siddiqiy ajziy hayoti va ijodi

DOC 2,1 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662627126.doc αζαρ siddiqiy ajziy hayoti va ijodi (1864-1927 yil) reja: 1. siddiqiy ajziy hayoti va ijodining o`rganilishi. 2. shoirning hayot yo`li. 3. muallimlik faoliyati. 4. «mir`oti ibrat» dostoni. 5. shoirning ijtimoiy qarashlari. 6. milliy uyg`onish davri adabiyotida tutgan o`rni. “millatining ishqi, dardi bilan sug`orilgan siddiqiy ajziy” shoir, dostannavis, tarjimon, hajvgo`y, maktabdor, publitsist sifatida biz bilan hamkor va hamdast bo`ldi. siddiqiy ajziy ijodiga munosabat shoir hayotlik chog`idayoq boshlangan edi. davriy matbuotlarda shoir haqidagi maqolalar, asarlaridan parchalar berilib bordi. shuningdek, xx asr adabiyotini o`rganishda muhim manba hisoblangan ne`matulla muhtaramning «tazkirat-ush shuaro”siga ham uning nomi kiritilgan. xx asr adabiyotida vadud mahmudning «turk shoiri ajziy», tursunqul (rahim hoshim)ning «siddiqiy to`g`risida mulohazalar» kabi maqolalar shoir haqidagi tasavvurlarimizni to`ldiradi. xx asrning 20 yillaridagi bu ikki zukko tanqidchilar davr adabiy jarayonini ziyraklik va sergaklik bilan kuzatar ekan, shoir ajziyning hayot yo`lini aniq va real voqelik asosida tavsiflab, adabiy ijodini san`at nuqtai nazaridan tekshiradilar va har tamonlama talqin …

biroq hamma vaqt ham shoir ijodi o`zini haqqoniy bahosini topmadi, ya`ni s.ajziy ijodiyoti bo`yicha talqinlar turlicha kechdi. jumladan, h.mirzazoda, i.s.braginskiylar ajziy asarlarining reaksion burjua adabiyoti namunasi sifatida talqin qildilar. ya`ni, shoir ajziy hayoti va ijodi adabiy-siyosiy bahslar mavzusiga aylandi. 60-yillarga kelib shoir ijodiga munosabat anchayin xolis bo`ldi. bu r.arslanov, m.fattayev, s.halimov kabi adabiyotshunoslarning shoir hayoti va ijodiyoti haqidagi qarashlarida ko`rinadi. ajziy borasidagi siyosiy-adabiy baxslar va turlicha qarashlarni 70-yillar boshidayoq e`tiborli olim, professor begali qosimov s.ajziyning kimligi, hayot yo`li, ijodining mohiyati va mafkurasining neligini aniqlab, mufassal talqini bilan yakun toptirdilar. b.qosimov ajziy hayot yo`li va ijodiy faoliyatini birinchilardan bo`lib ilmiy-adabiy jihatdan talqin qilar ekan, uni milliy uyg`onish davri adabiyotining umidli vakili o`laroq sifatlaydilar. demak, yirik adabiyotshunos olim b.qosimov xx asrning 70-yillaridan boshlab siddiqiy ajziy hayoti va ijodini jiddiy va keng ko`lamda tadqiq va targ`ib, tashviq eta boshladilar. ustoz domlamiz bu davrdan boshlab siddiqiy asarlarini to`plash, o`rganish, nashr etish ishlarini qizg`in va …

iy ajziy 1864 yil samarqand shahrining halvoyi qishlog`ida hunarmand oilasida tug`ildi. uning otasi hasanxo`ja asli turkistonlik bo`lib, keyinchalik samarqandga ko`chib kelib, shu yerda yashab qolgan. hasanxo`ja to`quvchilik bilan ro`zg`or tebratar, doimiy moddiy muhtojlikda yashar edi. bo`lajak shoirning bolalik yillari ham moddiy, ham ma`naviy qiyinchilikda o`tdi. u 5-7- yoshlar chamasida otasidan ayrildi. otasi hasanxo`janing vafotidan so`ng bobosi alixo`ja qo`lida qoldi, keyinchalik usta abduqayum eshigida yetimlikda katta bo`ldi. saidahmadning quyi va yuqori tahsili haqida manbalarda ma`lumotlar deyarli kam. b. qosimov uning “yangasida savod chiqargan”ligini, «madrasaga qatnab «sharhi mullo»gacha o`qishga muvaffaq bo`lgan»ligini ta`kidlaydi. tinchimas saidahmad soatsozga ham shogirdlikka tushadi. usta nihoyatda xasis odam edi, u bu yerda ham juda qiyinchilik bilan yashaydi, hunarni egallagach, tikuvchilik, zargarlik, soatsozlik bilan shug`ullanadi. mehnatni hayotda sevgan mashg`uloti deb bildi. bu haqda siddiqiyni yaxshi bilgan 20-yillarning zukko ziyolilaridan bo`lgan vadud mahmud quyidagilarni yozadi: «buyuk bir iste`dodga ega bo`lg`onidan ko`p san`atlarning ustosidir. boshlab siddiqiy yaxshi bir texnikdur. soat va …

