hozirgi zamon falsafasi

PPTX 18 pages 1.6 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

hozirgi zamon falsafasi hozirgi zamon falsafasi reja: 1.yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2.yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3.xx-xxi asr g’arb falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. хх asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma — xil oqim va yo`nalishlar mavjud. an’anaviy falsafada aql — inson mohiyatining belgilovchisi, deb talqin etilgan bo`lsa, endi ratsionalizmga qarshi insonning mavjudligi (ekzistensializm) muammolari, hamda uning noratsional mohiyati ilgari surila boshladi. ya’ni ilgari ma’rifatparvarlik g`oyasi ustuvor bo`lsa, endilikda ko`proqinson huquqlariga e’tibor kuchayib ketdi. falsafa guyoki, mavxumlikdan aniqlik tomon bordi, umumiy …

2 / 18

auer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufi fridrix nitsshe (1844-1900) fikricha, «borliqning eng chuqur mohiyati hokimiyatga erishish uchun bo`lgan irodadir.» nitsshe inson borliqida maxlo`g`lik va holiklikni birlashib ketganini asoslab berishga harakat qildi. uning diyorimizda bundan ikki yarim ming yil mukaddam shakllangan zardushtiylik ta’limotini o`rganib yaratgan «zardusht tavallosi» asarida kuchli shaxslarni tarbiyalash g`oyasi ilgari surilgan. u o`z ortidan irodasiz kishilar ommasini yetaqlashga kodir bo`lgan irodasi kuchli shaxslarni tarbiyalash tarafdori bo`lgan. neotomizm — хх asrdagi eng yirik diniy-falsafiy oqim bo`lib, u o`rta asrlardagi (хiii asr) foma akvinskiyning ta’limotini qaytadan tikladi. u (neo — yangi, tomizm — «foma», transkripsiyada «toma» bo`lib o`zgargan) foma akvinskiyning yangi, zamonaviy ta’limoti demakdir. bu ta’limotga ko`ra, ilm va e`tiqod o`rtasida tula muvofiglik, uyg`unlik bor. ular bir-birini tuldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan haqiqat. neotomizm vakillari fikricha, ilm yetmagan joyda e`tiqod qo`llanishi kerak. lekin bu e’tigod kur-kurona, shunchaki ishonch bo`lmay, balki mantiqan teran anglangan e’tigod bo`lishi kerak. хudoning …

3 / 18

tida foydalanishi mumkin emas. erkin mavjudot deganda, kant izdoshlari o`zi xoxlagan ishlarni qiluvchi kishini emas, balki jamotchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o`z xaq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar. хх asrga kelib, fan va texnika taraqqiyoti bilan ilmiy tafakkur va til muammolarini falsafiy tahlil qilishga kizikish nixoyatda ortdi. bu yo`nalishda ishlayotgan eng yirik oqimlarga neopozitivizm, strukturalizm va germenevtika kabi falsafiy qarash namoyondalari misol bo`ladi. neopozitivizm oqimining yirik namoyandalari karnap, ayer, rassel, vitgenshteyn va boshqalardir. neo — yangi; pozitiv — ijobiy degan ma’noni anglatadi strukturalizm (asosiy vakillari levi — stross va fuko) bilishda strukturaviy usulning ahamiyatini mutloqlashtiradi. bu oqim tarafdorlari narsa va hodisaning strukturasini bilish uning ob’ektiv mohiyatini bilish demakdir, deb xisoblaydilar. masalan levi-stross mifologik tafakko`rni tahlil etib, turli joylarda yashagan qadimgi gabilalar va xalqlar yaratgan afsonalarning umumiy strukturaga ega ekanligini isbot qildi. uning fikricha, bu afsonalarning asosiy mazmuni bir-biriga tula muvofiq keladi. insoniyatning ilmiy tafakkuri ham bu …

