turli tizimli tillarda giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari

DOCX 241 pages 571.6 KB Free download

241 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 571.6 KB

File type DOCX

Pages 241

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 241

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston milliy universiteti qo‘lyozma huquqida __________________ turli tizimli tillarda giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari 10.00.11 – til nazariyasi. amaliy va kompyuter lingvistikasi filologiya fanlari doktori (dsc) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya toshkent – 2024 mundarija kirish.....................................................................................................3-14 i bob. tilshunoslikda giper-giponimik munosabatlarning o‘rganilishi.................................................15-57 1.1. leksik-semantik qatlamda giperonim va giponimlarning o‘rganilish………………………………………………………………15-32 1.2.giper-giponimik munosabatlarning turli tizimli tillarda tadqiq qilinishi.....................................................................................................32-44 1.3.giper-giponimik taksonomiya semantikaning o‘rganish obyekti sifatida......................................................................................................44-56 bob bo‘yicha xulosalar....................................................................................56-57 ii bob. turli tizimli tillarda leksik-semantik munosabatlarning pragmalingvistik xususiyatlari..58-95 2.1 pragmalingvistika tilning ijtimoiy farqlanish muammosini o‘rganuvchi bo‘lim sifatida..........................................................................................58-69 2.2.leksik qatlamdagi pragmalingvistik xususiyatlar.............................69-85 2.3 semantika kategoriyasidagi leksik birliklar pragmalingvistikasi......85-94 bob bo‘yicha xulosalar ...................................................................................94-95 iii bob. turli tizimli tillarda paradigmatik munosabatga oid soʻzlar va frazeologizmlarda giponimik munosabatlar pragmatikasi….……………….96-143 3.1.1 sinonimiyaning pragmatik jihatlari..............................................96-107 3.1

2 / 241

.2. antonimiyaning pragmatik xususiyatlari..................................107-117 3.2. giponimiya va giper-giponimik munosabatlar pragmatikasi.......117-130 3.3. frazeologizmlarda giponimik munosabatlar pragmatikasi….......130-140 bob bo‘yicha xulosalar................................................................................140-143 iv bob. giper-giponimik munosabatlarning pragmalingvistik xususiyatlari…………………………...144-197 4.1. so‘z ma’nosining torayishi va avtogiponimiya hodisasi..............144-149 4.2. leksik birlikning giponimik va sinonimik munosabatlari............149-157 4.3. ot soʻz turkumiga oid leksik birlikning giper-giponimik munosabatlari pragmalingvistikasi…………………………………………………..157-171 4.4. fe’l soʻz turkumiga oid leksik birlik giper-giponimik munosabatlarining pragmalingvistik xususiyatlari.............................................................171-194 bob bo‘yicha xulosalar................................................................................194-197 xulosa……………...................................................................................197-201 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati ...............................202-241 kirish dissertatsiya mavzusining dolzarbligi va zarurati. jahon tilshunosligida tilning pragmatik xususiyatini o‘rganish, uning o‘ziga xos jihatlarini yoritish, izohlash har bir til nazariy asoslarini takomillashtirishga, yangi tushuncha va ma’nolarning paydo bo‘lishiga olib keladi. turli tizimli til hodisalari va kategoriyalarining pragmatik jihatlarini aniqlash tilshunoslikning dolzarb tadqiq manbayiga aylanib bormoqda. dunyo tilshunosligi taraqqiyotining asosiy omillari sifatida giponimik munosabatlarni batafsil tahlilga tortish va shu asnoda so‘zlararo ma’noviy munosabatlar doirasida ilmiy jihatdan yangi lingvopragmatik xususiyatlarini aniqlash kabi ilmiy tadqiqotlar hozirgi kunda umumiy tilshunoslikning asosiy masalalaridan sanaladi. binobarin, jahon …

3 / 241

ning leksik semantika va pragmatika sohasining rivojlanish jarayoniga oid tadqiqotlarning bevosita bog‘liqlikda olib borilishini taqozo etadi. o‘tgan davr mobaynida yurtimizda milliy ma’naviyatimiz, o‘zligimizni ifodalovchi tilimizga, uni ilmiy tadqiq qiluvchi tilshunosligimizga katta e’tibor qaratildi va mazkur jarayon izchil davom etmoqda. o‘zbek tilshunosligida fan taraqqiyoti sezilarli darajada yuksaldi. bunda jahon tilshunosligi yutuqlaridan o‘rinli foydalanish, ularni amalda qo‘llash o‘z ijobiy natijalarini berdi. natijada erishilayotgan yutuqlar nafaqat mamlakatimiz, balki dunyo tilshunosligida ham e’tirof etilib borilmoqda. ta’kidlash lozimki, muvaffaqiyatlar bilan bir qatorda qilinishi lozim bo‘lgan tadqiqotlar ham mavjud bo‘lib, ularning sirasiga giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari ham daxldordir. mamlakatimizda so‘nggi yillarda oliy ta’lim tizimini rivojlantirishning strategik maqsadlari va ustuvor yo‘nalishlarini belgilash, oliy ta’lim muassasalarida ilmiy tadqiqot ishlari natijadorligini oshirish, yoshlarni ilmiy faoliyatga keng jalb etish, ilm-fanning innovatsion infratuzilmasini shakllantirish singari ustuvor masalalar amaliy ahamiyatga ega hisoblanib, shu o‘rinda mazkur masalalarga oid bo‘lgan bir qator sa’y-harakatlar olib borilmoqda. mustaqillikning ilk yillarida amalga oshirilgan ilmiy tadqiqot ishlari bir …

