soha nutqiga qo'yiladigan talablar

DOCX 9 pages 28.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.0 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o`qituvchi nutqiga qo`yiladigan asosiy talablar soha nutqiga qo'yiladigan talablar reja: 1. til va nutq munosabatlari. 2. o`qituvchi-madaniyatli nutq egasi. 3. o`quvchi va o`qituvchi munosabati. 4. nutqning ta`sirchanligiga erishish yo`llari. 5. istiqlol davri o`qituvchisining nutqiga qo`yiladigan talabalar. ma`lumki, til inson tafakkuri va aqliy faoliyatining mahsuli hisoblanadi. so`zlash qobiliyatiga ega ekanligi tufayli insoniyat koinot gultojiga aylandi. qadimiy islomiy manbalarga ko`ra parvardigorning bir og`iz “bo`l” degan so`zi bilan dunyo yaralgan ekan. tangrining inoyati va so`zning qudrati ila paydo bo`lgan bu olamda shuning uchun ham so`zning qadr-qimmati balanddir. ammo so`z qanchalik qadr-qimmatga ega bo`lmasin yakka holatda amaliy ahamiyat kasb eta olmaydi. so`zning qudrati nutq jarayonida namoyon bo`ladi. “so`zning tarixiy-madaniy xizmati cheksiz albatta. lekin tilning olijanob imkoniyatlari nutq orqali, nutq jarayonida ochiladi”[footnoteref:1]- deb yozadi adabiyotshunos olim nusratullo juma xo`ja. [1: nusratulla ato ullo o`g`li jumaxo`ja. istiqlol va ona tilimiz. t., 1998. ] darhaqiqat, buyuk alloma alisher navoiy ham til shunchalik sharafi bilan nutqning quroli ekanligini …

2 / 9

kasb egalari bo`lgan o`qituvchilar ham o`quvchilar bilan munosabatga kirishar ekan, avvalo bolalarni bilim olishga ishontirishi undashi lozim. o`quvchini ishontirish uchun avvalo o`qituvchi ishonarli gapirishi, nutqi ravon, tushunarli, chiroyli dalillangan, puxta asoslangan bo`lishi lozim. shuningdek bu so`zlarga avvalo o`zi rioya qilmog`i shart. taniqli notiqlar ham o`z nutqlarini namunali bo`lishi uchun quyidagi asosiy holatlarga e`tibor berganlar: 1. o`zi to`xtalmoqchi bo`lgan masala yoki mavzuni chuqur o`rganish, o`zlashtirib olish, undagi masalalarga o`z munosabatini aniq belgilab olish. 2. o`z dunyoqarashiga ega bo`lish, so`z bilan ish birligi nazariya bilan tajribaning dialektik birligiga erishish, fikrlarni ilmiy asoslash. 3. mavzuga mas`uliyat bilan yondashish, uni tinglovchi oldida to`liq ochib berishga, yoritishga diqqat qilish. 4. har bir nutqqa jiddiy tayyorgarlik ko`rish, ma`ruzani nimadan boshlashdan tortib, nima bilan tugatishgacha jiddiy uylab olish, masalalarni o`rtaga tashlash ketma-ketligini yaxshi belgilab olish, ularning o`zaro bog`lanishini ta`minlashi, ma`lum rejalar yoki reja-konspektlar tuzib olish, o`zi uchun alohida va keng to`xtalishi zarur bo`lgan o`rinlarni belgilab olish. ochiq …

3 / 9

ishning yo`llaridan biri vaziyatga mos, mavzuga xos bo`lgan xalq maqollari, ayniqsa ta`sir kuchi yuqori bo`lgan rivoyatlardan, she`rlardan, badiiy asarlardan foydalanishdir. badiiy asarlarda epigraf qanday vazifani bajarsa, nutqda maqollar, aforizmlar, rivoyatlardan foydalanish ham shunchalik muhim ahamiyat kasb etadi. masalan talabaga so`z qudrati haqida ma`ruza o`qir ekanmiz, navoiyning quyidagi she`riy misralarini misol qilib keltirish, nutqning yanada ta`sirchanligini oshiradi. qalam guftoni: “man shohi jahonam, qalamkashro bamaqsad merosanam”. qalam dedi: “men-shohman va egam-qalamkashni albatta maqsadiga yetkazaman”. yoki, olibmen taxti farmonimga oson cherik tortmay xitodin to xuroson. ya`nikim, cherik (lashkar) tortmasdan xitoydan xurosongacha bo`lgan o`lkani o`z tasarrufimga oldim, zabt etdim. shuningdek, rivoyatlardan foydalansak. shu mavzuni davom ettirar ekanmiz, so`z qudrati haqida quyidagi rivoyat mavzuga mos tushadi. husayni boyqaro uzoqqa ishkorga ketgan chog`ida sevimli malikasi og`ir betob bo`lib bu dunyodan ko`z yumibdi. bu qayg`uli xabarni shohi yetkazgan kishiga shubhasiz o`limga mahkum etiladi. saroy a`yonlari navoiydan yordam berishni so`rashibdi. shunda navoiy mazkur satrlarni bitibdi: sarvigulning soyasinda so`ldi …

