy yo`lda yozilganligining o`zigina asarni epik deyishimizga asos bermaydi, "nasriy asar" va "epik asar" tushunchalari bitta ma`noni anglatmaydi. voqeabandlik epik turning eng muhim xususiyati hisoblanadi. epik asarda, odatda, makon va zamonda kechuvchi voqealar tasvirlanadi, muallif yoki hikoyachi-personaj tomonidan hikoya qilinadi. bu esa epik asarlarda rivoya, tavsif, dialogning qorishiq holda kelishini taqozo qiladi, zero, ularning bari birlikda o`quvchi tasavvurida badiiy voqelikni plastik jonlantirishga xizmat qiladi. shu bilan birga, eposda rivoya an`anaviy ravishda yetakchi o`rinni egallaydi, uning vositasida asarga dialog hamda tafsilotlar (peyzaj, portret, narsa-buyumlar va h.) olib kiriladi. rivoya bu unsurlarning barini yaxlit butunlikka birlashtiradi. epik turning takomili jarayonida undagi rivoyaning salmog`i kamayib borishi kuzatiladi. masalan, xalq og`zaki ijodidagi ertaklar, hikoyat va rivoyatlarda rivoyaning salmog`i katta bo`lgani holda, dialogning salmog`i unchalik katta emas, tafsilotlar esa badiiy voqelikni to`laqonli tasvirlashga ko`pincha yetarli bo`lmaydi. rivojlanish jarayonida eposda keyingi ikkisining salmog`i va ahamiyati ortib boradi. bu narsa badiiy adabiyotning boshqa san`at …

gan konkret hayotiy situatsiya, unda qatnashayotgan personajlarning ruhiy holati, xarakter xususiyatlari haqida kengroq tasavvur berish imkoniyatlari mavjud. ya`ni, personajning dialogda aytilayotgan har bir gapi butun asar kontekstida tushunilishi mumkin. epik asarda voqea-hodisalarni hikoya qilib berayotgan shaxs roviy yoki hikoyachi deb yuritiladi. yuqorida aytganimizdek, epik asarda rivoya ko`pincha muallif tilidan, ba`zan esa personajlardan biri tilidan olib boriladi. masalan, g`afur g`ulomning "shum bola", "yodgor", x.to`xtaboyevning "sariq devni minib", e.a`zamovning "otoyining tug`ilgan yili" kabi qissalarida rivoya personaj tilidan olib boriladi. shuningdek, rivoya asosan muallif tilidan olib borilgan asarlarda ba`zan epizodik ravishda roviy-personajning paydo bo`lishi ham kuzatiladi. masalan, "o`tgan kunlar"da rivoya muallif tilidan olib boriladi, romanga kiritilgan "usta olim hikoyasi"da esa rivoya personaj tilidan olib boriladi. roviyning o`zgarishi, tabiiyki, muayyan badiiy-estetik maqsadlarga xizmat qiladi. buni yuqorida eslatganimiz "o`tgan kunlar"da roviyning o`zgarishini yuzakigina mushohada qilinsayoq ko`rish mumkin bo`ladi. hikoyaning usta olim tilidan berilgani, avvalo, tabiiylikni ta`minlaydi: o`z xonadoniga kutilmagan mehmon sifatida kirib kelgan va bir …

