alisher navoiy hayoti va ijodi

DOCX 12 pages 2.4 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

alisher navoiy hayoti va ijodi mavzu: alisher navoiy hayoti va ijodi reja: 1. alisher navoiy hayoti va ijodi. 2. navoiy jamoat va davlat arbobi. 3. navoiy asarlarining ilmiy salohiyati. alisher navoiy 1441-yil 9-fevralda amir temurning o'gli shohruh mirzo shohligi davrida hirotda tug'ildi. zamondoshlari uning haqida ko'pincha "nizomiddin mir alisher" deb yozadilar. 'nizomiddin"-din--diyonat nizomi degani bo'lib, donishmand mansab egalariga beriladigan sifat, "mir" - amir demakdir. uning otasi g`iyosiddin muhammad (uni g`iyosiddin kichkina ham der edilar) temuriylar saroyining amaldorlaridan, xonadonning ishonchli kishilaridan edi. onasi amirzoda shayh abusaid changning qizi bo`lgan, ismi ma`lum emas. alisherning bobosi temurning o`g`li umarshayx bilan emikdosh (ko`kaldosh) bo`lgan ekan. buyuk shoir o`z asarlarida o`z asarlarida bu qutlug` dargohga yaqinligidan iftixor etishini bayon qiladi. shuningdek, uning tarjimai holiga oid ayrim lavhalar asarlarida uchraydi. bu tabarruk zot to`g`risidagi ba`zi ma`lumotlarni esa uning zamondoshlari o`z kitoblarida beradilar. alisher saroy muhitida yashaganligi uchun alohida tarbiya va nazoratda o`sdi. kichiklik chog`idan she`r va …

2 / 12

ustida hammani uyqu bosadi. alisher mingan ot, ittifoqo, yo`ldan chiqib, bo`lajak shoir egardan tushib qoladi, uyqu zo`rlik qilib, uyg`onmaydi. horigan ot ham egasi yonidan ketmay, to`xtab qoladi. alisher tong otib, quyosh qiziganda uyg`onadi. qarasa, poyonsiz sahro, atrofida hech kim yo`q. yolg`iz otigina yovshan ildizlarini chimtib turibdi. o`n yoshli bola o`zini qo`lga oladi. otini minib, zehn bilan yo`lni topib ilgari yuradi. kun qizib, chanqoqlik boshlanadi. shu payt uzoqdan bir narsa qorayib ko`rinadi. u suv to`la mesh ekan, ollohga shukuronalar aytib, alisher yo`lini davom ettiradi. uning ota-onasi manzilga yetgach, o`g`illlarini yo`qligini biladilar va mulozimni shoshilinch orqaga qaytaradilar. mulozim ko`p yurmay, alisherga duch keladi. alisherni, go`yo u qayta tug`ilganday, quvonch bilan kutib oladilar. 1452-yilda abulqosim bobur mirzo xuroson taxtiga o`tiradi, notinchliklar bosiladi. g`iyosiddin muhammad sabzavorga hokim qilib tayinlanadi. alisher esa o`qishini davom ettiradi. maktab yosh alisherni she`riyat, adabiyot olamiga olib kirdi. bo`lajag shoir sa`diy sheroziyning "guliston". "bo`ston", asarlarini, farididdin attorning "mantiq ut-tayr"("qush mantig`i")ni …

3 / 12

q bilan yo`lga tushadilar. buroq bu zavq-shavq uzoq davom etmaydi. qushlar e`tiroz bildirib, uzr aytib, o`zlarini chetga ola boshlaydi. hudhud har biriga javob aytadi. semrug`ga yetishish baxti oldida bu dunyoning tashvishlari hechligini isbot etuvchi biror hikoya keltiradi. hudhudning gaplari, hikoyalari qushlarga yangi bir kuch bag`ishlaydi. ular hudhudni boshliq qilib, yo`lga tushadilar. hudhud buy o`lning ishq yo`li ekanligi, unga kirgan odam shayx san`on singari o`zligidan kechishi lozimligini aytadi. yana bir-biridan jozibali hikoyalar… nihoyat, qushlar yeti vodiyni bosib o`tadilar va o`zlarining semurg` ekanligini anglab yetadilar. "mantiq ut-tayr" xayoli alisherga bir umr hamroh bo`ldi. umrining so`ngida esa "lison ut-tayr"("qush tili") nomi bilan kitob yozdi. bo`lajag shoir yana nizomiy ganjaviy va xusrav dehlaviy asarlarini sevib o`qir edi. 1453-yilda alisherning otasi g`iyosiddin mauhammad vafot etadi. alisher abulqosim bobur hizmatiga kirdi. avval sabzavorda, so`ng mashhadda yashadi. ikki maktabdosh do`st – husayn va alisher yana birga bo`ldilar. bir munosabat bilan u 50 ming bayt, 100 ming misra …