4 / 9

ddiy o`zgarishlar yuz berdi. bugungi kun o`qituvchisi har tomonlama yetuk, kamolga yetgan bo`lmog’i lozim. u tushunarli va chiroyli nutq sohibi bo`lish bilan birga zamonaviy fan yutuqlarini, kompyuter texnikasini mukammal o`rganishga harakat qilishi lozim. istiqlol davrining zamonaviy o`qituvchisi zimmasiga mas`uliyatli vazifalar yuklangan. u yangi pedagogik texnologiya bilan tanish bo`lmog`i, darsni turli usullar asosida tashkil etmog’i, bugungi kunning va zamonaviy o`quvchining barcha talablariga javob topmog’i zarur. shuningdagina bu bilimli, serg`ayrat, zamonaviy fan yutuqlari bilan qurollangan o`qituvchi jamiyatda hurmat topishi mumkin. bularni yuzaga chiqarishda ham o`qituvchi nutqi asosiy vazifani bajaradi. o`qituvchi nutqiga quyiladigan talablar quyidagilar: 1. imkoni boricha o`rtacha, muloyim ovozda so`zlamog’i. 2. o`zini qo`pol, nojo`ya so`zlardan tiymog’i. 3. bir maromda, ohangda gapirmasligi. 4. so`zlaganda keraksiz harakatlar qilmasligi. 5. gapirganda qomatini to`g’ri tutishi. 6. har qanday og’ir vaziyatda ham jahlini sezdirmasligi. 7. o`z nutqi ustida tinimsiz ishlashi, mashq qilishi. 8. so`zlaganda inson shaxsini kamsituvchi so`zlardan foydalanmasligi. 9. o`quvchining fikrini sabr-toqat bilan tinglay bilishi. …

5 / 9

ibratli fikrlarini bayon etadi. ko`ngildagi yashirin sirlar zarurat taqozosi bilan quyidagi holatlarda oshkor etiladi: mazlumlar faryodiga, iltijosiga javob berish, ularga madad berish uchun so`z aytish. bu holatda ko`ngil yengil tortib, aytilgan so`z mazmuni zolim zulmidan ozod etishi mumkin. tilni asrash ham ahamiyatlidir. koshifiy notiq tilini saqlashi lozim bo`lgan quyidagi holatlarni bayon etadi: 1. yolg’on gapirishdan, zero yolg’onchi xudoning dushmani. 2. va`daga xilof gapirish, munofiqona so`z aytishdan. 3. g’iybat va bo`hton gaplardan, chunki bo`hton fosiqlar ishi. 4. behuda bahsdan, ayb qilishdan, gap tashishdan. bular shayton vasvasasi. 5. o`zni maqtash va ta`riflashdan. bu xudbinlikdir. 6. navkar va xizmatkorlarni-xalqni la`natlashdan. 7. qarg’ash, duoyi bad qilishdan, chunki bu jonu dilning ofati. suxandon koshifiy o`z asarida tariqat ahlini martabaga erishganlar va martabaga erishmaganlar kabi ikki toifaga bo`ladi. shayxlar va martabaga erishganlar uchun suhbatda qaysi qoidalarga amal qilishi haqida gapirib, quyidagi qoidalarga rioya qilishni talab etadi: 1. har kishining ahvoliga qarab munosib so`z aytsin. 2. dag’allik …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "soha nutqiga qo'yiladigan talablar"

o`qituvchi nutqiga qo`yiladigan asosiy talablar soha nutqiga qo'yiladigan talablar reja: 1. til va nutq munosabatlari. 2. o`qituvchi-madaniyatli nutq egasi. 3. o`quvchi va o`qituvchi munosabati. 4. nutqning ta`sirchanligiga erishish yo`llari. 5. istiqlol davri o`qituvchisining nutqiga qo`yiladigan talabalar. ma`lumki, til inson tafakkuri va aqliy faoliyatining mahsuli hisoblanadi. so`zlash qobiliyatiga ega ekanligi tufayli insoniyat koinot gultojiga aylandi. qadimiy islomiy manbalarga ko`ra parvardigorning bir og`iz “bo`l” degan so`zi bilan dunyo yaralgan ekan. tangrining inoyati va so`zning qudrati ila paydo bo`lgan bu olamda shuning uchun ham so`zning qadr-qimmati balanddir. ammo so`z qanchalik qadr-qimmatga ega bo`lmasin yakka holatda amaliy ahamiyat kasb eta olmaydi. so`zning qudrati n...

This file contains 9 pages in DOCX format (28.0 KB). To download "soha nutqiga qo'yiladigan talablar", click the Telegram button on the left.

Tags: soha nutqiga qo'yiladigan talab… DOCX 9 pages Free download Telegram