ma`lum bo`ladiki, shoir bir muncha vaqt buxoroda bo`lgan. bizningcha, bu tashrifdan maqsad ko`ngil xushlovchi sayohatda bo`lish emas, balki buxoro azaldan ilm maskani bo`lganligini bilgan siddiqiy bu yerdan ilm olish, til o`rganish, qisqasi, ma`naviy ozuqalanish edi. haqiqatanda shunday bo`ldi. she`rga havas ham, ilk she`rlari ham shu yerda tug`ildi. makondagi adabiyot muhiblari e`tiboriga tushdi. jumladan, ne`matulla muhtaram o`zining xix asr adabiyotini o`rganishda muhim manba hisoblangan «tazkiratush-shuaro» asariga «zakovat egasi, fahmu idroklilar sarasi, xiradmandlig` istaklarining bilimdoni» ajziyni ham kiritgan va u haqda bunday degan: «ul zot soatsozlikda tengsiz, tikuvchilikda yagona, til musannifi va islohotda orif, juz`iy ilmlar va sinoatidan voqif, yaxshi hulqlik, yoqimli xatlik va yuqori yo`sinli tab`lik kishidur. ul zot shaharlar faxri ( buxoro) va ulug` samarqand fozillaridan ko`pi bilan iliq muloqotga va ular suhbatida yaxshigina hurmatga ega»*. agar biz inqilobgacha bo`lgan vaqtli matbuot sahifalarini varaqlasak, siddiqiyning sholikorlikdan tortib soatsozlikka doir o`nlab maqollariga duch kelamiz. b.qosimovning tadqiqlarida siddiqiyning 90-yillarning oxirlarida otasidan qolgan …

klu shamoyili ham o`zgacha edi, parta, doska, hatto kurrai arz (globusgacha) bor edi. u dunyoviy bilim beruvchi birdan-bir maskan bo`lib shakllandi. siddiqiy maktabida arifmetika, astronomiya, arab, rus tili, umumiy, milliy jug`rofiya,tarix, hisob, handasa, tabiiyot kabi fanlar o`rgatilar edi. shoir ajziy l.n.tolstoyning bir qancha hikoyalarini, i.a.krilovning qator masalalarini, i.g.gogolning «shinel» povestini o`zbek va tojik tillariga tarjima qilib, darsliklariga ulardan namunalar kiritdi. prof. b.qosimovning ma`lumotlariga qaraganda, shoir «1914 yilda «zarafshon» nomli maktab kutubxonasi ochib, unda «mulla nasriddin», «sho`ro» jurnallaridan tortib, fitrat, tavfiq asarlariyu, a.krilov masallarigacha, ibn sinoning «al qonuni»dan tortib, bedilning «chor unsur»igacha matbuot va adabiyotlar mavjud bo`lgan. bu maktab va kutubxonaning dovrug`i turkistonnning to`rt tarafiga tarqaldi. «halvoyi maktabi»ning qurilishi bilan bog`liq bo`lgan voqealarga guvohlik beruvchilarning (b. qosimov guvohlar bilan shaxsan ko`rishib, maktabning qurilish tafsilotini to`liq o`rganganlar) ma`lumotlariga qaraganda, uning qurilishiga ruxsatnoma olinishi ham baxtli tasodif bo`lgan. bularning bari turkistonning milliy taraqqiyoti uchun qo`yilgan ilk qadam edi. bu, albatta barchaga birday yoqmas …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"siddiqiy ajziy hayoti va ijodi" haqida

1662627126.doc αζαρ siddiqiy ajziy hayoti va ijodi (1864-1927 yil) reja: 1. siddiqiy ajziy hayoti va ijodining o`rganilishi. 2. shoirning hayot yo`li. 3. muallimlik faoliyati. 4. «mir`oti ibrat» dostoni. 5. shoirning ijtimoiy qarashlari. 6. milliy uyg`onish davri adabiyotida tutgan o`rni. “millatining ishqi, dardi bilan sug`orilgan siddiqiy ajziy” shoir, dostannavis, tarjimon, hajvgo`y, maktabdor, publitsist sifatida biz bilan hamkor va hamdast bo`ldi. siddiqiy ajziy ijodiga munosabat shoir hayotlik chog`idayoq boshlangan edi. davriy matbuotlarda shoir haqidagi maqolalar, asarlaridan parchalar berilib bordi. shuningdek, xx asr adabiyotini o`rganishda muhim manba hisoblangan ne`matulla muhtaramning «tazkirat-ush shuaro”siga ham uning nomi kiritilgan. xx asr adabiyotida vadud mahmudning «tur...

DOC format, 2,1 MB. "siddiqiy ajziy hayoti va ijodi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: siddiqiy ajziy hayoti va ijodi DOC Bepul yuklash Telegram