quyosh sistemasining tuzilishi

PPT 15 pages 9.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.5 MB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

7-mavzu:quyosh sistemasining tuzilishi 7-mavzu:quyosh sistemasining tuzilishi reja: quyosh sistemasining tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning rivojlanishi. kopernikning olam tuzilishining geliosentrik ta’limoti. quyosh sistemasining masshtabi va a’zolari planetalarning konfiguratsiyalari va ko‘rinish shartlari planetalarning quyosh atrofida aylanish davrlari quyosh sistemasining tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning rivojlanishi. miloddan oldingi iv asrda mashhur yunon faylasufi aristotel tomonidan yerning shar shaklida ekanligi isbotlangach, kishilar ongida koinotning markazida qattiq yer shari joylashib, uning atrofida yulduzlari bilan qattiq osmon joylashadi va aylanadi degan tasavvur hukmronlik qilardi. milodning ii asrida astronom ptolemey olam tuzilishining geosentrik (ya ’ni markazida yer turadigan) sistemasini yoqlab: koinotning markazida yer turib, boshqa planetalar, jumladan, quyosh, uning atrofida aylanadi. shuningdek, bu ta’limotga ko‘ra, eng so‘nggi sferada yulduzlar yerdan bir xil masofada joylashib, uning atrofida aylanadi, degan xulosaga kelindi. ptolemeyning olam tuzilishining geosentrik sistemasi kopernikning olam tuzilishining geliosentrik ta’limoti. xvi asrda mashhur polyak astronomi nikolay kopernik (1473-1543) tomonidan ko‘p yillik astronomik kuzatishlar asosida olam tuzilishining geliotsentrik nazariyasi yaratildi. bu nazariyaga …

2 / 15

qidagi tasavvurlarning shakllanishida vatandoshimiz abu rayhon beruniyning (973-1048) katta xizmati bor. u ko‘p yillik astronomik kuzatishlariga tayanib, planetalardan merkuriy va venera quyoshdan uzoq keta olmasligini (yoy o‘lchovi bilan hisoblanganda) aniqladi va shu asosda, bu ikki planeta quyoshning atrofida aylansa kerak degan to‘g‘ri xulosaga keldi. aslida beruniy geosentrik sistemaning tarafdori bo‘lib qolgan bo‘lsa-da, uning ichki planetalar (merkuriy va venera)ga tegishli bu xulosasi xi asrda olam tuzilishining geliosentrik sistemasi uchun qo‘yilgan ilk qadam edi. quyosh sistemasining masshtabi va a’zolari quyosh sistemasiga kiruvchi jismlar bilan biz dastlab «tabiatshunoslik» darslarida tanishgan edik. ma’lumki, bu sistemaning eng yirik jismi quyosh bo‘lib, uning diametri yernikidan 109 marta katta, massasi esa 330 000 yer massasiga teng quyosh sistemasidagi jismlarning o'lchamlarining taqqoslanishi quyosh sistemasidagi planetalarning quyoshda o’rtacha uzoqligi quyosh atrofida harakatlanayotgan planetalarning yulduzlar fonidagi vaziyatlari, harakatlanayotgan yerdan kuzatilganligi tufayli, murakkab ko‘rinishga ega bo‘ladi. planetalarning yerdan qaraganda quyoshga nisbatan egallagan vaziyatlari ularning konfiguratsiyalari deyiladi. planetalarning konfiguratsiyalari va ko‘rinish shartlari …

3 / 15

‘rinadi. tashqi planetaga tegishli 5-holat qo‘shilish (ya’ni quyosh bilan qo‘shilish), 6-holat qarama-qarshi turish (ya’ni quyoshga nisbatan qarama-qarshi turish) deyiladi. keyingi 6-holatida planeta quyoshdan 180° li burchak masofada joylashadi. tashqi planeta 5-holatda quyosh bilan qo‘shilib, yerdagi kuzatuvchi uchun o‘zining ko‘rinmaydigan davrini o‘tayotgan bo‘ladi. 6-holatda esa quyoshga qarama-qarshi turganidan, quyosh botishi bilan planeta sharq tomonda gori- zontdan ko‘tariladi va butun tun davomida uni kuzatish mumkin bo‘ladi. planetaning 7- va 8-holatlari, mos ravishda, uning sharqiy va g‘arbiy kvadratura holatlari deyiladi. planeta 7-holatda bo‘lganda, uni quyosh botgandan to yarim kechagacha, 8-holatda bo‘lganda esa uni yarim kechadan to erta tonggacha gorizont ustida ko‘rish mumkin bo‘ladi. planetalarning quyosh atrofida aylanish davrlari planetalarning quyosh atrofida haqiqiy aylanish davrlari ularning siderik yoki yulduz davri deyiladi. planetaning siderik davri (tpl) deb, quyoshdan qaraganda uning ma’lum bir yulduzga nisbatan to‘la aylanib chiqishi uchun ketgan vaqtga aytiladi. planetaning sinodik davri (spl) deb esa, yerning konfiguratsion holatlarining ixtiyoriy biridan ikki marta ketma-ket …

4 / 15

an necha marta katta? ichki va tashqi planetalar quyosh atrofida harakatlanayotib, qanday konfiguratsion holatlarda bo‘ladi? planetalarning sinodik davrlari deb nimaga aytiladi? planetalarning siderik davrlari ularning sinodik davrlariga ko‘ra qanday topiladi? image1.jpg image2.png image3.png image4.jpg image5.png image6.png image7.jpeg image8.jpg image9.jpg image10.png image11.png image12.jpg image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh sistemasining tuzilishi"

7-mavzu:quyosh sistemasining tuzilishi 7-mavzu:quyosh sistemasining tuzilishi reja: quyosh sistemasining tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning rivojlanishi. kopernikning olam tuzilishining geliosentrik ta’limoti. quyosh sistemasining masshtabi va a’zolari planetalarning konfiguratsiyalari va ko‘rinish shartlari planetalarning quyosh atrofida aylanish davrlari quyosh sistemasining tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning rivojlanishi. miloddan oldingi iv asrda mashhur yunon faylasufi aristotel tomonidan yerning shar shaklida ekanligi isbotlangach, kishilar ongida koinotning markazida qattiq yer shari joylashib, uning atrofida yulduzlari bilan qattiq osmon joylashadi va aylanadi degan tasavvur hukmronlik qilardi. milodning ii asrida astronom ptolemey olam tuzilishining geosentrik (ya ’ni ma...

This file contains 15 pages in PPT format (9.5 MB). To download "quyosh sistemasining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh sistemasining tuzilishi PPT 15 pages Free download Telegram