dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari

PDF 13 pages 651.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 651.5 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1 1-mavzu : dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1. dinning dastlabki ko‘rinishlari. 2. din va etnomadaniyat tarixi. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari. dinning dastlabki ko‘rinishlari. din tushunchasi o‘zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bo‘lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni o‘ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod so‘zi ham arab tilidan kirib kelgan bo‘lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunchalari jamiyat, inson, uning ongi hayotning ma’nosi, maqsadi va taqdiri uni bevosita qurshab olgan moddiy olamdan tashqarida bo‘lgan, uni go‘yo yaratgan, ayni zamonda insonlarga birdan-bir "to‘g‘ri", "haqiqiy", "odil" hayot yo‘llarini ko‘rsatadigan va o‘rgatadigan ilohiy kuchga ishonch va ishonishni ifoda etadigan maslak, qarashlar, ta’limotlar majmuidan iboratdir. arab istilochilari o‘rta osiyoni egallab olgandan …

2 / 13

larning islomgacha bo‘lgan diniy e’tiqodlariga binoan "tangri" butun olamni, insonni yaratgan, "yuksaklik", "eng baland", "bahaybat" degan ma’nolarni ham anglatgan. muayyan iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va g‘oyaviy sabablarga ko‘ra diniy dunyoqarashlar to‘la hukmron bo‘lgan sharoitlarda qar qanday ilg‘or tabiiy, ilmiy, jumladan, falsafiy qarashlar ham diniy qarashlarni, ularning mavjudlik sabablarini, mohiyati masalalarini chetlab o‘ta olmagan; lekin ularning din haqidagi qarashlari ruhoniy va ulamolarning rasmiy qarashlaridan jiddiy farq qilgan. biz bu vaziyatni forobiy va beruniyning dinga bo‘lgan munosabatlarida ko‘rishimiz mumkin. forobiyning dinga munosabati asosan uning "fozil shahar aholisi hakida kitob" risolasida bayon qilingan. uning fikricha, din ham falsafa kabi voqelikni o‘rganishga qaratilgan, bu falsafa moddiy olamni bilish, sabab, oqibat bog‘lanishlarini aniqpash orqali o‘rganadi. din esa voqelikka bu uslub bilan emas, balki tasvir (obrazli), ramziy, majoziy, qiyosiy tasavvurlardan foydalanish orqali e’tiqod qilishga chakirish yo‘li bilan yondashadi. demak, din voqelikni, sabab va oqibat bog‘lanishlarining moddiy asosini 2 o‘rganmasdan izoxlashga kirishadi. ayni zamonda voqelikni falsafiy bilish, o‘z …

3 / 13

qarshi chiqqanlar. ilmiy bilimlarga asoslangan dunyoviy ishonchli, haqikiy ta’limot olamning mavjudlik sabablari masalasida diniy qarashlar bilan kelishmasa-da, ammo insonni, uning ijtimoiy faoliyati, ma’naviy va axloqiy qadriyatlarini o‘rganishda minglab yillar mobaynida uning bag‘rida qo‘lga kiritilgan bilim, tajriba, ularning hozirgi kundagi ijobiy ahamiyatini aslo rad qilmaydi. qolaversa, din bag‘rida shakllangan ma’naviy, din tаbiаt, jаmiyat, insоn vа uning оngi, yashаshdаn mаqsаdi hаmdа tаqdiri insоniyatni bеvоsitа qurshаb оlgаn аtrоf- muhitdаn tаshqаridа bo`lgаn, uni yarаtgаn, аyni zаmоndа insоnlаrgа to`g`ri, hаqiqiy, оdil hаyot yo`lini ko`rsаtаdigаn vа o`rgаtаdigаn ilоhiy qudrаtgа ishоnch vа ishоnishni ifоdа etаdigаn mаslаk, qаrаsh, tа’limоtdir din (аrаb. ishоnch, ishоnmоq): 1) ijtimоiy-mа’nаviy hаyot hоdisаsi, ilоhiy kuchlаrgа ishоnch-e’tiqоd аsоsidа shаkllаngаn g`оya vа qаrаshlаr tizimi 2) bоrliqni yarаtuvchi vа bоshqаruvchi оliy mаvjudоt, ya’ni хudоgа nisbаtаn munоsаbаt, tаsаvvur, urф-оdаt vа mаrоsimlаr mаjmui dinshunоslik – kishilik jаmiyati tаriхiy tаrаqqiyotining muаyyan bоsqichidа pаydо bo`lgаn bаrchа din shаkllаrining mа’nаviy, ijtimоiy, gnоsеоlоgik vа psiхоlоgik ildizlаrini, ulаrning tа’limоti vа mаrоsimchiligi, ijtimоiy hаyotdаgi mаvqеi …

