lug‘at ustida ishlash metodikasi

PPTX 29 pages 10.4 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.4 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint lug‘at ustida ishlash metodikasi reja: 1. lug‘at ustida ishlashning lingvistik asoslari va vazifalari. 2. maktabda lug‘at ustida ishlashning asosiy yo‘nalishlari. 3. so‘z ma’nosini tushuntirish. 4. ma’nodosh so‘zlar (sinonimlar) ustida ishlash. 5. antonimlar ustida ishlash. 6. ko‘p ma’noli so‘zlar va omonimlar ustida ishlash. adabiyotlar. 1. k.qosimova va b. “ona tili o‘qitish metodikasi” toshkent “nosir” nashriyoti 2009 2. umarova.m, nabiyeva.m. “bayonlar to‘plami” t. vektor-press-2017 3. yunosov qobiljon “boshlang‘ich ta’limda insho” andijon-2007 4. x.g‘ulomova, t.gofforova “1-sinifda ona tili darslari” t. sharq-2003 5. tursunoy ziyodova “o‘quvchilarni mustaqil fikirlashga o‘rgatish” t .: o‘qituvchi -2001 6. umida masharipova va b “o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma” t.:sharq-2016 2 2 so‘z tilning ma’no bildira-digan asosiy birligidir. so‘z va so‘z birikmasi aniq narsalarni, mavhum tushuncha-larni, hissiyotni ifodalaydi. tilda mavjud bo‘lgan barcha so‘z va iboralarning yig‘indisi lug‘at tarkibi yoki leksika deyiladi. leksikologiya o‘zbek tilining lug‘at tarkibini o‘rganadigan bo‘limdir. leksikologiya lug‘at tarkibidagi so‘zlarning nutqda ma’no ifodalash xususiyati, qo‘llanish faolligi, boyib …

2 / 29

bilan bog‘langan ma'noda ishlatilishi berilgan. maktabda lug‘at ustida ishlash metodikasi to‘rt asosiy yo‘nalishni ko‘zda tutadi: 1. o‘quvchilar lug‘atini boyitish, ya’ni yangi so‘zlarni, shuningdek, bolalar lug‘atida bo‘lgan ayrim so‘zlarning yangi ma’nolarini o‘zlashtirish. ona tilining lug‘at boyligini bilib olish uchun o‘quvchi o‘z lug‘atiga har kuni 8 - 10 ta yangi so‘zni, shu jumladan, ona tili darslarida 4 - 6 so‘zni qo‘shishi, ya’ni shu so‘zlar ma’nosini o‘zlashtirishi lozim. bu o‘z ichiga quyidagilarni oladi: o‘quvchi puxta o‘zlashtirmagan so‘zlarning ma’nosini to‘liq o‘zlashtirish, ya’ni shu so‘zlarni matnga kiritish, ma’nosi yaqin so‘zlarga qiyoslash, antonim tanlash yo‘llari bilan ularning ma’nosiga aniqlik kiritish; so‘zning kinoyali ma’nosini, ko‘p ma’noli so‘zlarni o‘zlashtirish; so‘zlarning sinonimlarini, sinonim so‘zlarning ma’no qirralarini o‘zlashtirish; ayrim frazeologik birliklarning ma’nosini, o‘zlashtirish. 2. o‘quvchilar lug‘atiga aniqlik kiritish. o‘quvchilar ma’nosini tushunadigan, ammo o‘z nutq faoliyatida ishlatmaydigan nofaol lug‘atidagi so‘zlarni faol lug‘atiga o‘tkazish. buning uchun shu so‘zlar ishtirokida so‘z birikmasi va gaplar tuziladi, ular o‘qiganlarni qayta hikoyalash, suhbat, bayon va inshoda …

3 / 29

ini va nutqini boyitishda eng ishonarli manba badiiy asarlar hisoblanadi. o‘qish darslarida o‘quvchilar oybek, h.olimjon, m.shayxzoda, g‘.g‘ulom, h. hakimzoda, zulfiya, x.to‘xtaboyev, p. mo‘min, q.muhammadiy, sh.sadulla, z.diyor, n.fozilov, t.adashboyev, a.obidjon kabi ko‘pgina so‘z ustalarining asarlarini o‘qiydilar. 3. bolalar mustaqil o‘qishga o‘rgangan-laridan keyin ular lug‘atiga kitob, gazeta, jurnal materiallari katta ta’sir qiladi. shuning uchun ham sinfdan tashqari mustaqil o‘qish va unga rahbarlik shakllari o‘quvchilar lug‘atini boyitishning, nutqini o‘stirishning eng muhim manbalaridan hisoblanadi. 4. maxsus mashqlar yordamida grammatika va imloni o‘rganish darslari ko‘pgina so‘z va atamalarni o‘zlashtirishga yordam beradi, o‘quvchilar predmet, belgi, harakat, sanoq, tartib ifodalaydigan so‘zlarni bilib oladilar. bu darslarda o‘quvchilar lug‘ati tartibga solinadi, so‘z turkumlarini o‘rganish jarayonida guruhlanadi, so‘z tarkibi, so‘z yasalishi, so‘zlarning o‘zgarishini o‘rganish bilan esa lug‘atga aniqlik kiritiladi; ular o‘rgangan so‘zlaridan o‘z nutqlarida foydalana boshlaydilar, natijada lug‘atlari faollashadi. so‘zlarning ma'nosini tushuntirish o‘quvchilar lug‘atini boyitadi, nutqini o‘stiradi. boshlang‘ich sinflarda o‘qitiladigan fanlarning atamalari ham tushuntirilishi lozim bo‘lgan so‘zlar qatoriga kiritiladi. atamalarning …

