ҳозирги замон табиатшунослик фанларининг хусусиятлари

DOC 119,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1481435165_66452.doc ҳозирги замон табиатшунослик фанларининг хусусиятлари режа: 1. ҳозирги замон фанининг асосий ҳусусиятлари. 2. табиатшуносликнинг моҳияти ва асосий тамойили. 3. табиатшунослик фанларининг фанлар тиимида тўтган ўрни. 4. ҳозирги замон табиатшунослигида макон ва замон муаммолари. фан инсоният яшаётган дуёни ангалаш, фаҳмлаш жараёнидир. бу жараён инсониятни ўраб турган атроф-муҳимни, қолаверса инсониятниг ўзини турли даражалардаги моделлаштиришларга асосланган билим даражасида акс этади. билишнинг вазифаси болиқдаги предмет ва ҳодисаларнинг илки табиатини, улардаги алоқадорлик ва боғланишларни, улардаги амал қиладиган қонунлар ва қонуниятларни, хуллас, уларнинг моҳиятини билишдан иборатдир. билиш шу билан бирга предмет ва ҳодисаларни «ўз ҳаракатида», «жонли» ҳолатда, «ҳаёт ҳолатда», ўзгариб ва ривожланиб туришда билишни талаб қилади. илмий билиш натижасида ҳосил қилинган билимларнинг маълум тизимлари фанларни вужудга келтирди. фан илмий билишнинг шаклидир. фанлар борлиқ ва унинг турли кўринишлари: табиат жамият, инсон, инсон тафаккури тўғрисидаги илмий билиш жараёнида юзага келган билимлар тизимларидан иборатдир. улар инсоннинг борлиқни билиши, ўрганиши ва ўзлаштиришининг ўзига ҳос назарий шакллари бўлиб, ўзларида моддий …

унинг алоҳида бир параметрлари ёки фрагментлари таҳлил этилади. фан фалсафа сингари борлиқни алоҳида умум категория сифатида қабўл қила олмайди. фаннинг ҳар бир соҳаси оламнинг алоҳида бир соҳасининг проекцияси бўлиб шу соҳани ёритишича асосланган бўлади. 3. умумаҳамиятга моликлик – фан эришган ютуқлар барчага баробар аҳамиятга эга бўлади. м. филология; физиология ва ш.к. 4. эгасизлик (обезличенность) – кашфиётчининг индивидуал хусусиятлари, миллати, келиб чиқиши илмий билиши жараёнининг натижасида аҳамиятсиз. 5. тизимлилик (систематичность) – фан турли хулосалар, қисмларнинг оддий механик йиғиндиси эмас. у ўзига ҳос тўзилишга эга. 6. номукаммаллик (незавершенность) – илмий билиш чексиз даражада ўсаётган бўлсада у ҳеч қачон мутлоқ, тугал ҳаракатга эориша олмайди. 7. ворисийлик – эришилган ҳар бир илмий ютуқ, янгилик, кашфиёт мавжуд база заминида вужудга келади. 8. танқидийлик – фан ҳар доим ўзи эришган чин билимларга, натижаларга шубҳа билан қарашга, қайта текширишга тайёр бўлиши. 9. одоб-аҳлоқ доирасидан чекиниш. 10. рационалистик. 11. ҳиссиёт (чуственность). 12. ишончлилик. табиатшунослик фалсафаси олий таълим тизимидаги …

қонунларни очиб бериш, унинг назарий моделини яратиш, эришилган факт ва хулосаларни умумлаштиришдан иборат. табиат фанлари табиатдаги барча нарса ва ҳодисаларнинг моҳияти ва уларда мавжуд бўладиган ўзгаришларни ўрганади. бу фанлар мълумотларини ўрганиши билан бизнинг табиат ҳақидаги тасаввурларимиз кенгайиб боради. «ҳозирги замон табиатшунослиги концепцияси» олий ўқув юртларидаги ўзига ҳос янги йўналиш ҳисобланади. бу фан доирасига киришишдан олдин инсон ўз-ўзига битта савол билан мурожаат этиши лозим: алоҳида бир тор соҳада хизмат қилаётган кишининг оламни фаҳмлаш. идрок этиш даражаси қандай бўлиши лозим? уни ўраб турган олам тўғрисидаги замонавий илм-фан ютуқларидан қай даражада таниш бўлиши керак? фтт ажойиб бир даражадаги ютуқларга эришган ҳозирги бир шароитда табиий билимларга қизиқиши бўлмаган инсонни илмли деб ҳисоблаш ноўрин. чунки табиатшунослик соҳасида бўлсин, бошқа соҳада бўлсин илм-фан эришган ҳар бир натижада билим ва фактларнинг оддий йиғиндиси эмас, балки у айни пайтда маънавий ҳаракат ҳам ҳисобланади. fоявий қарашлар тарихи ўз саҳифасидан илмий ғоялар трихини асло чиқара олмайди. тажриба фактлари билан назария …

