ахлокнинг келиб чикиши, унда ихтиёр эркинлигининг ахамияти ва ахлок тузилмаси

DOC 112,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1403344859_44870.doc ахлокнинг келиб чикиши, унда ихтиёр эркинлигининг ахамияти ва ахлок тузилмаси режа: 1. ахлокнинг келиб чикиши. 2. ихтиёр эркинлиги ва ахлокий танлов. 3. дастлабки ахлокий конун-коидалар ва ахлокий тараккиёт муаммоси. 4. ахлок тузилмаси. 1. кадимий она сайёрамиздаги хаёт одатда уч оламдан иборат деб кабул килинган. булар – наботот, хайвонот ва башарият олами; уларнинг узаро муносабатлари заминимиздаги хаётнинг асосий омили хисобланади. хар учаласига хам пайдо булиш, ривожланиш, узини мухофаза килиш, насл колдиришга интилиш инстинкти берилган ва хаётининг бир кунмас-бир кун улим билан нихоя топиш кисмати белгиланган. чунончи, усимлик уругдан пайдо булади, ривожланади, синган шохлари урнини сирач чикариб, даволайди – мухофаза килади, уругини колдириб, бир кун курийди. хайвон шу хусусиятлар билан биргаликда сезиш аъзолари ва кобилиятига хамда муайян даражада идрок этиш хислатига эга. инсонда эса булардан ташкари мулохаза килиш, фикрлаш кобилияти ва уят хисси, бир суз билан айтганда, акл бор. уни имом газзолий олтинчи сезги ёки иккинчи юрак, юрак ичидаги юрак деб …
2
а кирган мамлакатларда расмий, давлат ёндошуви сифатида хукм суриб келди. тоталитар тузумга асосланган бу давлатлар таназзулга учрагач, яна инсонни худо яратган деган фикр уларда етакчилик мавкеини эгаллади. умуман, олганда, инсониятнинг интеллектуал тарихида, хатто нисбатан дахрийлик асри булмиш хх асрда хам, инсонни худо яратган, деган фикр камида туксон фойизни ташкил этади. биз хам ана шу купчилик томонидамиз. айни пайтда, камчилик билдирган ва билдираётган аксил фикр хам яшаш хукукига эга эканини тан оламиз. шуни хам айтиш керакки, баъзиларда, динийлик билан дунёвийлик бир-бири билан сигишадиган ходисаларми, деган хавотирли савол тугилади. биз унга «ха!» деб жавоб берамиз. улар на факат сигишади, балки бир-бирини такозо этади. хусусан, дунёвийлик динийликнинг мавжудлик шарти, яънибу дунё булмаганда, умумжахоний динлар ва мукаддас китоблар нозил килинмаган булур эди. улар бир-бири билан сигишгани учун хам бугун биз арастуга, форобийга, ибн синога, кантга, улугбекка, ньютонга эгамиз. хамма тушунмовчилик бизда хали хам шуролар давридан колган саркит-одатдан келиб чикади: биз хали-ханузгача дунёвийликни эмас, дахрийликни, …
3
. эсланг (эй мухаммад), парвардигорингиз фаришталарга: «мен ерда (одамни) халифа (ёрдамчи) килмокчиман», деганида, улар айтдилар: « у ерда бузгунчилик киладиган, конлар тукадиган кимсани (халифа) киласанми? холбуки, биз хамду сано айтиш билан сени улуглаймиз ва сенинг номингни мудом пок тутамиз». (оллох) айтди: «мен сизлар билмаган нарсаларни биламан» ва у зот одамга барча нарсаларнинг исмларини ургатди. сунгра уларни фаришталарга рубару килиб деди: «агар халифаликка биз хакдормиз деган сузларингиз рост булса, мана бу нарсаларнинг исмларини менга билдиринг!» 32. улар айтдилар: «эй пок парвардигор, биз факат сен билдирган нарсаларнигина биламиз. албатта сен узинг илму хикмат сохибисан». 33. (оллох): «эй одам, буларга у нарсаларнинг исмларини билдир», деди. (одам) уларга барча нарсаларнинг исмларини билдирганидан кейин (оллох) айтди: «сизларга, мен еру осмонларнинг сирларини ва сизлар ошкор килган ва яширган нарсаларни биламан, демаганмидим?». 34. эсланг (эй мухаммад), биз фаришталарга одамга таъзим килинг, дейишимиз билан саждага эгилдилар. факат иблис кибр ва ор килиб – кофирлардан булди». вахоланки, сажда бунгача …
