badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar

DOCX 32 pages 309.3 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 309.3 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar mundarija kirish 3 i bob. qoʻshma gap shakllar tuzilish va tasniflanishi 6 1.1. qoʻshma gap shakllar tuzilish 6 1.2. qoʻshma gaplarning tasniflanishi 8 ii bob. matnda yuklamalar orqali bogʻlangan qoʻshma gaplar 16 2.1. bogʻlovchi-yuklamaning mohiyati. 16 2.2. badiiy matnda yuklamali qoʻshma gaplar 23 xulosa 29 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 31 kirish oʻzbek tiliga davlat tili maqomining berilishi oʻzbek tilining taraqqiyoti yoʻlida yangi davrni boshlab berdi. bu esa, oʻz navbatida, davrni oʻzbek tili tarixini toʻgʻri va chuqur oʻrganish, til sathlarining tabiatini aniq tahlil etish va ularning badiiy matndagi imkoniyatlarini ilmiy tahlil qilish, bu yoʻnalishda zaruriy tadqiqot ishlarini olib borish va ilmiy xulosalarga kelish kabi dolzarb vazifalarni yuklaydi[footnoteref:1]. …

2 / 32

urakkablashgan sodda gaplarning grammatik belgilaridan kelib chiqilsa, ularning semantik tabiati yaqqol yuzaga chiqadi. тil – kishilarga fikrlashuv, fikrlash quroli boʻlib xizmat qiladigan noyob ijtimoiy hodisa. har bir til uning sohibi boʻlmish jamoaning bebaho mulki boʻlib, oʻzi mansub jamoaning nomi bilan ataladi: oʻzbek jamoasiga xizmat qiluvchi tilga oʻzbek tili deyiladi[footnoteref:2]. oʻzbeklar oʻz tilidan koʻp asrlar davomida foydalanib keladi. dastlab ogʻzaki muloqotni ta'minlagan oʻzbek tili keyinchalik yozma shaklda ham namoyon boʻlgan. yozma nutqda til hodisalaridan foydalanishning ma'lum me'yorlarini ishlab chiqish zaruriyati paydo boʻlgan. тil hodisalaridan ma'lum me'yor asosida foydalanish adabiy oʻzbek tilining shakllanishiga olib kelgan. [2: a.g‘ulomov,m.asqarova.hozirgi o‘zbek tili t,1987 yil. 7 b ] soʻzlashuv asosida shakllanib, soʻzlashuv tili bilan yonma-yon yashab kelayotgan adabiy oʻzbek tili koʻp asrlik tarixga ega boʻlib, taraqqiyot bosqichlari nuqtayi nazaridan oʻtmish adabiy oʻzbek tili va hozirgi adabiy oʻzbek tili deb ajratiladi. adabiy oʻzbek tili oʻz tarixiy taraqqiyotining har bir bosqichida ma'lum belgi-xususiyatlari bilan farqlanadi. kurs ishining dolzarbligi: …

3 / 32

rqali jahonga oʻz soʻzini aytib kelganlar. shu tilda buyuk madaniyat namunalarini, ulkan ilmiy kashfiyotlar, badiiy durdonalar yaratganlar. oʻtmishda oʻlkamizni bosib olgan turli yovuz kuchlar bizni avvalo oʻz tilimizdan, tariximiz va ma’daniyatimizdan, dinu diyonatimizdan judo qilishga qayta-qayta urindilar. ular el-yurtimiz boshiga qanday a’zob-uqubatlar, kulfat va musibatlar solgani tarixdan yaxshi ma‘lum. ammo ja’sur va matonatli xalqimiz har qanday ogʻir sinovlarda ham oʻz ozodligi va istiqloli uchun mardona kurashdi. bu yoʻlda behisob qurbonlar berdi. har qanday zulm va zoʻravonliklarga qaramasdan, oʻz ona tilini - milliy gʻururini saqlab qoldi. nafaqat saqlab qoldi, balki uni har tomonlama rivojlantirib, bugungi avlodlarga bezavol yetkazib berdi. bu borada ma‘naviy jasorat va fidoyilik koʻrsatgan buyuk arboblarimiz, adib va olimlarimiz, ulamolarimiz, ulugʻ san‘atkorlarimizning xotirasini bugun hurmat va ehtirom bilan yod etamiz. kurs ishining maqsadi: badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplarni tadqiq etish va oʻrganish asosiy maqsadi hisoblanadi. kurs ishining vazifasi: kurs ishining mavzusidan kelib chiqqan holda badiiy matnda yuklamalar …

