hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari

DOC 69.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403324921_44449.doc hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari reja: 1. hozirgi zamon falsafasi: vorislik va yangilanish. 2. xx asr falsafasining asosiy oqim va yo’nalishlari. 3. xx asr falsafasida inson va jamiyat muammolari. 4. hozirgi zamon falsafasini o’rganishning ahamiyati. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o’z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo’llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo’lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og’ir yo’qotishlar davri ham bo’ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o’z aksini topdi, uning turli yo’nalish va oqimlari shug’ullangan muammolarning salmog’i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nihoyatda xilma — xil oqim va yo’nalishlar mavjud. o’z navbatida bu ilm-fan va amaliyotning hamda xix asrning ikkinchi yarmi va hozirgacha bo’lgan falsafa ilmi rivojining asosiy xususiyatlarini belgilaydi. hozirgi zamon falsafasining eng asosiy tamoyillari umuminsoniylikning ustuvorligi, uning milliylik bilan uyg’unligi, …

e’tibor kuchayib ketdi. falsafa guyoki, mavhumlikdan aniqlik tomon bordi, umumiy emas, aniq-ravshan masalalarni hal qilish boshlandi. an’anaviy falsafada hodisalar mexanika qonunlari asosida tushuntirishga harakat qilingan bo’lsa, endi bunday tahlil doirasidan chetda qolgan muammolar o’rganila boshlandi. bugungi kunga kelib ko’pgina falsafiy oqimlar o’zlarining an’anaviy falsafaga aloqador ekanliklarini hamda lardan farq qilishlarini ta’kidlash maqsadida, nomlariga «neo», ya’ni yangi, zamonaviylashgan degan ma’noni anglatuvchi qo’shimchani qo’shganlar. masalan, neopozitivizm, neotomizm va boshqalar shular jumlasiga kiradi. fanning jamiyat hayotidagi o’rnini belgilash va unga nisbatan munosabatga qarab, zamonaviy falsafiy ta’limotlarni asosan ikki yo’nalishga ajratish mumkin. ulardan biri — stsientizm (lot scientia — fan) ya’ni fan mavjud barcha ijtimoiy muammolarni hal etishi mumkinligini ilm-fan taraqqiyotining doimiy ijobiyligini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. stsientizm g’oyalari, neopozitivizm, texnologik determinizm kabi ta’limotlarning asosini tashkil etadi. ikkinchisi — antistsientizm, ya’ni fan taraqqiyoti jamiyat hayotiga salbiy ta’sir ko’rsatishini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. bunday dunyoqarash ekzistentsializm, frankfurt ijtimoiy-falsafiy maktabi, rim klubining bir qator tarmoqlarini, ba’zi diniy-falsafiy oqimlarning …

860) qarashlarini tilga oladi. shopengauer olamdagi barcha mavjud narsalarni irodaning namoyon bo’lishi, irodani esa ongsiz ko’r-ko’rona intilish tarzida tushunadi. maxluqotlarning instinktlari, xatti-harakatlari — irodaning namoyon bo’lishidir. inson faoliyati ham aqldan begona bo’lgan irodaning natijasidir. shuning uchun inson mohiyati irrotsional asosga ega. aql esa tasodifiydir. inson hayoti doimo aylanib turgan iroda g’ildiragiga bog’liqdir. shopengauer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufi fridrix nitsshe (1844-1900) fikricha, «borliqning eng chuqur mohiyati hokimiyatga erishish uchun bo’lgan irodadir.» nitsshe inson borlig’ida maxluqlik va xoliqlikni birlashib ketganini asoslab berishga harakat qildi. uning diyorimizda bundan ikki yarim ming yil muqaddam shakllangan zardushtiylik ta’limotini o’rganib yaratgan «zardusht tavallosi» asarida kuchli shaxslarni tarbiyalash g’oyasi ilgari surilgan. u o’z ortidan irodasiz kishilar ommasini etaklashga qodir bo’lgan irodasi kuchli shaxslarni tarbiyalash tarafdori bo’lgan. nitsshening tsivilizatsiya va madaniyatning so’nishi va barham topishi to’g’risidagi g’oyasiga asoslanib, 1918 yilda g. shpengler «evropaning so’nishi» degan asarini yozadi. o’tgan asr oxiri olimlari ijtimoiy inqiroz va ma’naviy turg’unlikdan chiqishning …