zuvchi tilidan olib borilganda, undagi ayrim epizodlar o`quvchida shubha uyg`otishi, ishonchsizlik qo`zg`ashi mumkin bo`lardi. qorajon tilidan olib borilganda esa biroz orttirilgandek ko`ringan o`rinlar hikoyachining fe`liga yo`yiladi, boz ustiga, uning xarakter xususiyatlarini yorqinroq ko`rsatishga ham xizmat qiladi. ba`zan epik asar muallifi rivoyani u yoki bu yo`l bilan badiiy asoslashga harakat qiladi va bunda turli usullardan foydalanadi. rivoyaning asoslanishi (motivatsiya) o`quvchida "asar voqealari o`ylab chiqilgan emas, haqiqatda yuz bergan" degan tasavvurni uyg`otadi. masalan, a.qodiriy har ikki romanida ham rivoyani asoslash uchun ularni go`yo bobosidan eshitgandek, endi esa ularni o`quvchiga qayta so`zlab berayotgandek bo`ladi. shunga o`xshash, epik asarlarda voqealar ba`zan tasodifan yozuvchi qo`liga tushib qolgan birovning xati, kundalik daftari yoki qo`lyozmasi, tasodifan uchrashib qolgan kishi hikoyasi yoki o`zi tasodifan shohidi bo`lib qolgan voqea va h. tarzida berilishi mumkin. biroq mazkur usullar epik asarda qo`llanilishi zarur yoki rivoya albatta asoslanishi lozim degan fikrga bormaslik kerak. aksincha, bu xil usullar zamonaviy nasrchilikda nisbatan qo`llanadi, aksariyat …

r). epik asardagi obrazlar asar voqeligida egallagan mavqei, syujet rivojida o`ynagan roli, muallif badiiy konsepsiyasini ifodalashdagi ahamiyati kabi jihatlardan bir-biridan farqlanadi. shunga ko`ra odatda qahramon, ikkinchi darajali personaj va yordamchi personajlar obrazlari ajratiladi. qahramon deganda asar syujetida, muallif badiiy konsepsiyasini ifodalashda yetakchi ahamiyat kasb etuvchi personajlar tushuniladi. ikkinchi darajali personajlar asar qahramonlari tegrasida harakatlanib, syujet rivoji va badiiy konsepsiyaning ifodalanishida ma`lum rol o`ynagani holda, asosan qahramon xarakterini ochishga, u harakatlanayotgan muhitning xususiyatlarini, uning taqdirini ko`rsatishga xizmat qiluvchi vosita sifatida namoyon bo`ladi. yordamchi personajlar yuqoridagilarning har ikkisiga nisbatan yordamchilik funksiyasida bo`lib, ular mavqei jihatidan badiiy detalga yaqin turadi. masalan, "o`tgan kunlar" romanining qahramonlari sifatida otabek (bosh qahramon), yusufbek hoji va kumushbibi (oxirgisi badiiy konsepsiyani ifodalashda tutgan o`rni nuqtai nazaridan quyiroq mavqe egallaydi), ikkinchi darajali personajlari sifatida - hasanali, o`zbek oyim, oftob oyim, usta olim, zaynab, homid obrazlari, boshqa personajlarning bari yordamchi personajlar sifatida ko`rsatilishi mumkin. epik asarlarni janrga ajratish prinsiplari masalasida …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"epik tur va uning janrlari" haqida

1662626915.doc αζαρ epik tur va uning janrlari reja: 1. epik turning o`ziga xos spetsifik xususiyatlari. 2. rivoya eposning o`zagi sifatida. 3. epik tur janrlari, janrlarga ajratish prinsiplari. 4. eposning asosiy janrlari. epik turning spetsifik xususiyatlari haqida gap ketganda avvalo voqeabandlikni tilga olinadi. darhaqiqat, epik asarda makon va zamonda kechuvchi voqea-hodisalar tasvirlanadi, so`z vositasida o`quvchi tasavvurida reallik kartinalariga monand jonlana oladigan to`laqonli badiiy voqelik yaratiladi. tasavvurda reallikdagiga monand, o`zining tashqi shakli bilan jonlangani uchun ham epik asardagi badiiy voqelikni "plastik" tasvirlangan deb aytiladi. epik asarda plastik elementlar bilan bir qatorda noplastik elementlar ham mavjud bo`lib, bu elementlar muallif obrazini tasavvur ...

DOC format, 72,5 KB. "epik tur va uning janrlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: epik tur va uning janrlari DOC Bepul yuklash Telegram