4 / 13

lar tilidagi "o totem" (uning urug‘i) degan so‘zdan kelib chiqqan. totemizm ibtidoiy g‘oyat sodda diniy e’tiqodning bir turi bo‘lib, qadimgi zamondagi urut-qabila a’zolarining muayyan bir hayvon, o‘simlik bilan g‘ayritabiiy aloqasi, yakinligi, qon qarindoshligi bo‘lgan deb, bu hayvon va o‘simliklarni muqaddaslashtirishdan iboratdir. totemizmning muayyan kishilar guruhining tabiat, binobarin, tashqi muhit bilan bog‘likligini ifodalovchi dastlabki shakllaridan edi. har bir kabila yoki urug‘ o‘z sharoitini hamda imkoniyatlarini ko‘zda tutib, ba’zi hayvonlarni ovlar va ular haqida yetarli ma’lumotlarga ega edi. bunday hayvonlarni yaqindan bilish ularning urug‘ bilan yaqinligi yoki qon-qarindoshligi bo‘lsa kerak, degan tasavvurni keltirib chiqargan. natijada ba’zi hayvonlar, ksyinchalik esa o‘simlikning ba’zi navlari ham muayyan urug‘ a’zolarining ajdodi -totemidir, degan tasavvur shakllanishiga olib kelgan. shu boisdan keyinchalik urug‘ a’zolari totemning dinning аsоsiy funksiyalаri 1. birlаshtiruvchi – intеgrаtоrlik funksiyasi: jаmiyat bilаn shахs аlоqаdоrligi 2. dunyoqаrаshlik funksiyasi: аtrоfdаgi nаrsа vа hоdisаlаr o`tkinchi, bоqiy dunyogа tаyyorgаrlik ko`rish 3. tаrtibgа sоluvchi (rеgulyatоrlik) vаzifаsini bаjаrаdi: 1) islоmdа 5 …

5 / 13

ari deb hisoblanganlar, sehr yo‘li bilan unga ta’sir qilishga uringanlar. totemga sajda kilingan, u himoya qilingan, e’zozlangan, uni otib o‘ldirish, iste’mol qilish man etilgan. faqat ayrim hollarda, ya’ni tantanali kungarda totem hisoblaigan hayvon yoki o‘simlikni maxsus rasm-rusmga rioya qilingan holda iste’mol qilish mumkin bo‘lgan. urut a’zolarida shundagina totemning kuch-quvvati kishilarga o‘tadi va u kelgusida ham urugaing homiysi bo‘lib qoladi. totemizm e’tiqodlari tub avstriyaliklarda keng saqlanganligini ularning urug‘lari nomlaridan payqash mumkin. ular urug‘larni konkret hayvoilar (kengru, oq ho‘kiz, kora ho‘kiz kabi yeki ayrim o‘simliklar) nomi bilan ataganlar. totemizmning elementlarini hozirgi dinlarda ham ko‘rish mumkin. masalan, hinduizm dinida fil, sigir, maymun, ilon kabilar mukaddas hayvonlar hisoblangan. o‘zbeklarda qaldirg‘och, musicha, laylak, ko‘k qarg‘ani muqaddas qushlar deb e’zozlash ham totemizmning ko‘rinishlaridan biridir. markaziy osiyo xalklarida, shu jumladan o‘zbeklarda muchalga qarab vaqt hisobini chiqarish totem e’tiqodi bilan bog‘likdir. masalan, ota-bobolarimizda odamlarning yoshini ya’ni tug‘ilgan kunidan boshlab kancha yashaganligani muchal orqali, muayyan hayvon nomlari bilan atalgan …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari"

1 1-mavzu : dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari reja: 1. dinning dastlabki ko‘rinishlari. 2. din va etnomadaniyat tarixi. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari. dinning dastlabki ko‘rinishlari. din tushunchasi o‘zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bo‘lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni o‘ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod so‘zi ham arab tilidan kirib kelgan bo‘lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunc...

This file contains 13 pages in PDF format (651.5 KB). To download "dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik fanining predmeti,… PDF 13 pages Free download Telegram