yerdagi jonli tabiat to’g’risida tushunchalar

DOC 61.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403263983_44302.doc yerdagi jonli tabiat to’g’risida tushunchalar reja: 1. jonli va jonsiz tabiat, ularning o’zaro aloqadorligi. 2. hujayra hayotning asosi. 3. zamonaviy tabiatshunoslikning eng qiyin va shu bilan bir vaqtda eng qiziqarli masalalaridan biri hayotning kelib chiqishidir. bugungi kunda olimlar hayotning paydo bo’lish jarayonini bir necha milliyard yil ilgari ro’y berganidek aniq ta’kidlash imkoniga ega emaslar.bu qiyinchilik metodologik xususiyatga ega bo’lib, hayotning paydo bo’lishi yuzasidan to’g’ridan – to’g’ri eksperement o’tkazishning iloji yo’qligidir(ushbu jarayonning takrorlanmas, qaytarilmas xususiyatga ega ekanligi asosiy ilmiy usuldan foydalanishga halaqit beradi). hayotning paydo bo’lishi to’g’risidagi masala faqatgina o’z – o’zicha qiziqarli bo’lmasdan, balki jonlilikning jonsizlikdan farqi muammosi, shuningdek hayotning evolyutsiyasi muammosi bilan chuqur bog’langandir. jonlilikning mohiyati nimada? hayotning vujudga kelishida evolyutsiya mexanizmlari qanchalik ta’sir ko’rsatgan? jonli hayotning jonsiz hayotdan farqi moddiy struktura va funksional jihatlardan bir qancha tafovutlar mavjuddir. moddiy jihatdan olganda jonli mavjudlik tarkibiga doimo yuqori tartibdagi makromolekulyar organik brikmalar, biopolimerlar deb ataluvchi oqsillar va nuklein kislotalar …

aralash muayyan qiyinchiliklarga olib keladi. jonsizlikdan jonlilikka o’tishning go’yoki oraliq shakllari uchraydi.. masalan, viruslar boshqa organizm hujayrasidan tashqarida, jonlilikning hech bir belgisiga ega bo’lmaydi. ularda ko’payish (nasl qoldirish) apparati mavjud, lekin moddalar almashinuvi uchun zarur bo’lgan fermentlar mavjud emasdir, shuning uchun ular faqatgina xo’jayin – organizm hujayrasiga kirgan va uning ferment tizimlardan foydalangan holdagina o’sishi va ko’payishi mumkin. bundan kelib chiqqan holda, qaysi belgilarni biz muhim deb hisoblashimizga ko’ra, viruslarni jonli tizimlarga kiritishimiz yoki kiritmasligimiz mumkin.virus so’zi –zahar ma’nosini anglatadi. u yoki bu tarzda jonli tuzilmalar shakllanishida membranalar hosil bo’lishi lozim, ular organik moddalar aralashmasini atrof-muhitdan chegaralab tirar edi. ularning paydo bo’lishi bilan “hayot birligi bo’lgan” hujayra ham hosil bo’lib, u jonsizdan jonlilikning asosiy tuzilmaviy farqidir. tirik organzmlarni xulq-atvorini belgilovchi, barcha asosiy jarayonlar hujayralarda ro’y beradi. minglab kimyoviy reaksiyalar bir vaqtda ro’y beradiki, natijada hujayra o’zi uchun zarur bo’lgan oziq moddalarni oladi, maxsus biomolekulalarni sintezlaydi va chiqindilarni chiqarib tashlaydi. hujayradagi …

tiklanish qobilyatiga egadir, lekin ba’zilari esa masalan nerv hujayralari tiklanmaydi. yadrosiz hujayralar, lekin dnk ipchalariga ega bo’lmaganlari, hozirgi bakteriyalar va ko’k yashil suv o’tlarini eslatadi. bunday eng qadimgi organizmlarning yoshi 3 milliyard yilga yaqindir. ularning xususiyatlari xilma-xildir:harakatchanlik, oziqlanish va ozuqa-energiyani jamg’arish qobilyati noqulay ta’sirlardan himoyalanish, ko’payish, qo’zg’aluvchanlik, o’zgarayotgan tashqi sharoitlarga moslashish, o’sish qobilyati. keyingi bosqichda (taxminan 2 milliard yil oldin) hujayrada yadro paydo bo’ladi. yadroga ega bo’lgan bir hujayrali organizmlar oddiy organizmlar deb ataladi. ularning turi 25-30 minghni tashkil etadi. ularning eng oddiylari amyobalardir. infuzoriyalar esa kipriklarga ega bo’ladi. oddiy yadrolar ikki membranali qobiq bilan o’ralgan bo’lib, u xromosoma va hukleolalarga egadir. qazib olinadigan oddiy-radiolariyalar va foramineferalar-cho’kma tog’ jinslarining asosiy qismlaridir. ko’pgina oddiylari murakkab harakatlanish apparatiga egadir. taxminan 1 milliard yil oldin birinchi ko’p hujayrali organizmlar paydo bo’ldi va o’simlik yoki hayvonot turmush tarziga ajralish ro’y berdi. o’simliklar faolyatining birinchi muhim natijasi-fotosintez bo’lib, unda xlorofillar yordamida ushlab qolinadigan, quyosh energiyalaridan …

