xvi asrdan xx asr boshlarigacha o’zbekistonda

DOC 104,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403263624_44291.doc xvi asrdan xx asr boshlarigacha o’zbekistonda ijtimoiy-falsafiy tafakkur reja: 1. temuriylar davlatidan keyingi ijtimoiy jarayonlar. 2. amirlik va honliklar davri falsafasi. 3. millatning oyaviy tarqoligi va mafkuraviy tanazzul oqibatlari. 4. jadidchilik-milliy oyalar uchun kurash falsafasi. temurivlardan keyingi ijtimoiv jarayonlar. xvi asrdan boshlab mavorounnahrda zaro urushlar, nizolar avjga chiqdi, temuriylar davlati inqirozga yuz tutib, mayda davlatlarga blinib ketdi. natijada shayboniylar davlati tuzildi, 1510 ylda shayboniyhon ismoil safaviy lashkarlari tomonidan uldirilganidan sng, markazlashgan davlat inqirozga yuz tutdi. shayboniylardan abdullahon va uning li abdulmmin vafotidan sng; xvi asr ohirida bu davlat barham topib, hokimiyat ashtarhoniylar sulolasiga tdi. imomoqulihon (1611-1642) davrida davlat birmuncha mustahkamlangan blsada,, keyingi davrlarda taht uchun kurashlar davom etdi. bu esa iqtisod, madaniyat, ilm-fan, adabiyot, sanat ravnaqiga z sirili krsatdi. ayniqsa, tabiiy-ilmiy fanlar rivoji zaiflashdi, dun'oviy bilimda tanazzul ry berdi. xvi-xvii asrlarda falsafiy va ahlokiy fikr sohasidn poshohja, mirzajon ash-sherpziy al-bonaviy, ibn muhammadjon yusuf al-koraboiy, muhammad sharif al-buhoriy va boshkalarning …

ulardan talshkari u davoniy, taftazoniy, shahobiddin suqravardiylarning kitoblariga sharhlar bitgan. koraboiy uch salaflari singari dunyoni, olam olamni bir-biri bilari chambarchas boglik. blgan yagona jism deb biladi. uningcha, olam yagona jism, undagi barcha mavjud narsalar uning azolaridir. olamdagi butun narsalarni hudo yarattan, u birinchi sababdir. borlikdagi hamma narsalar sabab-okibat orkali bir-biri bilan boglangan. shuningdek, olim harakat va uning turlari, trt unsur haqida ham z fikrini bildiradi. by davrda boborahim mashrab, sfi olloyor, turdi farobiy va boshkalarning ijtimoiy-falsafiy qarashlari muhim rinni egalladi. bular orasida mashrabning hurfikrlik oya bilan suorilgan ijtimoiy-falsafii va ahloqiy fikrlari etiborga sazovordir. boborahim mashrab (1640-1711) namanganda tavallud topadi. u mulla bozor ohunddan diniy-tasavvufiy talimot sirlarini rganadi. keyinchalik esa kosharlik ofo hojaga muridlik qiladi, 1675 yilda namanganga qaytadi. mashrab zining keyingi hayotida yaqin va rta sharq mamlakatlarining kp joylarida hususan, toshkent, turkiston, samarkand, buhoro. andjhon, 2 hjand, badahshon va boshqa yerlarda bladi. u umrining ohirida balhda blib, qunduzda mahmud qataon …

hrab dun'okarashining mazini tashkil mashrab murakkab, karama-karshshshklarga boy davrda yashadi. bu hol uning dmvokarashida ham bilinib turadi. u bir tarafdan adolatli jamiyat, insonning gzal fazilatlari hakida fikr yuritsa, ikkinchi tomondan yahshi jamiyatga erishib blmasligi hakida garirib, umidsizlikka, tarkidun'ochilikka berildi. bulardan kafi nazar, uning ajoyib sherlari va undagi oyalar hozir ham z qimrriatini yqotgani yk. zining ijtimoiy-falsafiy fikrlari bilan markaziy osiyo madaniyatiga katta t '- tasir krsatgan shoir va faylasuf mirza abdulqodir bedildir (1644-1721). mirza bedil ilmining kp sohalari, hususan falsafa, adabiyot, sanatshunoslik byicha" ijod kildi. u hind, arab, eron, kplab osiyo halqlarining ilmiy merosini chuqur zlashtirgan yetuk olimdir. bulardan tashkari, mirza bedil sadiy, attor, jomiy, ofy, navoiylarning sheriyati, dunyoqarashini puhta bilgan. uning muhim asarlari "chor unsur", "irfon", mruboiyot""azaliyot" va boshkdlardir. vahdati-mavjud okimi tarafdorlari tabiatning abadiyligini materiya.va ruhning birligini tan olib, hudoni olamning zida deb biladilar. mirza bedil ana shu talimot tarafdori edi. bedil zining "chor unsur", "irfon" asarlarida hamma narsalarning …

