membranalar biofizikasi

PPT 23 pages 1.5 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

слайд 1 mavzu:membranalar biofizikasi 1. biologik membranalar tuzilishi. 2. hujayra membranasi mexanikasi. 3. membranalarda fazaviy o'tishlar. 4. suzish va so'rilish. radiobiologiya fanining tadqiqot obyekti nima? radiatsion biokimyo radiatsion genetika radiatsion gigiyena geofizik radiobiologiya tibbiyot radiobiologiya ultrabinafsha nurlarining qanday guruhlari mavjud? energiyaning to’lqin uzunligi qanchaga yetganda fotonlar oqsillar va nuklein kislotalar tomonidan yutilib, molekulalarni qo’zg’algan holatga o’tadi. nurlanishsiz amalga oshuvchi o’tishlarni necha hil turi mavjud? biologik membranalar hujayrani tashqi muhitdan ajratib turadi va ular butunligi hujayraning yashash shartlaridan biridir. biologik membranalarni o'rganishdagi muvaffaqiyatlar keyingi yillarda biologiya, tibbiyot, veterinariya sohalaridagi yutuqlarga olib keldi. biomembranalar tuzilishi va dinamik xarakteristikalari o'rganishga kirishishdan oldin hujayra morfologiyasi va uning alohida komponentlariga to'xtalib o'tamiz. elektron mikroskopda kattalashtirilganda hujayrada turli murakkab strukturalarni hosil qiluvchi ko'pchilik membranalarni ko'rish mumkin. membranalar tashqi membrana (plazmatik membrana)ga va hujayra ichidagi membranalarga bo'linadi. hujayra ichidagi membranalar umumiy massasi quruq membrana massasining 2/3 qismini tashkil etadi. bu membranalar yuzi ancha kattadir. masalan, kalamush jigarining …

2 / 23

boshchadan va uzun zaryadlanmagan (qutbsiz) uglevodorod zanjiridan iborat. hujayra ichidagi tuzilmalar membranalari lipidlarning asosiy qismini fosfolipidlar va xolesterin tashkil etadi, neytral lipidlar soni kam. hujayra yadrosida lipidlar soni ko'p emas. yadro membranasida holesterin mikrosomadagiga nisbatan uch marta ko'pdir. miyelinda lipidlar ulushi 70%ni tashkil etadi, bunda uning 2/3 qismi xolesterindan iborat. lipidlarning eng past foiz ulushi mitoxondriyalar ichki membranasida va bakteriyalar membranasida bo'ladi. membrana lipidlari uch asosiy turga bo'linadi: fosfolipidlar, glikolipidlar, steroidlar. membranadagi lipidlarning katta qismi fosfolipidlardan iborat. ular ichki gidrofob va gidrofil sirtlardan iborat qo'shaloq qatlamli strukturalar hosil qila oladi. shuning uchun membranalar orqali yog'da eriydigan moddalar o'ta oladi, suvda eriydigan moddalar va gidrofil ionlar membrananing gidrofob sohasidan o'ta olmaydi. ular hujayra ichida oqsil tabiatiga ega bo'lgan maxsus o'tkazuvchanlik kanallari orqali kirishadi. gidrofob (yunoncha hydor- suv, phobos-qo'rquv), gidrofil (phileo- yaxshi ko'raman) tushunchalar moddaning suvga bog'lanishini xarakterlaydi. gidrofob moddalar suv bilan yomon bog'lansa, gidrofil moddalar kuchliroq bog'lanadi, moddalarning molekulalari suv molekulalari …

3 / 23

oqsillar molekulyar massasi 10000 dan 240000 (d.) gacha bo'ladi. biologik membranalar bajaradigan vazifalarning turli-tumanligi, ko'pchilik hollarda ulardagi oqsillar mavjudligi bilan bog'liq bo'ladi. gidrofoblik darajasi, gidrofob aminokislotalar qoldiqlari soni va joylashishiga qarab oqsillar qisman yoki butunlay membrananing lipid qatlamiga botirilgan holda bo'ladii. membrana bilan eng zaif bog'langan periferik oqsillar membranada kuchsiz elektrostatik bo'lmagan o'zaro ta'sirlar orqali bo'g'lanadi. membrana lipidlari bilan kuchli bog'langan va lipid qatlamiga botgan oqsillar (integral oqsillar) membrana oqsillarining asosiy massasini hosil qiladi. sutemizuvchilarning turli hujayra membranalari tarkibida oqsil va lipid %. membranalar tarkibining muhim komponentlaridan biri suvdir. membranalar tarkibidagi suv bog'langan, erkin va ushlab olingan turlarga bo'linadi. bog'langan suvning asosiy qismi gidrat qatlamlar suvidir. gidrat qatlamlar lipid molekulalari va oqsillarning qutbli qismlari atrofida hosil bo'ladi. asosiy lipidlarning gidrat qatlamlari odatda 10-12 ta suv molekulasidan iborat. bu suv osmotik jihatdan aktiv emas, u moddalarni erituvchanlik qobiliyatiga ega ham emas. erkin suv membranalar tarkibiga mustaqil faza holida kiradi va suyuq …