4 / 241

slik oldiga qo‘yilgan vazifalar sirasida bu masalani ham ta’kidlash mumkin. shu jihatdan giper-giponimik munosabatlarning turli tizimli tillarda leksik va semantik jihatlari tadqiqi, ularning o‘zaro munosabatini aniqlash hamda pragmatik sathda namoyon bo‘lishiga oid tahlilga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlarni yanada chuqurlashtirish zarurati mavjud. zero, yurtboshimiz ta’kidlaganidek, “biz o‘z oldimizga rivojlangan mamlakatlar qatoriga qo‘shilish vazifasini qo‘ydik, bunga esa fan, ma’rifat va innovatsiyalarga tayangan holda faqat jadal islohotlar o‘tkazish orqali erishamiz”[footnoteref:1]. aynan shu nuqtayinazardan, zamonaviy tilshunoslikda inson tiliga xos qator hodisalar va leksik birliklar, ularning o‘zaro munosabati va tasnifiga bo‘lgan yangicha yondashuvlar muhim o‘rin oldiki, natijada tilning umumiy va xususiy masalalari yangicha tarzda, eng muhimi, to‘laqonli ravishda o‘z talqinini topmoqda. [1: ўзбекистон республикаси президенти шавкат мирзиёевнинг олий мажлисга мурожаатномасидан: бизнинг буюк ва доно халқимиз ўз тарихида шарафли саҳифаларни очишга қодир // “халқ сўзи” газетаси, 25.01.2020. №19(7490).] o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2020-yil 8-oktabrdagi pf-5847-son “o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi, 2022-yil 28-yanvardagi pf-60-son …

5 / 241

ojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi. dissertatsiya tadqiqoti o‘zbekiston respublikasi fan va texnologiyalari rivojlanishining “axborotlashgan jamiyat va demokratik davlatni ijtimoiy, huquqiy, iqtisodiy, madaniy, ma’naviy-ma’rifiy rivojlantirishda innovatsion g‘oyalar tizimini shakllantirish va ularni amalga oshirish yo‘llari” ustuvor yo‘nalishiga muvofiq bajarilgan. dissertatsiya mavzusi bo‘yicha xorijiy ilmiy tadqiqotlar sharhi[footnoteref:2]. [2: dissertatsiya mavzusi boʻyicha xorijiy ilmiy-tadqiqotlar sharhi www.universityofcalifornia.edu, www. harvard.edu, www.indiana.edu, www.intl.aks.ac.kr, www.uni-bonn.de, www.uio.no/english, www.univie.ac.at/en, www.vu.lt, www.bsu.edu.az, www.msu.ru, www.spbu.ru, www.kaznu.kz, www.navoiy-uni.uz sayt va boshqa manbalar asosida amalga oshirildi.] giper-giponimik munosabatlarning leksik-semantik, taksonomik va pragmalingvistik xususiyatlarini o‘rganishga yo‘naltirilgan ilmiy izlanishlar jahonning yetakchi ilmiy markazlari va oliy ta’lim muassasalari, jumladan, indiana university in bloomington, university of california, university of chicago, harvard university, university of illinois, university of pennsylvania (aqsh); oxford university language centre (angliya);university of cambridge (kembridj); university of bonn, university of leipzig, university of munich, university of rostock (germaniya); university of gajah mada (indoneziya); university of uyo (nigeriya); arxangelsk davlat universiteti, moskva davlat universiteti, pomor davlat universiteti (rf); …

Want to read more?

Download all 241 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turli tizimli tillarda giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston milliy universiteti qo‘lyozma huquqida __________________ turli tizimli tillarda giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari 10.00.11 – til nazariyasi. amaliy va kompyuter lingvistikasi filologiya fanlari doktori (dsc) ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya toshkent – 2024 mundarija kirish.....................................................................................................3-14 i bob. tilshunoslikda giper-giponimik munosabatlarning o‘rganilishi.................................................15-57 1.1. leksik-semantik qatlamda giperonim va giponimlarning o‘rganilish………………………………………………………………15-32 1.2.giper-giponimik munosabatlarning turli tizimli tillarda tadqiq qilinish...

This file contains 241 pages in DOCX format (571.6 KB). To download "turli tizimli tillarda giper-giponimik munosabatlarning pragmatik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: turli tizimli tillarda giper-gi… DOCX 241 pages Free download Telegram