4 / 18

iniy (yaspers, marsel) bo`lib bunday bo`linish nisbiydir. хaydeger, sartr, kamyo`larning ta’limotiga ko`ra, inson o`zining yaratish jarayonini o`zi erkin amalga oshiradi yangi zamon falsafasining yana bir oqimi pragmatizm aјshda keng tarqalgan. umuman olganda, «pragmatizm» foydali faoliyatga undovchi, «foydaga» qanday qilib erishish yo`llari va usullari haqida muloxaza yurituvchi ta’limotdir. bunda «foyda» tushunchasi «tajriba», «haqiqat» tushunchalari bilan aynanlashtiriladi. pragmatizm ta’limotining yirik namoyandalari ch. pirs, u. djems, j. dyui va boshqalardir. ularning ta’limotida olamning o`zgaruvchanligi o`z ifodasini topgan. ular tajribani turli tasodif va kutilmagan vaziyatlarni o`zida mujassamlashtirgan, ongimizdan tezkor qarorlarni kabo`l qilishni talab etuvchi hodisalar majmui sifatida ta’riflaydilar. insonning xatosiz faoliyat ko`rsatishi uchun uning xatti-haraqatlarini boshqarib turuvchi vosita — intellektdir. j. dyui fikricha, intellekt insonni o`rab to`rgan olamdan nusxa oladi, hamda unga muxitga moslashishga yordam beradi. pragmatizm falsafasining maqsadi insonga olamda o`z o`rnini topishga yordam berishdan iborat. dyui tajriba natijasining «foydali» tomoniga e’tiborini qaratadi. djems fikricha, haqiqat foydali bo`lgan narsa yoki hodisadir. pragmatizm aјsh …

5 / 18

asining yirik namoyondasi хegel katta xissa qo`shganlar. jamiyat taraqqiyoti to`g`risidagi ta’limotlar orasida tadrijiy taraqqiyot va inqilobiy sakrashlar yo`lidan borishni ilgari suradigan ta’limotlar talaygina. ko`pchilik tadrijiy yo`lni ma’qul ko`radi va biz yuqorida tilga olgan faylasuflarning aksariyati ana shunday qarash tarafdori. afsuski, boshqacha qaraydigan ta’limotlar ham bor. yangi davr falsafasida tarqalgan ana shunday oqimlardan biri marksizm bo`lib, uning asoschisi nemis iqtisodchisi va faylasufi k. marksdir (1818 — 1883). uning ijtimoiy falsafasi kapitalizmda sinfiy ko`rashning mutloq antogonizm darajasiga kotarilishi, oxir-oqibat proletariat diktaturasining o`rnatilishi va shu yo`l bilan sinfsiz jamiyatga o`tishni targ`ib qiladigan va real hayotni aks ettirmaydigan nazariyadir. keyinchalik sobik ittifokda xukmron mafko`raga aylangan bu ta’limot dastlab k. marks va f. engels yozgan «kommunistik partiya manifesti»da bayon qilingan. uning nazariy asoslari k. marksning «kapital», f. engelsning «anti-dyo`ring» va «tabiat dialektikasi» asarlarida ta’riflab berilgan bo`lib, ijtimoiy hayotda salbiy oqibatlarga olib keldi. хх asrga kelib jamiyat tarixiy taraqqiyotiga oid ta’limotlarni umumlashtirish natijasida ijtimoiy taraqqiyotning plyuralistik …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi zamon falsafasi"

hozirgi zamon falsafasi hozirgi zamon falsafasi reja: 1.yangi davr falsafasi rivojidagi ijtimoiy siyosiy sharoit. 2.yangi davr g’arb va sharq falsafasidagi asosiy muammolar. 3.xx-xxi asr g’arb falsafasi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o`z davrining dolzarb muammolarini xal etish yo`llarini topishga harakat qilgan. хх asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti soxasida o`lkan yutuqlarni qulga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inqiroz, og`ir yo`qotishlar davri ham bo`ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o`z aksini topdi, uning turli yo`nalish va oqimlari shug`ullangan muammolarning salmog`i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nixoyatda xilma — xil oqim va yo...

This file contains 18 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "hozirgi zamon falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi zamon falsafasi PPTX 18 pages Free download Telegram

hozirgi zamon falsafasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "hozirgi zamon falsafasi"

Similar files