4 / 32

sodda gap shaklning mavjud boʻlishi, 3) bunday gap shakllarning mazmunan oʻzaro zich bogʻliq boʻlishi, 4) birgalikda gaplik ohangi bilam yaxlitlanishi[footnoteref:4]. [4: sh.shoabduraxmonov, m.askarova v.b.hozirgi o‘zbek adabiy tili.1-2-qism toshkent 1980 yil. 10 b.] 1. birinchi belgiga koʻra yaxlitlanuvchi qismlar gap shaklga teng boʻlishi lozim. gap shaklga teng boʻlish uchun avvalo tuslangan leksemashakl (birikmashakl) bilan ifodalangan kesim boʻlishi kerak; ega gap shakl qoliplariga binoan ifodalanishi ham, ifodalanmasligi ham mumkin. qismlarning gap shaklga tengligini belgilashda eng ishonchli oʻlchov - bunday qismlarda harakatholat bajaruvchisining boshqaboshqa boʻlishi: bahor keldi va tabiat jonlandi kabi. ayni vaqtda kesimlarning grammatik (morfem) shakllanishiga ham alohida e'tibor beriladi. qismlarning gap shaklga teng ekanini belgilashda kesimga bogʻlanib keladigan toʻldiruvchi, hollovchi boʻlakning mavjud yoki mavjud emasligi ahamiyatsiz. oʻzbek tilining oʻziga xos xususiyatlaridan biri shuki, qoʻshma gap shaklga yaxlitlanuvchi gap shakllardan birinchisining kesimi b ravishdoshi shaklida ishlatilishi mumkin: bahor kelib, tabiat jonlandi kabi (xuddi shunday holat uyushiq qator bilan ifodalanadigan kesimda ham mavjudligi …

5 / 32

i holda b ravishdosh yasovchisida tobe holatdagi kesimni shakllantirish vazifasi ham mavjud. bunday shakllangan kesim ikkinchi gap shakldan oldin joylashadi (yuqoridagi misol). agar kesimi b ravishdoshi shaklidagi qurilma ikkinchi qism tarkibiga kiritilsa, hollovchi vazifasida ishlatilgan boʻladi: тabiat bahor kelib jonlandi kabi[footnoteref:5]. [5: u.tursunov,j.muxtorov,sh.raxmatullaev.hozirgi o‘zbek adabiy tili.t,1992 yil. 38 b.] aytib oʻtilgan fikrlar asosida qoʻshma gap shakllarning bosh qolipini quyidagicha tuzib koʻrsatish mumkin: bosh kelishikdagi leksemashakl tuslovchili leksemashakl bosh kelishikdagi leksemashakl tuslovchili leksemashakl ega [ega] x kesim ega [ega] x kesim b a j a r u v ch i b a j a r u v ch i g a p sh a k l g a p sh a k l q oʻ sh m a g a p sh a k l i z o h. parallel ( ) belgisi teng va noteng aloqani koʻrsatuvchi shakl sifatida ishlatildi. 2. тa'rifdagi ikkinchi belgiga koʻra qoʻshma gap shaklga yaxlitlanadigan sodda …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakulteti hozirgi oʻzbek tili fanidan kurs ish mavzu: badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar mundarija kirish 3 i bob. qoʻshma gap shakllar tuzilish va tasniflanishi 6 1.1. qoʻshma gap shakllar tuzilish 6 1.2. qoʻshma gaplarning tasniflanishi 8 ii bob. matnda yuklamalar orqali bogʻlangan qoʻshma gaplar 16 2.1. bogʻlovchi-yuklamaning mohiyati. 16 2.2. badiiy matnda yuklamali qoʻshma gaplar 23 xulosa 29 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 31 kirish oʻzbek tiliga davlat tili maqomin...

This file contains 32 pages in DOCX format (309.3 KB). To download "badiiy matnda yuklamalar vositasida bogʻlangan qoʻshma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy matnda yuklamalar vosita… DOCX 32 pages Free download Telegram