da organic birikmalarni (ko`mir , torf) – ulkan energetik zahiralarni hosil qildi. dunyo okeanida hayotning rivojlanishi esa cho`kma tog` jinslarining hosil bo`lishiga olib keldiki , ular skeletlar va dengiz organizmlarining boshqa qoldiqlaridan tarkib tapgandir . jonli tizmlarninng hususiyatlariga quyidagilar kiradi : ixchamlik 5x10’’ 15 g dnk , ya`ni kitning urug`lantirilgan tixum xujayrasida 5x 10~7urug`likdagi (massa 22 barobarga ortadi) , hayvonning butun belgilari to`g`risidagi axbarot jamlangandir . molekulalarning tartibsiz issiqlik harakatidan tartib yaratish qobiliyati va bu bilan entropiya o`sishiga qarshilik ko`rsatildi . jonli organizmlar manfiy entropiyani istemol qiladilar . agarda jonli modda qanchalik murakkab qurilgan bo`lsa unda yashirin energiya va entropiya shunchalik ko`pdir . atrof muhit bilan modda energiya va axborot almashish . jonli organizmlar tashqaridan olingan moddalarni assimilyasiya qilish qobilyatiga ega bo`lib , ularni shahsiy maddiy tuzilmalariga muofiq holda qayta tuzadi va buning hisobiga ularni ko`p marotaba ishlab choqaradi . metobolik funksiyalarda teskari aloqa tugunlari katta ahamiyat kasb etib , …

atic tuzilmalar emas . qadimgi qiyoslashga ko`ra jonli organizmlar alanga kabi shunday shakl hosil qiladiki u orqali materiya muayyan manoda oqim kabi oqib o`tadi jonli organizmlar ikki omilga bog`liqdir . genetik apparat bilan belgilanadigan - insiyat va atrof muhit shart sharoitlariga bog`liq bo`lgan va unga indivitning reaksiyasidan iborat bo`lgan-o`zgaruvchanlik. shunisi qiziqki hozirgi vaqtda kislorodli atmasfera tufayli va boshqa organizmlarning qarshiligi natijasida qaytadan yuzaga kelaolmaydi .bir tug`ulgach doimiy evolyutsiya jarayoniga yalanadi . ortiqcha qayta ishlash qobiliyati . ko`payish progressiyasi shunchalik yuqoriki u hayot va uning oqibatlari uchun kurashga - tabiiy tanlanishga olib keladi . 2 hujayra hayotning asosi. hayotning paydo bo’lish muammosidan jonli organizmlar tuzilish muammosiga o’ta turib, ta’kidlash lozimki, ushbu sohadagi ilmiy bilimlar ko’proq yangi fan – molekulyar biologiya hisobiga yuqori darajadagi ishonchlilikka ega bo’lmoqda. xx asr o’rtalarida biologiyada ilmiy inqilob ro’y berdi.hujayraning moddiy tuzilishi va unda ro’y berayotgan jarayonlar aniqlandi. hujayra biologiyadagi o’ziga xos atomdir. xuddi shu kabi turli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yerdagi jonli tabiat to’g’risida tushunchalar"

1403263983_44302.doc yerdagi jonli tabiat to’g’risida tushunchalar reja: 1. jonli va jonsiz tabiat, ularning o’zaro aloqadorligi. 2. hujayra hayotning asosi. 3. zamonaviy tabiatshunoslikning eng qiyin va shu bilan bir vaqtda eng qiziqarli masalalaridan biri hayotning kelib chiqishidir. bugungi kunda olimlar hayotning paydo bo’lish jarayonini bir necha milliyard yil ilgari ro’y berganidek aniq ta’kidlash imkoniga ega emaslar.bu qiyinchilik metodologik xususiyatga ega bo’lib, hayotning paydo bo’lishi yuzasidan to’g’ridan – to’g’ri eksperement o’tkazishning iloji yo’qligidir(ushbu jarayonning takrorlanmas, qaytarilmas xususiyatga ega ekanligi asosiy ilmiy usuldan foydalanishga halaqit beradi). hayotning paydo bo’lishi to’g’risidagi masala faqatgina o’z – o’zicha qiziqarli bo’lmasdan, balki jo...

DOC format, 61.0 KB. To download "yerdagi jonli tabiat to’g’risida tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: yerdagi jonli tabiat to’g’risid… DOC Free download Telegram