4 / 29

so‘z ma’nosini lug‘atdan va o‘qish kitoblarida matn ostida berilgan izohdan foydalanib tushuntirish. 3. so‘z ma’nosini shu so‘zning ma’nodoshi yordamida tushuntirish. masalan, sabo — shabada, mudofaa — himoya, sozanda — musiqachi, diyor — vatan, inshoot — bino, samo — osmon kabi. 4. tanish bo‘lmagan so‘z bilan ifodalangan tushunchani tanish bo‘lgan so‘z bilan ifodalangan tushunchaga (uning antonimiga) taqqoslash orqali tushuntirish. masalan, ishchan-dangasa tushunchasiga, rostgo‘y-yolg‘onchi. 5. so‘zni o‘ziga yaqin tushuncha — boshqacha ifoda etish bilan tushuntirish. bunda tushuntiriladigan so‘zning izohi qisqa va aniq bolishi kerak. masalan, o‘zboshimchalik — o‘z xohishicha ish tutish, mutaxassis — biror hunar egasi; 6. so‘zni predmetning asosiy belgisini izohlash orqali tushuntirish. masalan, yantoq — suvsiz joyda o‘sadigan ninasimon tikanli o‘simlik; akula — okeanlarda yashaydigan juda katta yirtqich baliq. 7. axloqiy, mavhum tushunchalarni ifoda etuvchi so‘zlarning ma'nosini misollar yordamida tushuntirish. buning uchun o‘quvchilar o‘rgangan badiiy asardan axloqiy fazilatga ega bo‘lgan asar qahramonining qilgan ishlari tahlil qilinadi. ma’nodosh so‘zlar (sinonimlar) talaffuzi, …

5 / 29

aytadi. o‘quvchilar bu so‘zlarga sinonim tanlaydilar: masalan: osmon — ko‘k, samo, falak; mazali — lazzatli, laziz, totli; ko‘nikmoq — o‘rganmoq, odatlanmoq, odat qilmoq. 3. tushirib qoldirilgan sinonim so‘zlarni o‘z o‘rniga qo‘yib, matnni ko‘chirish. bunda yozilishi kerak bo‘lgan sinonim so‘zlar ro‘yxati tekshirish uchun beriladi. o‘quvchilar sinonimlarni o‘rniga qo‘yib, ularning qo‘llanilishidagi farqni tushuntiradilar. 4. ma’nodosh so‘zlar dan mosini qo‘yib gaplarni ko‘chirish. buning uchun sinonim so‘zlar qatori qavs ichida beriladi, o‘quvchi gapning mazmuniga mosini tanlab gapni ko‘chiradi: daryo suvini (bahor, ko‘klam) toshirar, odam qadrini (mehnat, ish) oshirar. 5. sinonim so‘zlar qatoridan foydalanib didaktik material tuzish va u bilan mashq ishlash. qarama-qarshi, zid ma'no bildiradigan so‘zlar zid ma'noli so‘zlar (antonimlar) deyiladi. antonimlar belgi bildiradigan so‘zlarda ko‘p uchraydi. antonimlar ustida ishlash matndan antonimni topishdan boshlanadi, keyin maxsus mashqlar ishlatiladi: berilgan so‘zlarga antonim tanlash. otni o‘tganda: azob - ..., do‘stlik -..., oq -..., yoshlik -. .., sifatni o‘tganda: dangasa -... , anqov -..., rostgo‘y -..., dono …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug‘at ustida ishlash metodikasi"

презентация powerpoint lug‘at ustida ishlash metodikasi reja: 1. lug‘at ustida ishlashning lingvistik asoslari va vazifalari. 2. maktabda lug‘at ustida ishlashning asosiy yo‘nalishlari. 3. so‘z ma’nosini tushuntirish. 4. ma’nodosh so‘zlar (sinonimlar) ustida ishlash. 5. antonimlar ustida ishlash. 6. ko‘p ma’noli so‘zlar va omonimlar ustida ishlash. adabiyotlar. 1. k.qosimova va b. “ona tili o‘qitish metodikasi” toshkent “nosir” nashriyoti 2009 2. umarova.m, nabiyeva.m. “bayonlar to‘plami” t. vektor-press-2017 3. yunosov qobiljon “boshlang‘ich ta’limda insho” andijon-2007 4. x.g‘ulomova, t.gofforova “1-sinifda ona tili darslari” t. sharq-2003 5. tursunoy ziyodova “o‘quvchilarni mustaqil fikirlashga o‘rgatish” t .: o‘qituvchi -2001 6. umida masharipova va b “o‘qituvchilar uchun metodik qo‘ll...

This file contains 29 pages in PPTX format (10.4 MB). To download "lug‘at ustida ishlash metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: lug‘at ustida ishlash metodikasi PPTX 29 pages Free download Telegram