iptsiyada «toma» bo’lib o’zgargan) foma akvinskiyning yangi, zamonaviy ta’limoti demakdir. bu ta’limotga ko’ra, ilm va e’tiqod o’rtasida to’la muvofiqlik, uyg’unlik bor. ular bir-birini to’ldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan xaqiqat. neotomizm vakillari fikricha, ilm etmagan joyda e’tiqod qo’llanishi kerak. lekin bu e’tiqod ko’r-ko’rona, shunchaki ishonch bo’lmay, balki mantiqan teran anglangan e’tiqod bo’lishi kerak. xudoning mavjudligini falsafa turli mantiqiy usullar orqali isbot qilishi lozim. shunday qilib, falsafaning vazifasi dinga xizmat qilishdan iboratdir. neotomistlar dunyoni, jamiyatni xudo yaratgan, jamiyat taraqqiyoti xudoning rejasi asosida boradi, deydilar. diniy teologiya oqimi bo’lganligidan neotomizm albatta, ilohiy qadriyatlarni ustuvor qo’yadi. ammo u din va uning jamiyatdagi o’rniga, o’zining nomi kelib chiqishiga sabab bo’lgan, foma akvinskiy zamonidan farqli yondoshadi. fomadan keyingi davr evropada xristianlikning sofligini saqlash g’oyasi, asta-sekin mutlaqlashib, o’rta asr aqidaparastligining ma’lum ko’rinishlaridan biri-inkvizitsiyaga olib kelgan edi. bu esa hurfikrlilik, ilm-fandagi yangilikka qarshi kurashga aylanib ketgan edi. lekin inson huquqlari, fikr erkinligi demokratiya belgisiga aylangan …

ot deganda, kant izdoshlari o’zi xohlagan ishlarni qiluvchi kishini emas, balki jamotchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o’z haq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar. xx asrga kelib, fan va texnika taraqqiyoti bilan ilmiy tafakkur va til muammolarini falsafiy tahlil qilishga qiziqish nihoyatda ortdi. bu yo’nalishda ishlayotgan eng yirik oqimlarga neopozitivizm, strukturalizm va germenevtika kabi falsafiy qarash namoyondalari misol bo’ladi. neopozitivizm oqimining yirik namoyandalari karnap, ayer, rassel, vitgenshteyn va boshqalardir. neo — yangi; pozitiv — ijobiy degan ma’noni anglatadi. nepozitivizm g’arbda x1x asrning 20 — yillarida paydo bo’lgan, asoschisi xix asrda yashagan ogyust kontdir. uning fikricha, falsafa aniq fanlar taraqqiyotisiz mavjud bo’la olmaydi. falsafa —ob’ektiv reallikni emas, balki aniq fanlar qilayotgan ilmiy, ya’ni ijobiy (pozitiv) xulosalarni o’rganib, tahlil qilib ularni mantiqan bir tartibga, sistemaga solishi kerak. kont falsafaning o’zi mustaqil ravishda ob’ektiv dunyo to’g’risida hech qanday aniq bilimlar berishi mumkin emas, u shu paytgacha yig’ilgan bilimlarni formal logika …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari"

1403324921_44449.doc hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari reja: 1. hozirgi zamon falsafasi: vorislik va yangilanish. 2. xx asr falsafasining asosiy oqim va yo’nalishlari. 3. xx asr falsafasida inson va jamiyat muammolari. 4. hozirgi zamon falsafasini o’rganishning ahamiyati. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o’z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo’llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo’lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og’ir yo’qotishlar davri ham bo’ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o’z aksini topdi, uning turli yo’nalish va oqimlari shug’ullangan muammolarning salmog’i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi....

DOC format, 69.5 KB. To download "hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi zamon falsafasi va unin… DOC Free download Telegram

hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "hozirgi zamon falsafasi va uning asosiy oqimlari"

Similar files