қорақалпоқ адабиёти

DOC 53,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662745736.doc коракалпок адабиёти қорақалпоқ адабиёти режа: 1. қорақалпоқ халқ оғзаки ижоди. 2. xviii-xix асрлар қорақалпоқ адабиёти. ёзма адабиётнинг шаклланиши. 3. хх аср қорақалпоқ адабиёти. 4. ўзаро адабий алоқалар. қорақалпоқ адабиёти қорақалпоқ халқининг ўзига хос жуда бой оғзаки ижоди ва адабиёти бор.халқнинг орзу-истаклари фольклор асарларда ўз ифодасини топган. халқ оғзаки ижодининг бизгача етиб келган намуналари орасида ажойиб лирик мазмундаги шеърий асарларни ҳам, салмоқдор қаҳрамонлик достонларини ҳам учратиш мумкин. қорақалпоқ халқининг “қирққиз”, “эр қўшай”, “маст подшо”, “шахриёр”, “алпомиш” каби достонларининг деярли ҳаммасида ватанпарварлик ғоялари ва демократик мотивлар ёрқин ифодаланган.шу билан биргаликда қорақолпоқ фолклорида қардош туркий халқларнинг адабиётида мавжуд бўлган “ошиқ ғариб”, “юсуф ва зулайхо”, “ошиқ хамро”, “юсуф аҳмад” каби достонларни ҳам учратиш мумкин. қорақалпоқ ёзувчилари ҳам xxасрга қадар араб ёзувида ижод қилишган.булар орасида xviii-xixасрлар этагида яшаб ижод этган жиян жирав каби шоирнинг ижоди алоҳида эътиборга лойиқ.у ўзининг “дарбадар эл” номли достонида қорақалпоқ элининг абулхайрхонга қарши олиб борган кураши ҳамда аянчли тақдири хақида …

зулмини, ярамас қилмишларини фош қилишга қаратди. айниқса ўзининг “шажар”, “эрназар бий”, “ойдўст бий” ва “аҳмоқ подшо” достонлари билан қорақалпоқ классик поэзиясида достончиликнинг ривожланишига салмоқли ҳисса қўшди. қорақалпоқ ва ўзбек халқларининг тарихи бир-бирига чамбарчас боғлиқ бўлганидай, бу икки қон-қариндош халқнинг адабиёти ўртасида ўзаро алоқа ва таъсир ҳам бир неча асрлик тарихга эга. ўзбек халқ достон ва эртаклари (масалан, “алпомиш”) кўпдан бери қорақалпоқ ҳалқи орасида машҳур бўлганидек, қорақалпоқларнинг “қирқ қиз” достони ҳам ўзбек китобхонлари диққатини узоқ ўтмиш даврлардан ўзига жалб этиб келган. xxасрга келиб қорақалпоқ адабиёти бевосита ўзбек адабиётининг таъсири остида равнақ топди. матбуот шаклланди. янги адабий тур ва жанрлар вужудга келиб ривожланди.xx асрнинг 50 йилларига қадар адабиётда шеърият етакчилик қилган бўлса-да, насрда ҳам қатор муваффақиятларга эришилди.жумладан мисол тариқасида а.бегимовнинг “балиқчининг қизи”, ж.оймурзаевнинг “камекбойнинг қилмишлари”,х.сеитовнинг “машаққатли бахт”, а.қайпбергеновнинг “сўнги хужум” номли романларини кўрсатиш мумкин. иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда ўзбек-қорақалпоқ адабий алоқалари янада мустаҳкамланди. ўзбек ва қорақалпоқ адибларининг ижодий ҳамкорлиги амалий тус …