4
то у киёматга кадар, яъни тангри даргохига боргунгача наботот ва хайвонот олами устидан хукмронлик килиб туради. хукмронлик килиш учун, маълумки, муайян даражада эркинликка, эркин харакатни ихтиёр этиш хукукига эга булиш, фалсафий ибора билан айтганда, ихтиёр эркинлиги зарур. ана шу ихтиёр эркинлиги факат инсонга берилган. фаришталар бундай маънавий неъматдан махрум – улар факат оллохнинг буйругини бажарадилар. лекин инсондаги ихтиёр килиш эркинлиги хам чекланган – у оллох томонидан куръони каримда умумий тарзда белгилаб берилган доирадагина мавжуд булиши керак. шу боис мутлак эркинлик инсонга эмас, факат яратганга хос. 2. инсондаги ихтиёр эркинлиги зарурият талаби билан окилона, аклга буйсундирилган равишда, чекланади, яъни нисбийлашади. акс холда, муайян бир, бир неча инсон ёки гурухнинг бетийик эркин ихтиёри на факат бошка инсонлар ва гурухлар, балки наботот, хайвонот олами, бутун дунё учун фожеага айланиши мумкин. ихтиёр эркинлигини бундай чеклашнинг, аклга буйсундиришнинг асосий воситаси ахлокдир. шундай килиб, ахлок – олий мавжудотга ато этилган олий неъмат. яъни ахлокнинг келиб чикиши …
5
ома, озарбойжон, эски узбек (туркий), форс тилларида улмас асарлар яратган буюк шоир имоиддин насимийнинг газалини ёд укиётган бир ёш йигитни куфрда айблаб, хибсга оладилар. йигит олдида икки йулдан бирини танлаш турарди: ё пири насимийни сотиш ва тавба килиб, банддан озод булиш ёки газални узимники, деб улимга тик бориш. покдомон, ор-номусли йигит иккинчи йулни танлайди. кози унинг терисини шилишга буюради. оломон – томошабинлар йигилади. шу пайт насимий келиб колади. вокеадан хабар топган насимий олдида хам энди танлов турарди – танламасликнинг иложи йук эди: ё узини ошкор килиб, ёш йигитни жаллод кулидан кутказиши ва унинг урнини эгаллаши, ёки оломон орасидан секин сиргалиб чикиб кетиб, шогирдининг улимга махкум этилиши эвазига уз жонини асраб колиши керак. буюк мутасаввиф шоир биринчи йулни танлайди: узини жаллод кулига тутказиб, бегунох йигитни озод этади. кози насимийнинг терисини шилишга буюради. жаллод ишга киришади, атрофга кон сачрайди. шунда кози одамларга, нари туринглар, бу кофирнинг томчи кони бирор ерингизга тегса, уша …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ахлокнинг келиб чикиши, унда ихтиёр эркинлигининг ахамияти ва ахлок тузилмаси" haqida

1403344859_44870.doc ахлокнинг келиб чикиши, унда ихтиёр эркинлигининг ахамияти ва ахлок тузилмаси режа: 1. ахлокнинг келиб чикиши. 2. ихтиёр эркинлиги ва ахлокий танлов. 3. дастлабки ахлокий конун-коидалар ва ахлокий тараккиёт муаммоси. 4. ахлок тузилмаси. 1. кадимий она сайёрамиздаги хаёт одатда уч оламдан иборат деб кабул килинган. булар – наботот, хайвонот ва башарият олами; уларнинг узаро муносабатлари заминимиздаги хаётнинг асосий омили хисобланади. хар учаласига хам пайдо булиш, ривожланиш, узини мухофаза килиш, насл колдиришга интилиш инстинкти берилган ва хаётининг бир кунмас-бир кун улим билан нихоя топиш кисмати белгиланган. чунончи, усимлик уругдан пайдо булади, ривожланади, синган шохлари урнини сирач чикариб, даволайди – мухофаза килади, уругини колдириб, бир кун курийди. хай...

DOC format, 112,0 KB. "ахлокнинг келиб чикиши, унда ихтиёр эркинлигининг ахамияти ва ахлок тузилмаси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.