4 / 23

orat deb qaraldi. b) bu holda uzluksiz lipid qo'shaloq qatlami mavjudligi inkor qilinadi. yagona membrana modeli bo'yicha membranada lipid va oqsillar miqdori taxminan teng bo'lishi kerak. biroq haqiqatda bunday emas. takrorlanuvchi komplekslar farazi ham tajribada tasdiqlanmadi. shuning uchun membranalar tuzilishining uchinchi modeli taklif etildi. bu modelda membrana qo'shaloq qatlamdan iborat bo'lib, oqsillar membrana sirtida ham uning ichida ham oqsil-lipid komplekslari sifatida joylashishi mumkin. ushbu model suyuq mozaika modeli deb ataladi. (j.lenard, j.nikolson va s.singer tomonidan 1966-1972 yillarda taklif etilgan). membrananing faoliyati lipidlar qo'shaloq qatlamining qovushqoqligi va membranadagi fosfolipidlar harakatchanligiga kuchli bog'liq. biologik membranalar lipid fazasi fiziologik sharoitlarda suyuq agregat holatida bo'ladi. bu holat tajribada fluoressent zondlar, nishonlar, elektron paramagnit rezonans va yadro magnit rezonans usullari bilan isbotlangan. shu bilan birga membranadagi molekulalar ma'lum tartib bilan joylashgan fosfolipid molekulalari qo'shaloq qatlamda joylashgan bo'lib, ularning gidrofob dumlari deyarli bir-biriga paralleldir. hujayra membranasi mexanikasi. agregat holati suyuqlik bo‟lib molekulalar joylashishda tartib bo‟lgan fizik …

5 / 23

ffuzion ko‟chishi va bir qatlamdan ikkinchi qatlamga o‟tishi mumkin. ushbu ko‟chish tezliklari epr – hamda, fluoressent zondlar usullari yordamida o‟lchangan. e.coli hujayrasida lipid molekulasi 1 sekundda bir necha mikrometrga ko‟chishi mumkin. lateral diffuziya tezligi membranalarning lipid tarkibiga va haroratga kuchli bog‟liq. lipidlar flip-flop o‟tishi tezligi nisbatan kichik tezliklar bilan ro‟y beradi. masalan, eritrosit membranalarida zondlar bilan nishonlangan lipidlar sonining yarmi bir qatlamdan, ikkinchi qatlamga o‟tish vaqti 20 – 30 minutga teng bo‟lgan. membranalarda fazaviy o’tishlar tabiiy va sun‟iy membrana tizimlari ikki asosiy faza holatida bo’ladi : qattiq ikki o‟lchamli kristall (gel) yoki suyuq kristall (erigan) holatda bo‟lishi mumkin. asosiy faza o‟tishining harorati lipidlarning uglevodorod zanjirlari to‟yinmaganlig darajasiga va uzunliklariga bog‟liq. fazaviy o‟tish harorati zanjir uzunligi ortishi bilan oshadi lekin yog‟li kislotalar qoldiqlari to’yinmaganlik darajasi oshishi bilan kamayadi. tabiiy lipidlar yog‟ kislotali zanjirlari odatda to‟yinmagan bog‟larga ega. shuning uchun ko‟pchilik tabiiy membranalar uchun tf manfiy haroratlar sohasida yotadi, ya‟ni fiziologik sharoitda …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "membranalar biofizikasi"

слайд 1 mavzu:membranalar biofizikasi 1. biologik membranalar tuzilishi. 2. hujayra membranasi mexanikasi. 3. membranalarda fazaviy o'tishlar. 4. suzish va so'rilish. radiobiologiya fanining tadqiqot obyekti nima? radiatsion biokimyo radiatsion genetika radiatsion gigiyena geofizik radiobiologiya tibbiyot radiobiologiya ultrabinafsha nurlarining qanday guruhlari mavjud? energiyaning to’lqin uzunligi qanchaga yetganda fotonlar oqsillar va nuklein kislotalar tomonidan yutilib, molekulalarni qo’zg’algan holatga o’tadi. nurlanishsiz amalga oshuvchi o’tishlarni necha hil turi mavjud? biologik membranalar hujayrani tashqi muhitdan ajratib turadi va ular butunligi hujayraning yashash shartlaridan biridir. biologik membranalarni o'rganishdagi muvaffaqiyatlar keyingi yillarda biologiya, tibbiyot, v...

This file contains 23 pages in PPT format (1.5 MB). To download "membranalar biofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: membranalar biofizikasi PPT 23 pages Free download Telegram