4 / 12

itlik yillari. 1457-yilda abulqosim bobur vafot etdi. hokimyat tepasiga abusaid mirzo keldi. husayn bayqaro taxt uchun kurashga sho`ng`ib ketdi. navoiy esa mashhad madrasalarida o`qishni davom ettirdi. do`stlar orttirdi. keksa shoir kamol turbatiyni shu yerda uchratdi. turbatlik bu shoir alisher bilan bir bayt muhokamasi ustida tanishib qoldi.shoir 1464-yilda hirotga qaytadi. biroq poytaxda uni noxushliklar kutadi. abusaid mirzo u bilan taxt talashayotgan husayn bayqaroni yaqin kishilarini ta`qib va tayziq ostiga olgan, jumladan, tog`alari mirsaid kobuliy va muhammad ali g`aribiylarni oldinma-keyin qatl ettirgan edi. ular iste`dodli shoirlar edi. alisherning ota mulki musodara qilingan, hatto yashashab turgani boshpana ham qolmagandi. u shaharda uzoq qola olmadi. holbuki, yosh shoirning ijodi barq urgan payti edi. abdurahmon jomiyadek zamonasining alloma adibi bilan yaqindan tanishib, saboqlar olgani, mehr qozongan edi. navoiy - "mahmud nuran" deb e`zozlagan bu mashhur shoir va olim o`zini siyosatdan uzoq tutar, hatto shahar tashqarisidagi sa`diddin koshg`ariy (1456-yilda vafot etgan mashhur shyx, jomiyning ustozi) mozori …

5 / 12

sezayotganini aytadi. shunday qudratki, agar firdavsiy o`z "shohnoma"sini 30 yilda yozgan bo`lsa, u o`shanday asarni 30 oyda yoza oladi. nizomiy ganjaviyning 30 yil sarflab maydonga keltirgan "xamsa"si uning oldida 2-3 yillik ishdir. faqat unga imkon kerak. yurt esa notinch, odamlarda vafo yo`q. insoniylik qolmagan zulm avjida. hatto tasali beruvchi kishi ham yo`q. ketaman, desang etagindan tutadigan umr yo`ldoshing, ketsang, ayriliqdan eziladigan do`sting bo`lmasa. navoiy 60-yillarning ikkinchi yarmida samarqandda yashadi. uning bu shaharga kelishi sababini turlicha talqin qiladilar. xondamir, o`qish uchun keldi, deydi. to`g`ri u samarqandda din huquqshunosi va faylasuf fazulloh abullays qo`lida o`qidi. zahiriddin bobur uni abusaid surgun qildi deydi. bunda ham asos bor. abusaidning alisherga munosabati yomon edi. shoir samarqandda dastlab moddiy qiyinchilik ichida yashaydi. keyinroq unga shahar hokimi ahmad hojibek rag`bat va hoiylik ko`rsatadi. nihoyat, samarqand o`z go`zalligi bilan ham navoiyni maftun etadi. shoi uni "firdavsmonand"(jannatmisol) deb ataydi va unga hech qachon "gardi fano" o`ltirmasligini – zavolikka yuz …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiy hayoti va ijodi"

alisher navoiy hayoti va ijodi mavzu: alisher navoiy hayoti va ijodi reja: 1. alisher navoiy hayoti va ijodi. 2. navoiy jamoat va davlat arbobi. 3. navoiy asarlarining ilmiy salohiyati. alisher navoiy 1441-yil 9-fevralda amir temurning o'gli shohruh mirzo shohligi davrida hirotda tug'ildi. zamondoshlari uning haqida ko'pincha "nizomiddin mir alisher" deb yozadilar. 'nizomiddin"-din--diyonat nizomi degani bo'lib, donishmand mansab egalariga beriladigan sifat, "mir" - amir demakdir. uning otasi g`iyosiddin muhammad (uni g`iyosiddin kichkina ham der edilar) temuriylar saroyining amaldorlaridan, xonadonning ishonchli kishilaridan edi. onasi amirzoda shayh abusaid changning qizi bo`lgan, ismi ma`lum emas. alisherning bobosi temurning o`g`li umarshayx bilan emikdosh (ko`kaldosh) bo`lgan ekan. bu...

This file contains 12 pages in DOCX format (2.4 MB). To download "alisher navoiy hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiy hayoti va ijodi DOCX 12 pages Free download Telegram