i̇onlantiruvchi nurlar biologiyasi fanining sharxlochi mavzusiga oid ma'ruzalar

PPT 42 pages 8.5 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.5 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

радиобиология фани ионлантирувчи нурлар биологияси фани мавзу: шархловчи маьруза доц. раджабова г.г. режа: 1. радиобиология фанининг предмети, мақсад ва вазифалари. 2. радиобиология фанининг ривожланиши. 3. biologiyada radiobiologik usullarning qo’llanilishi 4. tibbiyotda radiobiologik usullar 5. sanoatda radiobiologik usullarning ahamiyati радиобиология фанининг предмети ва тадқиқот объекти радиобиология фанининг предмети – ионлаштирувчи нурланишнинг турлари ва манбаларини тавсифлаш, унинг биологик объектларга таъсирининг молекуляр механизмларини ўрганиш ҳисобланади. радиобиология фанининг тадқиқот объекти – тирик организмлар (ҳайвонлар, ўсимликлар, микроорганизм-лар), тўқималар, орган ва ҳужайралар ва молекулалар (жумладан, макромолекулалар) ҳисобланади. радиобиология фанининг мақсади радиобиология фанининг мақсади – ионлаштирувчи нурланишнинг биологик объектларга физик–кимёвий таъсирининг молекуляр механизмини ўрганиш ва ўз навбатида, ионлаштирувчи нурланиш таъсирига нисбатан биологик жавоб реакцияси шаклланиш қонуниятларини аниқлаш ва ушбу асосда, организмнинг жавоб реакцияларини бошқариш, нурланишнинг салбий таъсири даражасини камайтиришни илмий асослаб беришдан ташкил топади. радиобиология фанининг вазифалари радиобиология фанининг вазифалари – ионлаштирувчи нурланишнинг биологик объектларга таъсир механизмларини ўрганиш, яъни ионлаштирувчи нурланиш таъсирида бирламчи ўзгаришларнинг физик–кимёвий ва молекуляр …

2 / 42

адиацион цитология; радиацион экология; радиацион патофизиология; радиацион эпидемиология; радиацион гигиена; геофизик радиология; тиббиёт радиологияси; радиацион терапия. радиобиологиянинг мақсади – радиацион нурланиш касаллиги этиологиясини ўрганиш, ионлаштирувчи нурланишнинг биологик таъсир қонуниятларин аниқлаш ва радиацион нурланишнинг биологик организм ва унинг авлодларига салбий таъсирини бартараф қилишдан ташкил топади. радиобиология фанининг вазифалари қуйидагилардан ташкил топган: одам саломатлигига ҳавфли ҳисобланган радиацион нурланиш манбаларини ўрганиш; ионлаштирувчи нурланишнинг биологик таъсирини ўрганиш; одам организмини ионлаштирувчи нурланишга қарши ҳимоя воситаларини ишлаб чиқиш ва нурланиш шароитида унинг салбий оқибатларига қарши курашиш ва қайта тикланишга қаратилган чора–тадбирларни ишлаб чиқиш; атроф–муҳит ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг одам ва ҳайвонлар организмига радиацион ҳавф туғдириши даражасини баҳолаш; ионлаштирувчи нурланишнинг турли хил касалликларга ташҳис қўйиш ва даволаш мақсадларида, шунингдек қишлоқ хўжалиги, озиқ–овқат саноати ва микробиология соҳаларида самарали фойдаланиш технологияларини ишлаб чиқишни илмий жиҳатдан асослаб бериш; техноген ҳалокатлар ва ядро қуролининг радиоэкологик оқибатларини ўрганишдан ташкил топади. радиобиофизика фани бевосита радиобиология фан соҳаси таркибидан ажралиб чиққан мустақил фан ҳисобланади …

3 / 42

сини ўрганувчи йўналишлар: радиацион вирусология; радиацион микробиология; ўсимликлар радиобиологияси; одам ва ҳайвонлар радиобиологияси. радиобиология фанининг ривожланиш тарихи радиобиология фанининг ривожланиш босқичлари i босқич – 1890–1922–йиллар ii босқич – 1922–1945–йиллар iii босқич – 1945– 1986–йиллар iv босқич – радиацион нурланишнинг таъсирини ўрганиш йўналишидаги замонавий давр. i босқич – 1890–1922–йилларга тўғри келади ва бу даврда – яъни, 1895–йилда вильгельм конрад рентген (германия) томонидан рентген нурланиши аниқланган, 1896–йилда а.беккерель томонидан уран элементининг радиоактивлик хоссаси (α–, β– ва γ–нурланиш) аниқланган ва бу кашфиёт табиий радиоактивлик ҳодисасининг ўрганилиши тари-хининг бошланиши ҳисобланади. шунингдек, бу босқичда радиацион нурланишнинг биологик организмга таъсири бўйича дастлабки маълумотлар тўпланиши амалга оширилган. 1898–йилда пьер кюри (1859–1906) ва мария склодовская–кюри (1867–1934) радиоактив – ва элементларини кашф қилишган. бу даврда ф.дессауэр, ж.кроутер, к.г.циммер, н.в.тимофеев–ресовский каби олимлар илмий тадқиқотлар олиб боришган. ii босқич – (1922–1945–йиллар) бу даврда радиацион нурланишнинг биологик таъсирини тавсифлаш, ионлаштирувчи нурланишнинг мутаген таъсирини ўрганишнинг давом эттирилиши, радиацион генетика соҳасининг ривожланиши, радиацион нурланишнинг …