қарашлари билан ҳам иш кўради. техника фанлари олам манзарасини қайта қуришга, бунёд этишга ёрдам берса табиатшунослик уни билишга қаратилган бўлади. табиатшуносликнинг фанлар тизимида тўтган ўрни ўзининг бир қатор муҳим белгиларига қараб табиатшунослик фанлари маданият бошқа соҳаларидан фарқ қилади. саноат жамиятдаги турли хил маънавий ҳодисаларни, инсониятга ҳос бўлиши унинг ички маънавий дунёсини маълум бир даврдан келиб чиққан ҳолда шу даврнинг устқурмаси сифатида образлар мисолида акс эттиради. табиатшунослик фанлари эса назарийлиги билан рационаллиги билан ундан фарқ қилади. табиатшунослик фанлари ва техника. қадимги юнонларда «техне» сўзи қуйидаги маъноларда ишлатила бошлаган эди: устамонлик, деҳқончилик, санъат, яратишни билиш кашфиётчи, ишлаб чиқариш жараёнига бирон-бир восита орқали таъсир кўрсата билиш. чунки инсон ўз олдига қўйган мақсадларини амалга ошириш учун бирор предметга биронта предмет ёрдамида таъсир кўрсатади. техника меҳнат воситаси сифатида инсон вужудга келганидан бери мавжуд. оддий физик қонунлар асосида техникадан деҳқончилик, ирригация, кемасозлик, қурилишнинг бир қатор соҳаларида фойдаланишган. хейдеггер таъбири билан айтганда инсоннинг ўз ички имкониятларини намоён …

ютуқлари умумаҳамиятга эга. табиат, жамият ва инсон тафаккури ривожининг умумий қонуниятларини ўрганувчи фалсафа фанидан ҳам табиатшунослик фанлари фарқ қилади. бу фарқ шундаки табиатшунослик фанларининг хулосалари эмпирик асосга таянади. табиатшунослик фанлари ҳар доим «нима учун» деган эмас, балки «қандай қилиб» деган саволларга жавоб излайди. табиатшунослик фанлари ва фалсафанинг ўзаро муносабати ҳусусида гап борар экан эътиборни битта масалага қаратиш зарур: яқин-яқингача баъзи бир фалсафий тизимлар «олий фан» мақомини даъво қилиб келди. олимлар ўзининг шахсий илмий ва фалсафий фикрлари ва башоратлари ўртасига кўринмас чегара қўйиб келишар эди. фан спецификаси шундаки у фалсафа сингари оламни яхлит ҳолда ўрганмайди. у ҳар бир соҳага оид эмпирик асосга эга бўлган билимларни акс эттиради. шу билан бирга улардан амалиётдан фойдаланиш мумкин. фан соҳасида юксак чўққи сари интилиш машаққатли меҳнат талаб этади. давримизнинг энг асосий фожеаси шундаки аҳолининг маълум бир қисми замонавий фан тўғрисида, унинг имкониятлари хусусида тушунчага эга эмас. мифология, мистика ва табиатшунослик фанлари мифология оламдаги ўзгаришларни яхлит …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳозирги замон табиатшунослик фанларининг хусусиятлари"

1481435165_66452.doc ҳозирги замон табиатшунослик фанларининг хусусиятлари режа: 1. ҳозирги замон фанининг асосий ҳусусиятлари. 2. табиатшуносликнинг моҳияти ва асосий тамойили. 3. табиатшунослик фанларининг фанлар тиимида тўтган ўрни. 4. ҳозирги замон табиатшунослигида макон ва замон муаммолари. фан инсоният яшаётган дуёни ангалаш, фаҳмлаш жараёнидир. бу жараён инсониятни ўраб турган атроф-муҳимни, қолаверса инсониятниг ўзини турли даражалардаги моделлаштиришларга асосланган билим даражасида акс этади. билишнинг вазифаси болиқдаги предмет ва ҳодисаларнинг илки табиатини, улардаги алоқадорлик ва боғланишларни, улардаги амал қиладиган қонунлар ва қонуниятларни, хуллас, уларнинг моҳиятини билишдан иборатдир. билиш шу билан бирга предмет ва ҳодисаларни «ўз ҳаракатида», «жонли» ҳолатда, «ҳаёт ...

Формат DOC, 119,0 КБ. Чтобы скачать "ҳозирги замон табиатшунослик фанларининг хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳозирги замон табиатшунослик фа… DOC Бесплатная загрузка Telegram