озирги кунларда ҳам ўзбек китобхонларига катта эстетик завқ бағишлаб келмоқда. бердақ (1827-1900) бердимурод қарғабой ўғли бердақ орол денгизи бўйларида яшаб, балиқчилик билан тирикчилик қилувчи оилада дунёга келган. у ёшликда ота-онасидан етим қолиб, бир бурда нон учун овулма-овул кезиб чиқади. сўнг овул мактабида, кейин мадрасада таҳсил олди. лекин мадрасада ўқишни охирига етказолмай, уни ташлаб кетишга мажбур бўлди. бердақнинг ижоди 18-19 ёшларида домбира чертиб, шеър айтишдан бошланди. 25 ёшида у истеъдодли шоир сифатида халқ орасида танилди. бердақнинг шеърлари меҳнаткаш халқнинг оғир ҳаётини акс эттиришга, хива хонлари ва чор ҳукумати амалдорларининг зулмига қарши халқ норозилигини ифодалашга бағишланган эди. бердақ халқ ҳаётини, унинг эзгу орзу-истакларини яхши билган шоир эди. шунинг учун унинг шеърларида халқпарварлик, ватанпарварлик руҳи кучли. масалан, ўзининг “халқ учун” номли шеърида шоир оммани халқ озодлиги, унинг маънавий ва моддий манфаатлари учун фидокорликка чақиради. бердақ шеъриятида хотин-қизлар образлари ҳам алоҳида катта ўрин тутади. бердақ “шажара”, “хоразм”, “амонгелди”, “айдўсбий” ва “аҳмоқ подшо” достонларининг ҳам …

ўлдим, тоғдан учган бургут бўлдим, қўнар ерим бўлган эмас. гул бўлдиму, яйрамадим, оқил бўлиб, ўйламадим, булбул бўлиб сайрамадим, ҳодиса кам бўлган эмас. қурғоқ кунда ёғин бўлдим, бўрон бўлдим, чақин бўлдим, палак ёзган қовун бўлдим, беташвиш кун бўлган эмас. золимларнинг жабри ўтди, йиғлай-йиғлай эсим кетди, нега мунча шўрлик етди, ёруғ куним бўлган эмас. қанчалар оч, қанчалар тўқ, тўқ одамлар қайғуси йўқ, очларнинг ҳеч уйқуси йўқ, уни тўқлар билган эмас. қорақалпоқ – халқ бўлгандан, халқ атоғин олган кундан, ҳақ таоло йўл солгандан – бир тенгликни олган эмас. эшонларда мурувват йўқ, бий-бийларда адолат йўқ, фуқарода саодат йўқ, халқ ўйнаб-кулган эмас. эй ёронлар, сиртим бутун, бағрим ёниб бўлди тутун. золим ошириб ўз ҳаддин, асло раҳм қилган эмас. бу дунё дунё бўлмади, эркимизга ҳеч қўймади, душманнинг гули сўлмади, тилагим ҳеч бўлган эмас. бу дунёнинг дарди ёмон, қувон, бошинг қолса омон, тушди бошга охир замон, инон, дўстлар, ёлғон эмас. кундан-кунга бўлди баттар, ҳар ким ўз ғамин …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қорақалпоқ адабиёти"

1662745736.doc коракалпок адабиёти қорақалпоқ адабиёти режа: 1. қорақалпоқ халқ оғзаки ижоди. 2. xviii-xix асрлар қорақалпоқ адабиёти. ёзма адабиётнинг шаклланиши. 3. хх аср қорақалпоқ адабиёти. 4. ўзаро адабий алоқалар. қорақалпоқ адабиёти қорақалпоқ халқининг ўзига хос жуда бой оғзаки ижоди ва адабиёти бор.халқнинг орзу-истаклари фольклор асарларда ўз ифодасини топган. халқ оғзаки ижодининг бизгача етиб келган намуналари орасида ажойиб лирик мазмундаги шеърий асарларни ҳам, салмоқдор қаҳрамонлик достонларини ҳам учратиш мумкин. қорақалпоқ халқининг “қирққиз”, “эр қўшай”, “маст подшо”, “шахриёр”, “алпомиш” каби достонларининг деярли ҳаммасида ватанпарварлик ғоялари ва демократик мотивлар ёрқин ифодаланган.шу билан биргаликда қорақолпоқ фолклорида қардош туркий халқларнинг адабиётида мавжу...

Формат DOC, 53,0 КБ. Чтобы скачать "қорақалпоқ адабиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қорақалпоқ адабиёти DOC Бесплатная загрузка Telegram