4 / 42

ши кураш воситаларини ишлаб чиқиш даври ҳисобланади. бу босқичда радиацион нурланишнинг барча тузилиш даражаларидаги биологик тизимларга таъсир механизмлари ўрганилган, радиацион нурланишга қарши усуллар ишлаб чиқилган, тиббиёт амалиётида радиацион диагностика ва радиацион терапия усуллари жорий қилинган. iv босқич – радиацион нурланишнинг таъсирини ўрганиш йўналишидаги замонавий давр (1986–йилда «чернобыль» фожеаси юз берганидан кейинги давр). 1986–йилда чернобыль аэс ҳалокатидан кейин, радиацион нурланишнинг биологик объектларга таъсир механизмларини сифат ва миқдорий жиҳатдан тавсифлаш, радиацион манбалардан фойдаланиш бўйича қатъий қоида ва тартибларнинг ишлаб чиқилиши бўйича тадқиқотларнинг янги даври бошланган. шунингдек, радиобиология фан соҳасининг ривожланишида кимёвий элемент атоми ядросининг тузилишини ўрганиш бўйича қўлга киритилган ютуқлар муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. «радиацион фожеалар» тарихи радиобиология ва радиобиофизиканинг ривожланиш тарихида радиацион нурланишнинг физик хоссалари ва биологик таъсир механизмини ўрганиш йўналишида илмий тадқиқотлар амалга оширилиши ва радиацион нурланиш манбаларидан фойдаланиш, сақлаш, ташиш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилишига тасодифий юз берган ва онгли равишда юзага келтирилган – «радиацион фожеалар» сезиларли даражада туртки …

5 / 42

ectrum”-ko’rinish, “metriya”-o’lchash so’zlaridan olingan bo’lib, ko’rinishni o’lchanishi degan ma’noni bildiradi. spektrofotometriya usuli eritmalardan o’tgan nurning bir qismini yutilishini o’lchashga asoslangan. ushbu usul bilan modda kontsentratsiyasi o’lchanadi, ularning ikkilamchi strukturasini, molekula ayrim guruhlarining ionlashuvini o’rganadi. turli o’lcham va ko’rinishdagi spektrofotometrik asboblar kvartsli kyuvetaga quyilgan oqsil namuna epr usuli magnit maydonga tushirilgan atom o’zidan bir necha xil chastotada nurlar chiqaradi va magnit maydon orqali qo’zg’algan elektron rezonans holatiga kelib signal hosil bo’ladi elektron paramagnit rezonans (epr) usuli bilan makromolekulalar konformatsiyasini, strukturalar va gidrat qavatlarini lokal harakatchanligini aniqlash mumkun. epr usulidagi relaksatsion effekt yamr usuli yadro magnit rezonans usulining ro’y berishi yadroning energetik o’tishlari bilan bog’liq, uni normal atomlarda emas, balki ularning izotoplarida kuzatish mumkun. yamr hosil bo’lishi kuchli magnit maydonda joylashgan, magnit momentini tutuvchi yadroga ega toq atomli yadrolarga xos xususiyatdir.(c,n,o,p) yadro magnit rezonans usuli makromolekulalar va ayrim guruhlarining konformatsiyasini, dinamik xossalari, ligandlarning bog’lanish darajasini aniqlaydi. mrt diagnostika usuli lazer spektroskopiya usuli …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "i̇onlantiruvchi nurlar biologiyasi fanining sharxlochi mavzusiga oid ma'ruzalar"

радиобиология фани ионлантирувчи нурлар биологияси фани мавзу: шархловчи маьруза доц. раджабова г.г. режа: 1. радиобиология фанининг предмети, мақсад ва вазифалари. 2. радиобиология фанининг ривожланиши. 3. biologiyada radiobiologik usullarning qo’llanilishi 4. tibbiyotda radiobiologik usullar 5. sanoatda radiobiologik usullarning ahamiyati радиобиология фанининг предмети ва тадқиқот объекти радиобиология фанининг предмети – ионлаштирувчи нурланишнинг турлари ва манбаларини тавсифлаш, унинг биологик объектларга таъсирининг молекуляр механизмларини ўрганиш ҳисобланади. радиобиология фанининг тадқиқот объекти – тирик организмлар (ҳайвонлар, ўсимликлар, микроорганизм-лар), тўқималар, орган ва ҳужайралар ва молекулалар (жумладан, макромолекулалар) ҳисобланади. радиобиология фанининг мақсади ра...

This file contains 42 pages in PPT format (8.5 MB). To download "i̇onlantiruvchi nurlar biologiyasi fanining sharxlochi mavzusiga oid ma'ruzalar", click the Telegram button on the left.

Tags: i̇onlantiruvchi nurlar biologiya… PPT 42 pages Free download Telegram