hib yurishiga ishonish usha davrda hindistonda keng tarkalgan edi. "hindlaming tasavvuricha, - deydi bedil, - ruh. butunlay mustakil holatda mavjuddir va har bir narsaga, jismlarga tish -kuchish . krbilitiga ega". shuni alohida takidlash yoki. bedil tanosuh natzariyasining hakikiy mohiyatini ochishga uringan. mirzla bedil ijtimoiy-siyosiy karashlarida jamiyat, inson, davlat va uning kelib chikishi, uni boshkarish yllri. dehkonchilik va uning foydasi hakida fikr yuritdi. ayniksa, u insonni yuksak darajaga ktardi, uning irqi, dini va millatidan kati nazar hurmatga sazovor ekanligini qtirdi. u odamlardagi vatanparvarlik. mehnatsevarlik, vafodorlik, sahiylik, samimiylikni qalrladi. dangasalik, takabburlik, ochkzlik. yolonchilik. mlkkorlikni qoraladi. hullas, mirza bedilning iisonparvarlik ruhi biln sugorilgan ijtimoiy va falsafiy oyalari sha davrda muhim ahamiyatga ega bldi. olim zining falsafiy karashlari bilan zbekiston va hindiston rtasidagi madaniy, ilmiy va dstlik aloqalarini rnustahkamlashga katta hissa kshdi. xviii asrning ohiri xix asrning boshlarida markaziy osiyoda uch davlat -qqon va hiva honligi hamda buhoro amirliklari paydo bldi. ular davrida ilm-fan, …

vvufnipg nakshbandiya ynalishiga asoslangai bir butunlik bilan insonning jamiyat va tabiatga munosabatini am, ilohiy muhabbat yulidaga ruhii dun'osini ham juda gzal va jonli misralarda ifodalab beradi, mustakillik sharofati bilan nodira va boshka shoiralarning ijodiy merosi yana ham chukur rganila boshlandi, sheriy tplamlari chop etilib, halkning manaviy mulkiga aylantirildi. bu davrda horazmda komil horazmiy. ogahiy va munis kabi shoirlar ijod qildilar. ogahiy - muhammadrizo erniyozbek gli 1809 yilda qiyot qishloida tugilib, 1874 yilda vafot etgan. shoirning muqim asarlari "gulshani davlat", "riyoz ud-davla". "jome ul voqeoti sultoni", "zubdat ut-tavorih", "shohdli ikbol", "bayozi mutafarriqai forsiy", "firdavs ul-iqbol" va boshkalardir. bulardan tashkari, ogahiy sadiy sherozy, nizomiy, kaykovus, jomiy va koshifiyning badiiy, tarihiy, falsafiy, ahloqiy-didaktik asarlarini zbek tiliga tarjima qilgan. mnpta • , , f ogahiy uzining "kasidai iasihat" nomli asari va boshqalarda davlatnin boshqarish yllarini krsatadi. hiva honi feruzga mamlakatni odilona boshkarishning yo'1-yo'riklarini aytadi. ogahiy zining ijtimoiy qarashlarida insonparvarlik goyalarini ilgari surdi, odamlarni yahshilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi asrdan xx asr boshlarigacha o’zbekistonda"

1403263624_44291.doc xvi asrdan xx asr boshlarigacha o’zbekistonda ijtimoiy-falsafiy tafakkur reja: 1. temuriylar davlatidan keyingi ijtimoiy jarayonlar. 2. amirlik va honliklar davri falsafasi. 3. millatning oyaviy tarqoligi va mafkuraviy tanazzul oqibatlari. 4. jadidchilik-milliy oyalar uchun kurash falsafasi. temurivlardan keyingi ijtimoiv jarayonlar. xvi asrdan boshlab mavorounnahrda zaro urushlar, nizolar avjga chiqdi, temuriylar davlati inqirozga yuz tutib, mayda davlatlarga blinib ketdi. natijada shayboniylar davlati tuzildi, 1510 ylda shayboniyhon ismoil safaviy lashkarlari tomonidan uldirilganidan sng, markazlashgan davlat inqirozga yuz tutdi. shayboniylardan abdullahon va uning li abdulmmin vafotidan sng; xvi asr ohirida bu davlat barham topib, hokimiyat ashtarhoniylar s...

Формат DOC, 104,5 КБ. Чтобы скачать "xvi asrdan xx asr boshlarigacha o’zbekistonda", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi asrdan xx asr boshlarigacha… DOC Бесплатная загрузка Telegram